Кіріспе
2001 жылғы бомбалау. 1974 жылы Англиядағы ИРА шабуылы.
1974 IRA attack in England
1974 жылғы 21 қарашада Англияның Бирмингем қаласындағы екі пабта бомба жарылып, 21 адам қаза тауып, 182 адам жарақат алды. Бұл оқиға – Бирмингемдегі пабтарды бомбалау деп танылды. Уақытша Ирландия Республикалық Армиясы (ИРА) Бирмингемдегі пабтарды бомбалауға ресми түрде жауапкершілікті мойындаған жоқ, бірақ ұйымның бұрынғы жоғары лауазымды шенеунігі 2014 жылы олардың қатысы бар екенін мойындады. 2017 жылы күдікпен айыпталғандардың бірі Майкл Хейс бомбалаудың мақсаты азаматтарға зиян келтіру емес екенін, ал олардың өліміне қауіпсіздік қызметтеріне алдын ала телефон арқылы ескерту берудегі кешігу салдарынан туындағанын мәлімдеді. Жарылыстан кейін бірнеше сағат ішінде алты ирланд азаматы тұтқындалып, 1975 жылы бомбалауға қатысқандары үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылды. «Бирмингем алтылығы» деп танылған бұл адамдар өздерінің кінәсіз екенін айтып, полиция оларды физикалық және психологиялық зорлық-зомбылық көрсету арқылы жалған жақсылыққа мойындауға мәжбүрлегенін мәлімдеді. 16 жыл түрмеде отырғаннан кейін және ұзақ даудан соң, олардың үкімдері заңсыз және қанағаттанарлықсыз деп танылды және 1991 жылы Апелляциялық сот оларды жоққа шығарды. Бұл оқиға Ұлыбритания заң тарихындағы ең ауыр сот қатесінің бірі саналады. Бирмингемдегі пабтарды бомбалау – «Қиындықтар» кезеңіндегі ең қасіретті оқиғалардың бірі және Екінші дүниежүзілік соғыстан бастап 2005 жылғы Лондон бомбалауларына дейін Англияда болған ең ірі террористік акт.
Өмірбаян
1973 жылы Уақытша ИРА науқанын Ұлыбританияның материгіне дейін кеңейтті, әскери және символдық маңызы бар нысаналарға шабуылдап, британдық үкіметке қысымды арттырды. Бұл қысым британдық қоғамдық пікір арқылы Солтүстік Ирландиядан шығуға және жақтастарының рухын көтеруге бағытталған еді. 1974 жылға қарай Ұлыбританияда үш күнде бір шабуыл – сәтті немесе сәтсіз – тіркелді. Осы шабуылдардың ішінде 14 шілдеде Бирмингемде болған бес жарылыс бар еді, олардың бірі Ротондада болды. Азаматтық нысаналарға шабуыл жасамас бұрын, шабуылдаушы немесе шабуылдаушылар полицияға анонимді телефон арқылы ескерту жіберіп, қоңырау шалушы тек Уақытша ИРА мен полицияға ғана белгілі құпия кодты сөзді айтып, қауіптің рас екенін көрсететін еді. 14 қарашада Уақытша ИРА-ның 28 жастағы, Ұлыбританияда тұратын мүшесі Джеймс МакДейд Ковентридегі телефон станциясы мен поштаны сұрыптау кеңсесіне бомба орналастыруға тырысқанда жарылыстан қаза тапты. Тағы бір адам, Реймонд МакЛафлин, оқиға орнына жақын тұтқындалды; ол МакДейдті заңсыз өлтіргені және жарылысқа себеп болғандығы айыпталды. Англиядағы республикалық қозғалыс МакДейдті Бірмингемде әскери салт бойынша жерлеуді жоспарлаған, бірақ Ұлыбританияның ішкі істер министрі осындай жерлеу рәсіміне және оған байланысты көңіл білдіру шараларына жол бермейтінін мәлімдегеннен кейін жоспар өзгертілді. МакДейдтің денесі Бірмингем әуежайына жеткізіліп, 1974 жылғы 21 қараша күні түстен кейін Ирландияға ұшырылды. Алғашқыда оның денесі Белфаст әуежайына ұшырылатын болған, бірақ әуежай қызметкерлері табутты қабылдаудан бас тартқандықтан, МакДейдтің денесі Дублинге жеткізілді. Осы күні барлық полиция демалысы тоқтатылды және МакДейдтің табытын тасымалдау кезінде тәртіпсіздіктің алдын алу үшін Бірмингемге қосымша 1300 офицер шақырылды. МакДейдтің денесі 23 қарашада Белфаст қаласындағы Миллтаун зиратында жерленді. Уақытша ИРА-ның жоғары лауазымды өкілінің сөзіне қарағанда, Джеймс МакДейдтің жерлеу рәсіміне байланысты туындаған қиындықтар Бирмингем ИРА бөлімінде шиеленісті күшейтті. Бомбалар осы орындарға 19:30 мен 19:47 аралығында орналастырылған болуы мүмкін. 1975 жылы Бирмингемдегі пабтардағы жарылысқа қатысы бар деген айыппен сотталған алты адамның ісінде берілген куәліктерге сәйкес, Мулбери Бушқа орналастырылған бомба портфель немесе сумканың ішінде жасырылған, ал Таверн-ин-Таунға орналастырылған бомба портфель немесе сумканың ішінде (мүмкін, үлкен, мөрленген пластикалық қаптың ішінде) және Рождестволық крекерлердің қораптарында жасырылған. Әр жарылыс орнынан табылған екі сағаттың қалдықтары әр пабқа екі бомба орналастырылған болуы мүмкін екенін көрсетеді; әр орындағы жарылыс кратері егер әр пабқа екі бомба орналастырылған болса, олардың әрқайсысы бірдей жерге және, мүмкін, бірдей контейнерге орналастырылғанын көрсетеді. Содан кейін бомба орналастырушылар алдын ала белгіленген телефон кабинасына барып, қауіпсіздік қызметтеріне алдын ала ескерту беруге тырысты; алайда, телефон кабинасы бүлінгендіктен, қоңырау шалушы басқа телефон кабинасын іздеуге мәжбүр болды, осылайша полицияға орындарды тазартуға кеткен уақыт қысқарды. 20:11-де айқын ирланд акценті бар белгісіз адам "Бирмингем Пост" газетіне телефон соқты. Қоңырауға оператор Иан Кроппер жауап берді. Ол: "Ротондада бомба бар, және салық кеңсесінің жанындағы Нью-стритте бомба бар. Бұл Double X", - деді де қоңырауды үзіп жіберді. ("Double X" - бұл ИРА-ның кез келген ескерту қоңырауының шынайылығын растау үшін берілген кодтық сөзі.) Бірдей ескерту "Бирмингем Evening Mail" газетіне де жіберілді, анонимді қоңырау шалушы тағы да кодтық сөзді берді, бірақ бомбалар орналастырылған пабтарды атамады.
