Отто Август Страндман: Эстон саяхаты және мемлекет қайраткері
Otto Strandman
Отто Аугуст Strandman – эстонский политик, премьер-министр (1919) и глава государства (1929-1931). Автор земельной реформы и Конституции Эстонии. Экономист.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эстония саясаткері, премьер-министр (1919), мемлекет басшысы (1929–1931)
Estonian politician, prime minister (1919), head of state (1929–1931)
Отто Август Стрэндман (; 30 қараша 1875 [ескі стиль бойынша 18 қараша 1875] – 5 ақпан 1941) – эстон саясаткері, 1919 жылы премьер-министр, ал 1929–1931 жылдары Эстония мемлекеттік ақсақалы болған. Стрэндман 1919 және 1920 жылғы сайлаулардан кейін ең көп қолдау тапқан орталық-солшыл Эстон Еңбек партиясының жетекшілерінің бірі болды. Стрэндман радикалды жер реформасы заңын және 1920 жылғы Конституцияны жасауға үлкен үлес қосты. Ол сонымен қатар Ауыл шаруашылығы министрі (1918–1919), Әділет министрі (1918, 1920–1921), Қаржы министрі (1924), Сыртқы істер министрі (1918, 1920–1921 және 1924) және Соғыс министрі (1919) қызметтерін атқарды. Қаржы министрі лауазымында ол экономиканы тұрақтандырып, жоғары инфляцияны болдырмауға жетістікке жетті. Стрэндман 1917–1918 жылдары Эстония провинциялық ассамблеясының спикері, ал 1921 жылы жаңа тәуелсіз мемлекеттің парламентінің (Риигикогу) спикері болды. Ол сондай-ақ дипломат болды, Польшаның Варшава қаласында (1927–1929) және Францияның Париж қаласында (1933–1939) Эстонияның өкілі қызметін атқарды. 1940 жылы маусымда Кеңес Одағы Эстонияны және басқа Балтық елдерін басып алғаннан кейін, Стрэндман 1941 жылы ақпанда НКВД жергілікті штаб-пәтеріне шақырылғаннан кейін өз-өзіне қол жұмсады.
Otto August Strandman (; 30 November 1875 [O. S. 18 November 1875] – 5 February 1941) was an Estonian politician, who served as Prime Minister (1919) and State Elder of Estonia (1929–1931). Strandman was one of the leaders of the centre left Estonian Labour Party, that saw its biggest support after the 1919 and 1920 elections. Strandman was a key figure in composing the radical land reform law and the 1920 Constitution. He also served as Minister of Agriculture (1918–1919), Minister of Justice (acting 1918; 1920–1921), Minister of Finance (1924), Minister of Foreign Affairs (1918, 1920–1921 and 1924) and Minister of War (1919). While he was holding the office of the Minister of Finance, he stabilized the economy and managed to avoid hyperinflation. Strandman served as the speaker of the Estonian Provincial Assembly in 1917–1918, and as speaker of the newly independent country's parliament (Riigikogu) in 1921. He was also a diplomat, serving as the Estonian envoy in Warsaw, Poland (1927–1929), and in Paris, France (1933–1939). After the Soviet Union invaded and occupied Estonia and the other Baltic states in June 1940, Strandman committed suicide in February 1941, after being called to appear at the local headquarters of the NKVD.
Ерте өмір
Стрэндман Ундла (қазіргі Кадрина) округінің Ванду ауылында дүниеге келді. Оның әкесі Ханс Страндман мектеп мұғалімі болды, ал Отто оның үшінші баласы еді. Стрэндманды алғаш әкесі оқытты, содан кейін 1886 жылы Раквере қалалық мектебінде, кейін Таллиндегі Император Александр мемлекеттік гимназиясында және Санкт-Петербургтегі 5-ші және 7-ші гимназияларда оқыды. 1896 жылы Таллинн Эстон губернаторлығы гимназиясында емтихан тапсырғаннан кейін сырттан бітірді. Бітіргеннен кейін Стрэндман 1899 жылы Тарту университетінде заң білімін алуға дейін Ресей империясының Мемлекеттік банкінің Таллинн кеңсесінде қызмет етті. 1901 жылы Санкт-Петербург Император университетінде оқуын жалғастырып, 1903 жылы бітірді.
