Кіріспе

Католик шіркеуінің 847-855 жылдардағы басшысы Рим папасы Лео IV (790 – 17 шілде 855) – Рим епископы және Папа мемлекетінің билеушісі 847 жылдың 10 сәуірінен өліміне дейін. Ол Римге жасалған араб шабуылы кезінде зақымданған римдік шіркеулерді жөндеуімен және қаланы қорғау үшін Ватикан төбесінің айналасына Леонин қабырғасын тұрғызуымен есте қалады. Рим папасы Лео Италия қалаларының одағын ұйымдастырды, олар сарациндерге қарсы Остия теңіз шайқасында жеңіске жетті.

Ерте мансап

Лео Римде туған, алғашқы білімін Римде, Әулие Петрге жақын жердегі Әулие Мартин монастырында алды. Ол Рим папасы Григорий IV-тің назарына ілігіп, субдиакон қызметіне тағайындалды; ал Рим папасы Сергий II оны Санти Квартро Коронатидің кардинал-қасиетшісі етіп даражалады. Лео болашақ шабуылдарға қарсы да шаралар қабылдады. Ол қала қабырғаларын толыққанды күйге келтіріп, он бес ірі мұнараны қайта жаңартты. Ватикан төбесін қабырғамен қоршаған алғашқы адам осы Лео болды.

Остия шайқасы

849 жылы Сардиниядан келген сарацен флоты Портусқа жақындаған кезде, Лео IV теңіз республикаларын – Неаполь, Гаета және Амальфи – одақ құруға шақырды. Біріктірілген флоттың басқаруы Неаполь герцогы Сергий I-нің ұлы Цезарийге берілді. Күшті дауылдың көмегімен одақ Остия жанында сарацен флотын талқандады. Остия шайқасы Орта ғасырлардағы Папалық тарихындағы ең танымал шайқастардың бірі болды және Ватикан қаласындағы Ватикан сарайындағы Рафаэль мен оның шәкірттері салған әйгілі фрескада бейнеленген. Рафаэльдің «Боргодағы өрт» атты туындысы, аңыз бойынша, Леоның паломниктер ауданындағы өртті тоқтатып, қол шалу арқылы құтқарған оқиғасын көрсетеді. Лео IV үш синод өткізді, оның 850 жылғысы император Людовик II-нің қатысуымен ерекшеленді, ал қалған екеуі маңызды болған жоқ. 853 жылы ол архиепископпен дауды шешу үшін Равеннаға сапарлады. Архиепископ император Лотар I-мен жақсы қарым-қатынаста болғандықтан, Папаға көп сәттілік бұйырған жоқ. Леоның понтификаты кезінде басталған Реймстің Гинкмарымен Папаның күресінің тарихы Николай I-нің тарихына жатады. 855 жылы қайтыс болғанға дейін Папа Вессекс патшасы Этельвульфті және оның ұлдарын, соның ішінде жеті жасар Альфред Ұлыны – ол 5 жасында 853 жылы онымен кездескен еді – Римге паломник ретінде қабылдады.

Өлім және жерлеу

Лео IV 855 жылдың 17 шілдесінде қайтыс болды, және оның орнын Бенедикт III басты, бірақ аңыз бойынша оны екі жылға Папа Иоанна алмастырған. Бүгінде ғалымдар Папа Иоанна туралы әңгімені құрамыстың нәрсе деп есептейді. Лео IV бастапқыда Әулие Петр базиликасындағы өзінің ескерткішіне жерленді. Ол қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, оның денесі Лео атымен аталған алғашқы төрт папаның мазарына салынды. 18 ғасырда Ұлы Леоның реликвиялары оның аттастарынан бөлініп, жеке капелла берілді.

Иконография

Лео IV Ескі Санкт-Петер базиликасының немесе ескі Константиний базиликасының шатырына әтеш мүсінін орнатты, ол сол кезден бері Петрдің Мәсіхті жалғандағанын еске салып, діни нысан ретінде қызмет етіп келеді, тіпті кейбір шіркеулерде бүгінге дейін әтештерді көруге болады. Папа Григорий I бұрыннан-ақ әтештің (көкектің) "христиандыққа ең лайықты белгісі" екенін, тіпті "Петрдің белгісі" екенін айтқандығы мәлім. Лео IV-тен кейін, Лео IV-тің дияконы болған папа Николай I әрбір шіркеуге әтеш мүсіні орнатылуы керек деген жарлық шығарды.