Мөлберри бұтасы
Ротонда – 1960 жылдары салынған 25 қабатты кеңсе ғимараты, оның екі төменгі қабатында «Малберри Буш» пабы орналасқан. Ескерту берілгеннен кейін бірнеше минут өткен соң полиция келді және Ротонданың жоғарғы қабаттарын тексеруді бастады, бірақ көшедегі көп адаммен толған пабты эвакуациялауға олардың жеткілікті уақыты болмады. Сағат 20:17-де, алғашқы телефондық ескерту «Бирмингем Пост» газетіне жеткізілгеннен кейін алты минут өткен соң, ғимараттың артқы кіреберісіне жақын орналасқан сумка немесе портфельдің ішінде жасырылған бомба жарылып, пабты қиратты. Жарылыс бетон еденде 100 см тереңдікте кратер жасады, шатырдың бір бөлігі құлап, көптеген жарақат алғандар бетон арқалықтар мен блоктардың астында қалды. Ротондаға жақын орналасқан көптеген ғимараттар да зақымданды, ал көшедегі жаяу жүргіншілердің үстінен жарылған терезелердің шынылары ұшып келді. Жарылыс кезінде ғимараттың жанынан өтіп бара жатқан екі жас жігіт, соның ішінде бірнеше адам оқиға орнында қаза тапты. Кейбір жарақат алғандар ағаш жиһаздың бөліктеріне қадалып қалды, ал басқаларының киімдері денесінен жанып кетті. Оқиға орнына келген жедел жәрдем фельдшеры кейіннен оқиға орнының сойысхананы еске түсіретінін айтты; бір өрт сөндіруші қимылдап, «айқайлаған дене» көргенде, полициядан телеарнаға рұқсат сұрады, өлгендер мен жарақат алғандарды түсірсе, ИРА өз ісінің салдарына қарайтынын көрер деген үмітте болды; алайда полиция бұл өтінішті қабылдамады, өйткені жазалау шараларының өте қатал болуынан қорқады. Жарақат алғандардың бірі – 21 жастағы Морин Карлин есімді әйел болды, оның асқазан мен ішегіне көптеген сынықтар тиді. Ол өзінің күйеуі Иан Лордқа (өзі де жарылыстан ауыр жарақат алған) «Егер мен өлсем, мен сені жақсы көретінімді есіңде сақта» деді. Карлинге соңғы қасиет жасалды, хирургтар бастапқыда оның аман қалуына күмән келтірді, бірақ ол жарақаттарынан жазылып кетті.
Өлім-жітім
Барлығы 21 адам қаза тауып, 182 адам жарақат алды. Бұл Солтүстік Ирландия қақтығысы кезінде Ұлыбританияның құрлық бөлігіндегі ең қорқынышты террористик шабуыл болды. Бірмингем тұрғындары Бірмингемдегі пабтағы бомбалауды қала тарихындағы "ең қараңғы күн" деп еске алады. Жарақат алғандардың көпшілігі өмір бойы мүгедек болып қалды, оның ішінде екі аяғынан айырылған жас жігіт пен сынықтардан көзі жоғалған жас әйел бар. Қаза тапқандар мен жарақат алғандардың басым бөлігі 17 мен 30 жас аралығындағы адамдар еді, соның ішінде алғашқы кездесуде болған жас жұп, сол күні кешке сүйіктісі оған той жасауды жоспарлаған жас әйел және ирланд ағайындылары Десмонд пен Юджин Райли (тиісінше 21 және 23 жаста) де бар. Десмонд Райлидің әйелі оның қазасынан кейін төрт айдан соң алғашқы баласын дүниеге әкелді. Жәбірленушілердің бірі, 18 жасар Максин Хамблтон, үй жылуына шақыру билеттерін достарына тарату үшін ғана «Тавернадағы қалаға» кірген. Ол пабқа кіргеннен кейін бірнеше секундтан кейін қаза тапты және бомба жарылғанда тікелей жанында тұрғандықтан дереу көз жұмды. Оның досы, 17 жасар Джейн Дэвис, бомбалаудан қаза тапқан екі 17 жасардың бірі болды және ол сол күні түстен кейін дамытқан демалыс суреттерін көру үшін «Тавернадағы қалаға» кірді.
Бастапқы реакция
Бұл бомбалаулар сол кезде 100 мыңнан астам ирланд қауымы бар Бирмингемде ирландтарға қарсы үлкен ашу-ыза тудырды. Ирландтар қоғамдық орындардан шеттетіліп, физикалық шабуылға, сөзді қорлауға және өліммен қорқытуға ұшырады. Бирмингемде де, Англияның басқа аймақтарында да, бомбалаудан кейін Бирмингемдегі ирландтарға деген ашу-ыза салдарынан ИРА-ның Армия кеңесі қалаға ИРА-ның белсенді бөлімшелері үшін "қатаң тыйым" салды. Солтүстік Ирландияда лоялист жарымәскерлері ирланд католиктеріне қарсы кек алу науқанына кірісті: бомбалаудан кейін екі күннің ішінде лоялистер бес бейбіт католик азаматты атып өлтірді.
Бірінші IRA есеп-қисабы
Бомбалаудан екі күн өткен соң, Уақытша ИРА мәлімдеме жасап, жауапкершілікті мойындамады. Бұл мәлімдемеде, кез келген тәртіпсіз мүшелердің қатысу мүмкіндігін анықтау үшін толыққанды ішкі тергеу жүргізіліп жатқаны баса айтылды. Синн Фейннің сол кездегі президенті Руари О Брэдайгі ішкі тергеу жүргізіп, бомбалауға ИРА басшылығының рұқсат бермегенін мәлімдеді.
