Кіріспе
Шелостоматидалар (Cheilostomatida) – Gymnolaemata класындағы қыналардың бір тобы. Олар тек теңізде тіршілік ететін омыртқасыз жануарлар. Шелостома колониялары кальций карбонатынан тұрады және тау жыныстары, қабықшалар, теңіз шөптері мен ламинария сияқты әртүрлі беттерде өседі. Колониялардың пішіні қарапайым қабықшадан бастап, тармақталған және тіпті бекітілмеген түрлерге дейін жетеді. Басқа қыналар тобындағыдай, әрбір колонияда бірнешеден мыңдаған жеке полипидтер болады. Әрбір полипидтің ішегі U пішіндес, ал тыныс алу және қан айналымы жүйесі жоқ. Қыналардың арасында ерекшелігі – шелостома полипидтері қорап тәрізді зооидтарда орналасады, және зооид жетілгеннен кейін өспейді. Полипидтің сыртқа шығатын тесігі әктас немесе хитиннен жасалған қақпақша тәрізді құрылыммен – операкулуммен қорғалған. Шелостомаларда авикуляриялар болады, олар операкулумды жаңқаларға (мүмкін қорғану үшін) немесе шаш сияқты сеталарға (мүмкін тазалау үшін) айналдырады. Шелостомалар – қазіргі қыналардың ең көп тараған және әртүрлі түрлері. Төменгі топтарға жіктеу алдыңғы қабықшаның кальцификациясына және лофофораның сыртқа шығу механизміне негізделген.
Cheilostomatida, also called Cheilostomata, is an order of Bryozoa in the class Gymnolaemata. They are exclusively marine, colonial invertebrate animals. Cheilostome colonies are composed of calcium carbonate and grow on a variety of surfaces, including rocks, shells, seagrass and kelps. The colony shapes range from simple encrusting sheets to erect branching and even unattached forms. As in other bryozoan groups, each colony is composed of a few to thousands of individual polypides. Each individual has a U shaped gut, and no respiratory or circulatory system. Unique among bryozoans, cheilostome polypides are housed in a box shaped zooids, which do not grow larger once the zooid is mature. The opening through which the polypide protrudes is protected by a calcareous or chitinous lidlike structure, an operculum. Cheilostomes possess avicularia, which have modified the operculum into a range of mandibles (possibly for defense) or hair like setae (possibly for cleaning). The cheilostomes are the most abundant and varied of modern bryozoans. The classification in suborders is based upon frontal calcification and the mechanism of lophophore protrusion.
Эволюция
Кейлостомалар алғаш рет соңғы юра дәуірінде (Pyriporopsis) пайда болды, бірақ ерте креда дәуірінде өте баяу әртараптанды, Альбианға дейін тек 1 отбасы ғана белгілі болды. Кейін, кеуектілер (cheilostomes) креда дәуірінің соңында тез әртараптанды, мастрихт дәуірінде 20-дан астам отбасы деңгейіне жетіп, бриозоялардың басым тобы ретінде циклостомаларды ығыстырды. Осы кезде экзоскелетінде кальцит орнына арагонитті толық немесе жартылай пайдаланған жаңа формалар пайда болды. Бұл әртараптанудың себебі жаңа дернәсіл түрінің эволюциясы деп саналады. Креда-палеогеннің жойылған оқиғасы генетикалық әртүрлілікке белгілі бір әсер еткенімен, тез әртараптану эоцен дәуіріне дейін жалғасты, содан кейін голоценге дейін шамамен 50 отбасының тұрақтанған деңгейіне жетті. Көптеген түрлер өз ұрпақтарын ұрық камераларында инкубациялайды, бұл қасиет бұл топта кем дегенде 10 рет тәуелсіз дамыды.