Strandman was born in the village of Vandu, Undla Parish (now Kadrina Parish). His father, Hans Strandman, was a schoolteacher, and Otto was his third child. Strandman was first educated by his father, until he began his studies at the municipal school of Rakvere in 1886, and later at Emperor Alexander State High School in Tallinn and the 5th and the 7th High School in Saint Petersburg. He graduated as an extern in 1896 after his exams in the Estonian Governorate High School of Tallinn. After graduation, Strandman served as an official at the Tallinn Office of the State Bank of the Russian Empire until he went on to study law at the University of Tartu in 1899. In 1901 he continued his studies at the Saint Petersburg Imperial University, graduating in 1903.
Ерте мансап
Мектепті бітіргеннен кейін Страндман Нарва мен Таллинде заңгер болып жұмыс істеді. Ол сөз өнерімен танылып, 1904-1905 жылдары Таллин қалалық кеңесінің мүшесі болып сайланды. Адвокат ретінде ол эстондықтарды балтық немістері мен мемлекеттік қызметкерлерге қарсы қорғады. Бірақ 1905 жылғы революция барысында Страндман, көптеген эстондық белсенділер сияқты, шетелге қашуға мәжбүр болды. Революция кезінде ол радикалды социалистік саяси көзқарастарды қолдады, бірақ өмірінің кейінгі кезеңінде орталық-солшыл бағытқа қарай бет бұрды. Шет елде жүрген жылдары Страндман Швейцарияда және басқа да Еуропа елдерінде тұрды. Швейцарияда Страндман мен басқа эстондық эмигранттар өздерін-өздері басқару реформасының жобасын жасады, бірақ ол ешқашан іске аспады. Страндман 1906 жылы Ресей империясына қайтып келді, бірақ үш жылға Балтық провинцияларында тұруға тыйым салынды, сондықтан ол Нарва мен Санкт-Петербургте тұруға мәжбүр болды. Страндман қайтадан Таллин қалалық кеңесіне сайланды және 1917 жылдың жазында Эстония провинциялық жиналысына сайланды, онда ол Юри Вильмс басқаратын солшыл эстондық радикал-социалистік партиясының мүшесі болды.
After graduating, Strandman worked as a lawyer in Narva and Tallinn. He became known for his eloquence and was elected to be a member of Tallinn city council from 1904 to 1905. As a lawyer, he defended Estonians against Baltic Germans and state officials. but in the course of the 1905 Revolution, Strandman, like many other Estonian activists, was forced to flee abroad. At the time of the revolution, he supported radical socialist political positions, but later in his life moved towards the centre left. During his exile years, Strandman lived in Switzerland and other European countries. In Switzerland, Strandman and other Estonian exiles eventually did form the draft of self government reform, but it was never implemented. Strandman returned to the Russian Empire in 1906, but he was banned from living in the Baltic governorates for three years, forcing him to live in Narva and Saint Petersburg. Strandman was again elected to the Tallinn City Council and, in the summer of 1917, to the Estonian Provincial Assembly, where he was part of the leftist Estonian Radical Socialist Party, led by Jüri Vilms.
Солшыл орталық партияның жетекшісі
1918 жылы Финляндияда Юри Вильмс құпия түрде өлтiрiлгеннен кейiн Отто Страндман сот министрi қызметін атқарушы болды. Ол сондай-ақ 1919 жылы Эстонияның солшыл Орталық Эстон Еңбек партиясын құру үшiн Социал-Травайлист партиясымен бiрiгетiн Эстон Радикалды Социалистік партиясының көшбасшыларының бiрi болды. Алайда 1918 жылдың жазында ол немістердiң қолынан қамауға алынды, сол кезде ол Сыртқы iстер министрi Жан Посканың орынбасары болып қызмет еттi. Ауыл шаруашылығы министрi ретiнде Стрэндман жаңа жер реформасы заңын құрастыру мен iске асырудағы басты тұлға болды. Еңбек партиясының жетекшiлерiнiң бiрi болғандықтан, ол жер реформасын мүмкiндiгiнше түбегейлi ету үшiн қатты күрестi. Эстон Еңбек партиясының Антс Пиип 1920 жылдың 26 қазаны мен 1921 жылдың 25 қаңтары аралығында бiр партиялық азшылық үкiметке басшылық еттi, онда Отто Страндман Сыртқы iстер министрi және Әдiлет министрi қызметін атқарды. Сыртқы iстер министрi ретiнде ол Эстония мен Кеңес Одағы арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнатты, соның арқасында Эстония бұл қадамды жасаған алғашқы елдердiң бiрi болды. 1920 жылғы сайлауда Эстон Еңбек партиясы Эстониядағы ең iрi партия болды, ол Riigikogu-дағы 100 орынның 22-сiн иелендi, бұл бiрiншi конституциялық парламент едi, бiрақ оң орталық партиялар да күш алды. Эстондық Еңбек партиясы коалицияда қалды, оның басшысы - фермерлер жиналысының мемлекеттiк ақсақалы Константин Пэтс. Стрэндман 1921 жылдың 4 қаңтары мен 18 қарашасы аралығында Риигикогудың бiрiншi спикерi болды. Юхан Кук 1922-1923 жылдары Эстонияның Еңбек партиясының тағы бiр кабинетін басқарды, бiрақ Стрэндмансыз. Христиан-демократ Фридрих Карл Акельдің келесi кабинетiнде ол 1924 жылдың 26 наурызы мен 14 мамыры аралығында Сыртқы iстер министрi, содан кейiн 1924 жылдың 16 желтоқсанына дейiн қаржы министрi болып қайта оралды.