Сот-медициналық талдау
"Мальбери Буш" және "Таверна" мейрамханаларындағы бомбалардың қалдықтарын талдау, осы құрылғылардың Хагли жолындағы бомба сияқты бірдей тәсілмен жасалғандығын көрсетті. Әрбір бомба, мейрамханалардың ішіне орналастырылған, 25-30 фунт салмақта болар еді. Сот-сарапшылық сарапшысы бұл құрылғылардың құрылысы Бірмингем, Ковентри және Вулвергемптон қалаларындағы әртүрлі жерлерде соңғы 16 күн ішінде табылған жеті басқа бомба мен өртке қатысты құрылғыларға өте ұқсас екенін айтты. Бұл қорытынды шабуылдардың әдістемесімен және Бірмингем Evening Mail және Birmingham Post газеттеріне жарылыстардан бірнеше минут бұрын берілген ресми IRA кодолық сөзімен де расталды.
Тұтқындау
21 қараша күні сағат 19:55-те (алғашқы бомба жарылғанға дейін шамалы 20 минут бұрын) бес адам – Патрик Хилл, Джерард Хантер, Ричард Макилкенни, Уильям Пауэр және Джон Уокер – Бирмингем Нью-стрит станциясынан пойызға мінген. Бұл адамдар – Хью Каллаганмен бірге «Бирмингем алтысы» деп танылған. Олардың төртеуі Солтүстік Ирландиядан келген. Бірмингем алтысының бесеуі Белфасттан шыққан, ал Джон Уокер 16 жасқа дейін Дерриде тұрған. Барлығы алты адам Бірмингемде 11 мен 27 жыл аралығында тұрған және олар Джеймс МакДейдті және/немесе оның отбасын әртүрлі деңгейде білгенімен, әрқайсысы оның ИРА-мен байланысы бар екенін білмейтінін мәлімдеді. Бомбалар жарылғанда, билет сатқан кассир полицияға ирланд акцентімен сөйлейтін, шаң басқан күлгін костюм киген бір адам Хейшам жағалау ауылына, содан кейін Белфастқа билет алғанын хабарлады. Адам сонымен бірге пойызға жүгіріп кірді. Сол күні кешке билет сатуды тексеру кезінде Хейшам арқылы Белфастқа тағы төрт билет сатылғаны анықталды. Жарылыстан кейін үш сағат ішінде әр адам Хейшам портында ұсталды және күдіктерді жою үшін сот-медициналық сараптамадан өту үшін Морекамб полиция бөліміне жеткізілді. Әр адам бұл тергеуге көмектесуге дайын екенін білдірді, олар Белфастқа бару себебін жартылай шындықпен түсіндірді: олар отбасыларын көруге бара жатыр, бірақ сонымен қатар МакДейдтің жерлеу рәсіміне қатысуды жоспарлаған. Келесі күні таңертең сағат 03:00 мен 06:10 аралығында сот-медициналық сарапшы Фрэнк Скуз Хейшам портында ұсталған бес адамның қолына, тырнақтарына және жеке заттарына Грисс сынақтарын жүргізді, олардың біреуінің жарылғыш нитроглицеринді ұстағанын анықтау үшін. Ол Патрик Хилл мен Уильям Пауэрдің жарылғыш заттарды ұстағанын 99% сенімділікпен анықтады, ал Джон Уокерге жасалған сынақтардың нәтижелері нақты болмады, өйткені оның оң қолы оң нәтиже көрсетсе, сол қолы теріс нәтиже берді. Хантер мен Макилкенниге жасалған сынақтардың нәтижелері теріс болды. Осы қабірстандық карточкаларды тапқаннан кейін екі офицер Уокерді көрші бөлмеге алып барды, онда оны үш офицер бірнеше рет ұрып-тебіп, тепкілеп, кейін отпен күйдірді, ал оны бөлмеге кіргізген екі полицей оның қолын ұстап тұрды. Осыған ұқсас шабуылдар Пауэрге, Хантерге, Хиллге және аздап Макилкенниге жасалды; бұл зорлық-зомбылықты жасаған офицерлер адамдардың бетінде із қалдырмауға ерекше көңіл бөлді. 22 қараша күні сағат 12:55-те Морекамб полиция бөлімінде ұсталған Уильям Пауэр Бирмингемдегі пабқа жасалған жарылысқа қатысқанын мойындады. Бұл мойындау Пауэрге дененің және психикалық жарақаттар келтіргеннен кейін алынды, оның ішінде ішке, басқа және аяқтарға қайта-қайта тебу, шашынан сүйреп тарту және ұрық қуысын созу.
Жалған мойындаулар
Бес адам 22 қараша күні түстен кейін Вест-Мидлендс ауыр қылмыстар тобының күзетіне берілді. Сол күні кешкі сағат 22:45-те Хью Каллаган Бірмингемдегі үйінен тұтқындалып, Саттон Колдфилд полиция бөліміне жеткізілді. Ол жерде ол қысқаша сұраққа алынып, түні бойы камерада ұсталды, бірақ қасақана ұйықтауына мүмкіндік берілмеді. Каллаган тұтқындалған күні барлық алты адамның үйлерінде жарылғыш заттар мен жарылғыш материалдарды іздеу жұмыстары жүргізілді, бірақ нәтижесіз аяқталды. Вест-Мидлендс қылмыстық полиция тобының күзетіне берілгеннен кейін, «Бирмингем алтылығының» тағы үш мүшесі (Каллаган, Макилкенни және Уокер) 23 қарашада жалған мойындауға қол қойды. Осы үш жалған мәлімдемеде Каллаган, Макилкенни және Уокер әрқайсысы IRA мүшесі екенін, МакДейдпен бірге оның өлімінен бұрын жарылыстар жасауға сөз байластырғанын және Мулбери Буш пен Таверн-ин-Таун пабтарына бомбалар орнатқанын жалған түрде мәлімдеді. Моркемб полиция бөлімінде Уильям Пауэрге жасалғандай, бұл үш адам кейіннен Бермингемге ауыстырылғанға дейін және оның ішінде офицерлер оларды қатыгез физикалық, психологиялық және эмоционалдық зорлық-зомбылық арқылы осы мойындауға қол қоюға мәжбүр еткенін айтты. Бұл қастандықтарға ұрып-соғу, тамақтан және ұйқыдан айыру, масқаралық ату, қорқыту, тұтандырылған темекімен күйдіру кірді. Сонымен қатар, әрбір адам өз отбасыларына қатысты жасалған қорқытуларды естіген. Хилл мен Хантер де оларға да осындай қатыгездік көрсерілгенін мәлімдеді, және екеуі де жалған мойындауға қол қоюдан бас тартса да, полиция кейіннен екеуі де кінәсін ауызша мойындады деп мәлімдеді. 24 қарашада әрбір адам 17 жасар Джейн Дэвистің өліміне қатысқандығы айыпталды, ол Таверн-ин-Таун пабындағы жарылыста қаза тапқан. Барлығы алтысы Винсон Грин түрмесіне қамауға алынды, ал оларға адвокаттар тек келесі күні тағайындалды.
Қатысу туралы тыңдау
1975 жылдың мамыр айында өткен сот отырысында әрбір адам 21 адамды өлтіру және жарылыс жасауға қатысқандығы айыбымен ресми түрде айыпталды. Бірмингемдегі пабтардағы жарылыстарға қатысқандарға қатысты Midlands аймағындағы халықтың наразылығын ескере отырып, судья Бридж қорғау тарапының сот процесін Midlands-тен ауыстыру туралы өтінішін қабылдады. Сот келесі айда Ланкастер қамалындағы Shire Hall және Корольдік сотта өтетін болды. Бірмингем алтысымен бірге үш адам да сотқа тартылды: Мик Мюррей (Уақытша IRA-ның белгілі мүшесі, бұрын жарылыс жасауға қатысқаны үшін жеке айыпталып сотталған), Джеймс Фрэнсис Гэвин (ә.қ.а. Джеймс Келли, ол да Бірмингем алтысымен бірге сотталып, жарылғыш заттарды ұстағаны үшін сотталған), оның бомбалардың барлығын жасағаны күдіктелді, және Майкл Шихан. Мюррей Мидлендс аймағында жарылыс жасауға қатысқандығы үшін де айыпталды, ал Келли мен Шихан жарылғыш заттарды ұстағаны үшін айыпталды. Сотқа дейін Бірмингем алтысының қорғаушылары өз клиенттерін Шихан, Келли және әсіресе Мюррейден бөлек соттауды сұрады, егер оларды жарылыс жасағаны мойындалған IRA мүшесімен бірге соттаса, клиенттерінің кінәсіздігіне және IRA-мен байланысы жоқ екендігіне сену мүмкін болмайтынын мәлімдеді. Бұл өтініш сот процесін басқаратын судья Бридж тарапынан қабылданбады. [[Файл:Шайр Холл, Ланкастер қамалының географы. org. Шир залы мен Ланкастер қамалының Корольдік соты. Бірмингем алтысы 1975 жылы осы жерде сотталды. және 1974 жылдың тамыз және қараша аралығында Мидлендс аймағында жарылыс жасауға қатысқан қаза тапқан Джеймс МакДейдпен бірге әрекет етті. Мюррей, Келли және Шихан Мидлендс аймағында жарылыс жасауға қатысқандығы үшін айыпталды, Келли мен Шиханға жарылғыш заттарды ұстағаны үшін қосымша айып тағылды. Барлық алты адам өздерінің кінәсіз екенін қатаң түрде мәлімдеді, олар ешқашан IRA мүшелері болмағанын, Джеймс МакДейдтің өліміне дейін Уақытша Ирландиялық Республикалық Армиясының мүшесі екенін білмегенін және тұтқындалған кезде қатты физикалық және психологиялық зорлық-зомбылыққа ұшырағанын қайталады. Шихан мен Келли де оларға тағылған айыптарды жоққа шығарды, ал Мюррей бүкіл сот процесі бойына мойындаудан немесе сөйлеуден бас тартты. (Мюррей, Шихан немесе Келлиді Бірмингемдегі пабтардағы жарылыстармен байланыстыратын тікелей дәлел ұсынылмады. Дегенмен, Корольдік сот олардың Бірмингем алтысы сияқты IRA тобының бір бөлігі болғанын мәлімдеді және Бірмингемдегі пабтарға жасалған бомбалау Джеймс МакДейдтің өліміне кек алу немесе оны еске алу үшін "логикалық емес жолмен" жасалған болуы мүмкін екенін айтты.) Бірмингем алтысын Бірмингемдегі пабтардағы жарылыстармен байланыстырған негізгі дәлелдер олардың жазбаша мойындаулары, Морекэмбе полиция бөлімшесінде Фрэнк Скуз жүргізген Грисс сынақтары және ирландиялық республикашылдарға деген симпатияны көрсететін жағдайлық дәлелдер болды, бұл дәлелдерді айыптау тарапынан куәлік беруге шақырылған куәлер растады. Скуз тұтқындалғаннан кейін алты адамның қолына Грисс сынақтарын жүргізгенін, Хилл мен Пауэрдің жарылғыш заттарды қолданғанына 99% сенімді екенін және Уокердің де солай істеуі мүмкін екенін мәлімдеді. Скуз Уокердің оң қолы өзінің (Скуздың) қолынан ластануы мүмкін екенін мойындады. Сот процесінің бірнеше аптасынан кейін судья Бридж қорғау тарапының өз клиенттерінен алынған төрт жазбаша мойындауды дәлелдерден шығару туралы өтінішін қабылдамады, олардың қатты физикалық және психологиялық қысыммен алынғанын ескере отырып, оларды қабылданатын дәлелдер ретінде қарастырды. Бұл жазбаша мойындаулар алқабилердің қатыспауымен өткен сегіз күндік сот отырысынан кейін дәлел ретінде ұсынылды. Судья алқабилерге жазбаша мойындауларды қарауға рұқсат бермеді, бұл төрт жазбаша мойындаудың әрқайсысы басқа үш мойындаудың мазмұнындағы мәліметтерге қайшы келетінін ғана емес, сонымен қатар сот процесінде бұрын берілген сот-медициналық сарапшылардың бомбаларды жасыру үшін қолданылған құрылғылар және олардың пабтардың ішінде орналасқан жерлері туралы куәліктеріне де қайшы келетінін көрсеткен болар еді. Мысалы, Уильям Пауэр өзінің жазбаша мойындауында Мулбери Буш пабын қиратқан бомбаны үйдің баспалдағының табанындағы музыка қорапшасына орналастырғанын мәлімдеді; ал Дуглас Хиггс есімді сот-медициналық сарапшы сот процесінің төртінші күні осы үй-жайда жарылған бомба үйдің артқы жағындағы қабырғаға қойылғанын куәлік етті.