After Jüri Vilms was mysteriously executed in Finland in 1918, Otto Strandman took over as acting Minister of Court. He also became one of the leaders of the Estonian Radical Socialist Party, which in 1919 would merge with the Social Travaillist Party to form the centre left Estonian Labour Party. Strandman was however arrested by Germans in the summer of 1918. when he also served as a deputy for Minister of Foreign Affairs Jaan Poska. As Minister of Agriculture, Strandman became the key person in composing and implementing a new land reform law. Being one of the leaders of the Labour Party, he fought hard to make the land reform as radical as possible. The Estonian Labour Party's Ants Piip then headed a one party minority government between 26 October 1920 and 25 January 1921, where Otto Strandman served as both Minister of Foreign Affairs and Minister of Justice. As Minister of Foreign Affairs, he established diplomatic relations between Estonia and Soviet Russia, making Estonia one of the first countries to do so. The 1920 elections made the Estonian Labour Party the biggest party in Estonia with 22 of the 100 seats in Riigikogu, the first constitutional parliament, but the centre right parties had also gained strength. The Estonian Labour Party remained in the coalition, headed by State Elder Konstantin Päts of Farmers' Assemblies. Strandman went on to serve as the first speaker of the Riigikogu between 4 January and 18 November 1921. Juhan Kukk headed another Estonian Labour Party cabinet in 1922–1923, but without Strandman. In the following cabinet of Christian Democrat Friedrich Karl Akel, he returned as Minister of Foreign Affairs between 26 and 14 March May 1924 and then Minister of Finance until 16 December 1924.
Кейінгі дипломатиялық мансап және өлім
1933 жылдан 1939 жылға дейін Страндман Эстонияның Франция, Бельгия, Испания және Ватиканға өкілі болды, Париж қаласында тұрды. 1936 жылы ол Джухан Кукк, Антс Пип, Жан Темант және Жан Тонсонды қолдады, олар Мемлекет басшысы Константин Пэтстің міндетін атқарушы Премьер-министрге азаматтық еркіндіктерді талап ететін және оның авторитарлық үкімшілігін тоқтатуды сұраған меморандумға қол қойды. 1938 жылы Страндман Гаагадағы Халықаралық Әділет сотының төрешісі болды. 1939 жылы Страндман Эстонияға қайтып келді, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты қоғамдық өмірден шеттеді. Саясатқа қатыспағандықтан, 1940 жылы Кеңес оккупациясынан кейін бастапқыда оны жалғыз қалдырды. Алайда, 1941 жылы Страндман НКВД-нің жергілікті штаб-пәтеріне келу туралы ресми хабарлама алды. Өзінің тағдырын сезіне отырып, ол 1941 жылдың 5 ақпанында Кадринадағы үйінде өзін-өзі атып өлтірді. Ол Таллин қаласындағы Сисекалмисту зиратына жерленді.
From 1933 to 1939 Strandman was envoy of Estonia to France, Belgium, Spain and the Holy See, residing in Paris. In 1936 he supported Juhan Kukk, Ants Piip, Jaan Teemant, and Jaan Tõnisson, who signed a memorandum addressed to Prime Minister in duties of the State Elder Konstantin Päts, demanding civil freedoms and an end to his authoritarian rule. In 1938, Strandman became a judge at the Permanent Court of International Justice in The Hague. In 1939, Strandman returned to Estonia, but retired from public life due to ill health. As he was not active in politics, he was initially left alone after the Soviet occupation in 1940. In 1941 however, Strandman received a formal notice to appear at the local headquarters of the NKVD. Realizing his fate, he shot himself to death in his home in Kadrina on 5 February 1941. He was buried in Tallinn's Sisekalmistu Cemetery.