Several weeks into the trial, Judge Bridge overruled motions from the defence counsel that the four written confessions obtained from their clients should be omitted from evidence due to their being extorted under extreme physical and mental pressure, instead citing the statements as admissible evidence. These written confessions were presented in evidence at the trial following an eight day hearing conducted without the presence of the jury. The judge refused to allow the jury to view the written confessions, which would have disclosed not only that each of the four written confessions contradicted details contained within the three other confessions, but that they also contradicted testimony from forensic scientists delivered earlier in the trial as to the devices used to conceal the bombs, and the locations in which they had been placed inside the public houses. For example, William Power had claimed in his written confession that he had placed the bomb which devastated the Mulberry Bush public house by a jukebox at the foot of a staircase to the premises; whereas a forensic scientist named Douglas Higgs had testified on the fourth day of the trial that the bomb which had detonated within these premises had been left by a wall located towards the rear of the premises.
Сенім
Сот 45 күнге созылды, оның барысында прокуратура және қорғау тарапынан жүз куәгер куәлік берді. 15 тамыздың түстен кейінгі сағаттарында алты жарым сағаттан астам уақыт кеңескеннен кейін, қазылар алқасы Бірмингем алтылығына қатысты 21 қырқын жасағандықтары үшін бірауыздан кінәлі деп таныды. Барлық алты ер адам өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Бірмингем алтылығының ешқайсысы үкімді естігенде ешқандай эмоцияны көрсетпеді, бірақ Уильям Пауэр судьяға салюттеді. Барлық тоғыз айыпталушыға үкім шығарғаннан кейін судья Бридж Ланкаширдің бас инспекторын және Батыс Мидлендс аймағының бас инспекторының орынбасарын соңғы сөздерін тыңдау үшін шақырды; екеуі де дәлел ретінде ұсынылған төрт мойысқауды алу және тергеудегі бірлескен еңбектері үшін мақталып, алғыс айтылды. Айыпталушылардың екі полиция бөлімінде ұсталғанда дене және психологиялық зорлық-зомбылыққа ұшырағаны туралы мәлімдемелерін қарастырғаннан кейін судья Бридж: "Морекамб және Бирмингемдегі бұл тергеулердің барлығы сіздің офицерлеріңіз тарапынан жоғары адалдықпен жүргізілді" деген қорытынды жасады.
Шағымдар және тәуелсіз тексерулер
Сотталғаннан кейін «Бирмингем алтылығы» өздерінің кінәсіздіктерін табандылықпен қорғауды жалғастырды. Барлық алты адам сот үкімін қайта қарау туралы өтініш берді; бұл өтініш 1976 жылдың наурыз айында Апелляциялық сот тарапынан қабылданбады, осылайша адамдардың осы негіздер бойынша шағымдарын заңмен шешуге жасаған әрекеттеріне тосқауыл қойылды. «Бирмингем алтылығына» сотталғандарға қайта шағымдануға рұқсат берілмеді. Келесі жылы Патрик Хилл істі қайта қарауға үміттене отырып, бір ай бойы аштық жариялады. 1982 жылы Патрик Хиллге азаматтық құқық қорғаушы Гарет Пирс келді, ол оның мүддесін қорғауға келісті. Пирс сондай-ақ Хилл мен оның серіктерін өздерінің кінәсіздіктерін растайтын дәлелдерді жинауға және журналист Крис Муллин сияқты БАҚ өкілдеріне, сондай-ақ сэр Джон Фарр сияқты саясаткерлерге олардың ісін қайта қарау үшін қолдау табуға шақырды. Фарр 1983 жылдың наурыз айында осы хаттарға жауап берді, кейіннен адамдардың айыпталуымен байланысты барлық құжаттарды мұқият қарап шығып, алты адамға қарсы сот-медициналық сараптамалық дәлелдердің «жазылған қағазға лайық емес» деген қорытындыға келді. 1985 жылы «World in Action» ағымдағы оқиғалар бағдарламасы «Бирмингемдегі пабтарға жасалған шабуылдар» тақырыбында алты бөлімнен тұратын циклдың бірінші бөлімін ұсынды, ол алты адамның сотталуының заңдылығына күмән тудырды. Бұл бірінші бөлімде екі көрнекті сот-медициналық сарапшы 35 түрлі заттарға Грисс сынағын жүргізді, олар адамдардың күнделікті өмірінде кездесуі мүмкін. Әрбір сот-медициналық сарапшы тек нитроцеллюлоза қосқан заттар ғана оң нәтиже беретінін және Грисс сынағы тек бөлме температурасындағы бөлмеде жүргізілген жағдайда ғана нитроцеллюлозаға оң реакция беретінін растады. «Бирмингем алтылығының» сотында доктор Скуз Грисс сынағы жүргізілген бөлменің температурасы нитроцеллюлозаға жалған оң реакция беру үшін 60°C дейін қыздырылуы керек деп мәлімдеген куәлігі туралы пікір білдіруді сұрағанда (осылайша оқуды нитроглицеринмен шатастырып), сот-медициналық сарапшылардың бірі: «Шындығында, мен таң қалдым» деді. Сондай-ақ, бұл бірінші «World in Action» бөлімінде бұрынғы Вест-Мидлендс полиция қызметкері де болды, ол «Бирмингем алтылығының» әрқайсысы Вест-Мидлендс қылмыстық жасақтарының күзетінде болған кезде ұрып-соғу мен қорқытуқа ұшырағанын растады. Бұған қоса, сол бағдарламада ИРА штабының бұрынғы басшысы Джо Кахилл, ИРА-ның Бірмингемдегі пабтарға жасалған шабуылдардағы рөлін мойындады. 1986 жылы британдық лейборист саясаткері және журналист Крис Муллин «Сотқа қателік: Бирмингемдегі шабуылдар туралы шындық» атты кітабын жариялады, ол адамдардың қате сотталғанын дәлелдеді. Кітапта шабуылдарға қатысы бар деп мәлімдеген кейбір адамдармен анонимді сұхбаттар бар еді, олар 30 минуттық ескерту бомбасының ескертуі кешіктірілгенін, себебі алдын ала таңдалған телефон будкасы бүлінгенін, ал басқа телефон будкасы табылған кезде алдын ала ескерту едәуір кешіктірілгенін айтты.
1987 жылғы Апелляциялық сот отырысы
1987 жылдың қаңтарында Ішкі істер министрлігі Бирмингем алтысының ісін Апелляциялық сотқа жолдады. Бұл қадам Ішкі істер министрлігінің сот-медициналық сарапшыларының қорытындыларынан туындады. Олар сотталушылардың кінәлі екенін дәлелдеу үшін келтірілген Грисс сынақтарының сенімділігіне қатысты үлкен алаңдаушылық білдірді. Бұл қадамды қабылдаған Ішкі істер министрі бұл сынақтың сенімділігіне өте төмен сенімділігін жеткізді. Апелляция 1987 жылдың қараша айында Апелляциялық соттың үш судьясының алдында қарастырылды. Осы мәжілісте қорғаушылар Бирмингем алтысының ауыр әділетсіздіктің құрбаны болғанын, олардың кінәлілігіне сенімсіз сот-медициналық сараптама негіз болғанын, ал қол қойылған жазбаша мойындаулар өзара қайшылықты екенін және қатты физикалық және психологиялық қысыммен алынғанын мәлімдеді. Физикалық зорлық-зомбылық туралы айыптауларды бұрынғы полиция қызметкері Томас Кларк растады, ол Винсон Грин түрмесінде тұтқындалғандарға жасалған қатыгездік туралы куәлік берді. Сондай-ақ, Муллин куәлік берді, ол айыпталушылардан алынған жазбаша және ауызша мойындаулардағы қарама-қайшылықтарды, сондай-ақ оқиғалардың мән-жайларын және басқа айыпталушылардың көрсетулеріндегі нәрселерді егжей-тегжейлі баяндады – бәрі де Корольдік прокуратураның берік дәлелдері деп есептелді. Муллин ер адамдардың қолынан нитроглицерин іздерін табу мақсатында жүргізілген сот-медициналық сараптамадағы маңызды кемшіліктер туралы да куәлік берді. Бұл куәлікке қарсы Игорь Джадж, QC, шығып, полицияның айыпталушыларға қатты физикалық және эмоционалдық зорлық-зомбылық жасап, жалған мойындауларды алу туралы айыптаулардың "негізсіз" екенін, ал Бирмингем алтысына қарсы бар дәлелдерден гөрі, бомба орнату процесінің бейнежазбасы одан да мықты дәлел болар екенін мәлімдеді. 1988 жылдың 28 қаңтарында Англия мен Уэльстің Лорд-бас судьясы Бирмингем алтысының сот шешімін қайтадан қолдады.
Бұқаралық ақпарат құралдарына қосымша қатысу
1990 жылдың наурыз айында ITV телеарнасы Granada Television деректі фильмін көрсетті, «Кім Бирмингемді бомбалады?»; бұл фильм Бирмингем алтысының тұтқындалу оқиғаларын, сотта ұсынылған дәлелдерді және Муллинстің Бирмингем алтысының әділетсіз сотталғанын дәлелдеуге жасаған тырашаларын баяндады. Бұл деректі фильмде ер адамдарға қарсы сот-медициналық сараптаманың қателіктері және оларға жасалған физикалық және психологиялық зорлық-зомбылық туралы толық мәлімет берілді. Бағдарламада Бірмингемдегі пабтарды бомбалауды ұйымдастырған және орындаған Уақытша ИРА-ның бес мүшесінің төртеуінің есімдері аталды. Олардың бірі – Мик Мюррей, ол Бирмингем алтысымен бірге сотталып, жарылыс тудыруға қатысқандығы үшін айыпталды. Мюррей нысаналарды таңдауға көмектескені және кейіннен Бірмингем Пост және Бірмингем Evening Mail газеттеріне алдын ала ескерту шалуын жасағаны айтылды, бұл шалу жарты сағатқа кешікті, себебі алдын ала таңдалған телефон бұзылып, басқа телефон іздеуге тура келді, нәтижесінде ескерту шалуы қажетті уақытта жетпеді. Деректі фильмде тағы үш адамның есімдері аталды: Сеймус Маклауглин, бағдарламада оның да осы қылмысты жоспарлағаны айтылды; Джеймс Фрэнсис Гэвин (сонымен қатар Джеймс Келли деп те танылған, ол да Бирмингем алтысымен бірге сотталып, жарылғыш заттарды ұстағаны үшін айыпталды), ол барлық бомбаларды жасады деген күдік бар; және Майкл Кристофер Хейс, ол бомбаларды алдын ала белгіленген жерлерге орналастырды.
Қайта тергеу
Вест-Мидлендс полициясы және содан кейін Бас прокурор, Барбара Миллс, Бермингем алтылығы босатылғаннан кейін Бермингем пабтарындағы жарылыстарды тергеуді қайта бастады. 1994 жылдың сәуір айында Вест-Мидлендс полициясының бастығы Рон Хэдфилд былай деді: «Біздің тарапымыздан бұл іс аяқталды. Біз қылмыскерлерді әділетке тарту үшін барлық мүмкіндігін жасадық». Содан кейін Хэдфилд Бас прокурордың «қылмыстық іс қозғау үшін жеткіліксіз дәлелдер табылғанын» мәлімдеді. 1994 жылғы тергеу аяқталғаннан кейін Бас прокурор Бермингем пабтарындағы жарылыстарға қатысты құжаттарға қатысты 75 жылдық қоғамдық мүдделерге қатысты иммунитет сертификатын енгізді – бұл 2069 жылға дейін қайта тергеуге қатысты құжаттарды жариялауға тиімді түрде кедергі келтірді. 2016 жылдың 1 маусымында Бирмингем және Солихулл аға коронері Луиза Хант Бермингем пабтарындағы жарылыстарға қатысты жаңадан тергеулерді жариялады, өйткені екі жағдайда дәлелдер Вест-Мидлендс полициясы екі пабқа жасалатын шабуыл туралы кем дегенде екі алдын ала ескерту алғанын көрсетті – олардың бірі 10 қарашада Бирмингемнің «келесі аптада шабуылға ұшырайды» делінген IRA мүшелерінен түскен. Бұл әңгіме полицияға хабарланды; Вест-Мидлендс полициясының осы қауіпке тиімді жауап шараларын қолданғанын көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Полицияға жарылыс күні екінші ескерту берілді, бірақ ешқандай шара қолданылмағаны белгілі болды. 2018 жылдың қыркүйегінде Лорд-бас судья жарылыстардағы күдіктілердің есімдері алдағы тергеулерде аталмауы керек деп шешті, ал отырыста болған судьялар бұрынғы коронердің жарылыстарға жауапкершілік туралы мәселелерді алып тастау туралы шешімін қолдады. Жаңа тергеу 2019 жылдың 11 ақпанында басталды. IRA-ның қазіргі басшысының рұқсатымен 5 сәуірде 11 адамнан тұратын қазылар алқасы алдын ала телефон арқылы берілген ескерту 21 адамның өліміне себеп болды немесе ықпал етті және ескертуге полицияның жауабында өлім-жұлымды азайтуға мүмкіндік бермейтін қателіктер немесе кемшіліктер болған жоқ деп тапты.
Салдары
Бірмингемдегі пабтардағы жарылыстан кейінгі апталар мен айларда Бірмингемнің ирланд қауымы жаттырылды, шабуылға ұшырады және зорлық-зомбылыққа ұшырады. Осы шиеленістің салдарынан ирланд мәдениетінің барлық қоғамдық тойланулары, соның ішінде жыл сайынғы Сент-Патрик күні шеруі тоқтатылды. Жарылыстан туындаған шиеленістің салдарын емдеуге он жылдан астам уақыт кетті. 1983 жылы Бірмингем ирландтықтардың әл-ауқаты мен ақпарат орталығының директоры, пастор Джо Тааффи, Бірмингемдегі ирланд қауымы өздерінің мұрасын қайтадан мақтанышпен, қорқусыз тойлауы керек деген хабармен жыл сайынғы Сент-Патрик күні шеруін қайта жандандырды. Бірмингемдегі жыл сайынғы Сент-Патрик күні шеруі әлемдегі үшінші ірі Сент-Патрик күні шеруі болып саналады, оның жылдық қатысушылар саны 130 000-ға жетеді немесе одан да асып түседі. Патрик Хилл және Бірмингемдегі пабтардағы жарылыстан қаза тапқандардың отбасылары 1994 жылы қабылданған 75 жылдық қоғамдық мүдделерге қатысты иммунитетті жою үшін бірігіп күш салып, Британ үкіметінен осы іске қатысты барлық үкіметтік, полициялық және тәждік құжаттарды жариялауды талап етті. Қоғамдық мүддеге қатысты иммунитет туралы бұйрыққа қатысты 2014 жылы «21-ге әділдік» науқаны тобының өкілі: [сурет] Патрик Хилл 2015 жылы. Ол сот қателіктеріне қарсы күрестегі әрекеттері туралы сөз сөйлеп тұр. 2004 жылы азаматтық құқық қорғаушы және католик діни қызметкері Денис Фаул (бұрын Бірмингем алтылығының босатылуын талап еткен) ресми түрде ИРА-ны Бірмингемдегі пабтардағы жарылыстағы кінәсін мойындауға және кешірім сұрауға шақырды. Бұл шақыруларды Синн Фэйн де қолдады: «30 жыл бұрын Бирмингемде болған оқиға дұрыс емес және болмауы керек еді», - деп қосты, «егер Бирмингемдегі жарылысқа қатысты ИРА-ға қатысты мәселелер әлі де қарастырылмаса, онда Синн Фэйннің ұстанымы өте анық, бұл орын алуы керек». «Бірмингем поштасы» Мюррейдің Бордсли Гриндегі үйінде бомбаларды жасауға көмектескенін, содан кейін оларды қала орталығына тасымалдап, оларды басқа адамға тапсырғанын, ол оларды алдын ала таңдалған нысаналарға орналастырғаннан кейін Мюррейдің екі Бірмингем газетіне кешіктірілген ескерту қоңырауларын шалғанын хабарлады. Бұл айыптауларды Патрик Хилл мен Джон Уокер де қолдайды, олар 1975 жылғы сот барысында Мюррейдің жеке түрде бомбалағандардың бірі болғанын мойындағанын айтады. Ол екі адамға егер олар бұл мойындауды жарияласа, олардың және олардың отбасыларына шабуыл жасалатынын айтып қорқытты. Мик Мюррей Бірмингемдегі пабтардағы жарылысқа қатысқанын мойындаған жоқ. Түрмеден босатылғаннан кейін ол Уақытша ИРА-да белсенді болып, кейін Солтүстік Ирландияның бейбіт процесінің бөлігі ретінде Солтүстік Ирландияда қаруды жоюға қарсы шықты. Ол 1999 жылы Типперри округінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Уақытша Ирландиялық республикалық армияның бұрынғы жоғары офицері Киран Конвей 2014 жылы ПИРА-ның Бірмингемдегі пабтардағы жарылысты жасағанын мойындады, ол шабуылдан «қатты қорқып, ұялғанын» және басқа жоғары тұрған ИРА шенеуніктердің бомбалаулар әдепсіз және республикалық қозғалыстың мақсаттарына зиян келтірді деген пікірмен келісетінін айтты. Алайда Конвей қауіпсіздік қызметтеріне жеткіліксіз ескерту қасақана берілді деген айыптаманы жоққа шығарды, себебі ИРА-да Джеймс МакДейдтің жерлеу рәсіміне байланысты көңіл күйі нашарлаған, бірақ қылмыскерлер ескертуді жеткізу үшін бірнеше телефон кабиналарын пайдалануға тырысты, олардың барлығы жұмыс істемейтін немесе қолданыста болды, содан кейін ескерту шалу үшін бос, жұмыс істейтін телефон кабинасын тапты. 2017 жылдың 10 шілдесінде BBC Солтүстік Ирландия радиосы Майкл Кристофер Хейспен сұхбатты жариялады, ол 1970-ші жылдары Бирмингем ИРА бөлімінде белсенді болған өзін-өзі мойындаған бомба жасаушы. Бұл сұхбатта Хейс (оның аты 1990 жылы Гранадада түсірілген «Кім Бирмингемді бомбалады?» атты деректі фильмдегі жарылыстың қылмыскері ретінде аталды) жарылыс үшін «жалпы жауапкершілікті» өз мойнына алғанын айтты, бірақ ол әр жерде бомбаларды кім орнатқанын атаудан бас тартты. Дегенмен ол былай деді: «Біз мұны естігенде қатты қорқып қалдық, өйткені бұл ойластырылмаған еді. Үшінші бомбаны жеке өзім сөндірдім. ИРА-ның мақсаты жазықсыз адамдарды өлтіру емес еді, егер олай болса, ол істелмес еді». [сурет] Бірмингемдегі пабтардағы жарылыстан қаза тапқандарға арналған ескерткіш, 2018 жылдың 21 қарашасында Нью-Стрит бекетінің сыртында ашылды. 2020 жылдың 18 қарашасында 65 жастағы ер адам Белфаста 2000 жылғы Терроризм заңының 41-тарауы бойынша жарылысқа қатысты ұсталды. Ол ертесі күні айыпсыз босатылды.
thumb|Patrick Hill in 2015. He is seen here addressing an audience as to his advocacy in fighting miscarriages of justice. In 2004, civil rights campaigner and Catholic priest the Rev. Denis Faul (who had previously campaigned for the release of the Birmingham Six) officially called on the IRA to both admit their culpability in the Birmingham pub bombings, and to apologise. These calls were echoed by Sinn Féin, who stated: "What happened in Birmingham 30 years ago was wrong and should not have happened", adding "[if] issues relating to the IRA concerning the Birmingham bombings are still to be addressed, then it is very clearly the Sinn Féin position that this should happen". The Birmingham Mail alleges Murray had assisted in the construction of the bombs at a house in Bordesley Green, and had then transported them to the city centre, where he had handed them to another person, who then placed them in the preselected targets, before Murray telephoned the delayed warning calls to the two Birmingham newspapers. These allegations are supported by Patrick Hill and John Walker, who remain adamant that at one stage during the 1975 trial, Murray had privately admitted being one of the bombers. before threatening the two men that if they ever divulged this admission, both they and their families would be attacked. Mick Murray never admitted his alleged involvement in the Birmingham pub bombings. Following his release from prison, he remained active within the Provisional IRA, and later became a vocal opponent of the decommissioning in Northern Ireland as part of the Northern Ireland peace process. He died of a heart attack in County Tipperary in 1999. Kieran Conway, a former senior officer of the Provisional Irish Republican Army, admitted in 2014 the PIRA had committed the Birmingham pub bombings, adding that he was "appalled and ashamed" at the attack, and that other senior IRA officials shared his opinion the bombings had been immoral and detrimental to the objectives of the republican movement. Conway, however, disputed allegations that an insufficient warning had deliberately been given to security services due to ill feeling within the IRA over the disrupted funeral arrangements for James McDade, but claimed the perpetrators had tried to use several phone boxes which were either out of order or in use to deliver the protocol 30 minute warning, before finding a free, operable phone box to deliver the warning call. On 10 July 2017, BBC Northern Ireland radio released an interview with Michael Christopher Hayes, a self confessed bomb maker active within the Birmingham IRA unit in the 1970s. In this interview, Hayes (who had been named as a perpetrator of the bombings in the 1990 Granada documentary drama Who Bombed Birmingham?) stated he took "collective responsibility" for the bombings, although he refused to name who had planted the bombs in each of the locations. Nonetheless, he did state: "We were horrified when we heard, because it was not intended. I personally defused the third bomb. It was not the intention of the IRA to kill innocent people It wouldn't have been done if that was the case." thumb|Memorial to those killed in the Birmingham pub bombings, unveiled outside New Street Station on 21 November 2018. On 18 November 2020, a 65 year old man was arrested in Belfast under section 41 of the Terrorism Act 2000 in connection with the bombings. He was released the following day without charge.
Ескерткіштер
Құрбандарға арналған ескерткіш тақта Бірмингемдегі Сент-Филипс соборының аумағында орналасқан. Бұл тақтаға Бірмингемдегі пабтағы жарылыстарда қаза болған 21 адамның есімдері жазылған, және «Бирмингем халқы оларды және зардап шеккендерді еске алады» деген жазу бар. Бірмингемдегі пабтағы жарылыстарда қаза тапқан және жараланғандарды еске алуға арналған мемориал 2018 жылдың 21 қарашасында ашылды. Бірмингем ирланд қауымдастығы тапсырысымен, жергілікті суретші Анурадха Пательдің жобасы бойынша салынған бұл мемориал үш болат ағаштан тұрады және қаланың Нью-стрит станциясының сыртында орналасқан. Бірнеше аман қалғандар мен Бірмингемдегі пабтағы жарылыстарда қаза тапқандардың туыстары 1974 жылдың 21 қарашасындағы оқиғалармен санасу мақсатында Ирландия Республикасындағы Гленкри Бейбітшілік және келісім орталығына барды. Гленкри орталығы – Ұлыбритания мен Ирландияда бейбітшілік пен келісімді нығайтуды мақсат тұтқан қайырымдастық ұйымы. Гленкри орталығына барғандардың бірі, Малбери Буш жарылысынан аман қалған Морин Карлин 2009 жылы екі бұрынғы ИРА мүшесімен сөйлескенін айтты, олар Бірмингемдегі пабтағы жарылыстарды ИРА ешқашан жауапкершілігін мойындамайтын қателік деп атады.
Фильм
Теледидар үшін түсірілген "Бирмингемді кім бомбалады?" фильмі 1990 жылы алғаш рет көрсетілді. Майк Бекхэмнің режиссерлік еткен бұл фильм, сол кездегі журналист Крис Муллиннің бомбалауға кінәлі деп танылған алты адамның әділетсіздік құрбаны болғанын дәлелдеуге жасаған тыраш еңбегінен тікелей шабыттанды. Оның 1986 жылғы "Қате сот шешімі: Бірмингемдегі бомбалау туралы шындық" кітабында осы туралы толық мәлімет берілген. Фильмде Джон Херт Муллин рөлін, ал Мартин Шоу Гранада Телевизиясының "World in Action" бағдарламасының продюсері және әріптес зерттеуші Иан Макбрайд рөлін сомдайды, олар "Бирмингем алтысының" ісін тергейді.
Теледидар
Британдық тергеу-журналистикалық бағдарламасы "World in Action" 1985 және 1991 жылдар аралығында Бірмингемдегі пабтардағы жарылыстар туралы алты эпизодты көрсетті. Соңғы эпизод, "World in Action Special: The Birmingham Six – Their Own Story", 1991 жылдың 18 наурызында, "Бирмингем алтылығының" босатылуынан төрт күн кейін эфирге шықты және кейіннен BAFTA сыйлығына ұсынылды. BBC Бірмингемдегі пабтардағы жарылыстар туралы 30 минуттық деректі фильм түсіруге тапсырыс берді. "Кім өлтірді Максин?" атты бұл деректі фильм алғаш рет 2013 жылдың желтоқсанында көрсетілді және Бірмингемдегі пабтардағы жарылыстарда қаза тапқан Максин Хамблтонның туыстарының жарылысқа қатысты тергеуді қайта ашу және олардың науқаны туралы хабар тарату жөніндегі күш-жігеріне назар аударады.