Кіріспе

Harley Street – Лондонның орталық бөлігіндегі Мэрилебон ауданында орналасқан көше. Оның аты Эдвард Харли, Оксфордтың 2-ші графы және Мортимер графының есімімен аталған. 19 ғасырдан бері бұл көшеде көптеген жеке медицина және хирургия мамандары орналасқан.

Шолу

19 ғасырдан бері Харли көшесінде және оның төңірегіндегі дәрігерлердің, ауруханалардың және медициналық ұйымдардың саны едәуір артты. Мәліметтерге сәйкес, 1860 жылы шамамен 20 дәрігер, 1900 жылы 80 дәрігер, ал 1914 жылы дерлік 200 дәрігер болған. 1948 жылы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі құрылған кезде бұл көрсеткіш шамамен 1500-ге жеткен. Бүгінде Харли-стрит аймағында клиникаларда, медициналық және медициналық-құтқару мекемелерінде, сондай-ақ ауруханаларда 3000-нан астам адам жұмыс істейді. Ең жақын Лондон метро станциялары – Регент паркі, Грейт Портленд көшесі және Оксфорд циркі.

Жерге меншік

Харли көшесі Говард де Уолден мүлігінің бір бөлігі болып табылады.

Белгілі болған адамдар

Көптеген танымал адамдар Харли көшесінде өмір сүрді немесе жұмыс істеді, оның ішінде Виктория дәуірінің премьер-министрі Уильям Эварт Гладстон, суретші Дж. М. У. Тернер және логопед Лайонель Лог. 1848 жылы құрылған және Англиядағы ең көне қыздар мектептерінің бірі – Куинс колледжі Харли көшесінде орналасқан. Сэр Уильям Бичи (портрет суретшісі) 13-үйde тұрды. Джордж Фредерик Бодли (грек тіршілігінің сәулетшісі) 1862-1873 жылдар аралығында 109-үйde өмір сүрді. Көк тақта. Өзін-өзі оқытқан математик және Джордж Бульдің жесірі Мэри Эверест Буль, күйеуінің өлімінен кейін 1865 жылы 68-үйde тұрды. «Ақ киімдегі әйел» және «Ай тасы» кітаптарының авторы Уилки Коллинз 1860 жылдан 1864 жылға дейін Каролина Грейвспен 12-үйde (кейін 26-үй болып қайта нөмірленген) тұрды. Сэр Грантли Дик Рид (акушер) 25-үйde өмір сүрді және практикасы болды. Жасыл тақта. Сэр Стюарт Дьюк Эльдер (офтальмолог) 63-үйde тұрып, жұмыс істеді. Көк тақта. 1862–1922 жылдары өмір сүрген дерматолог Сэр Джеймс Галлоуэй 54-үйde практика жасады. Харриет Харман, Парламент депутаты, Лейборист саясаткер 108 Харли көшесінде дүниеге келді. Виктория дәуіріндегі ер балаларға арналған оқиғалы романдардың авторы Уильям Генри Джайлс Кингстон 1814 жылдың 28 ақпанында Харли көшесінде туды. Джон Лэнгдон Даун 1881 жылы 47 Уэлбек көшесінен 81 Харли көшесіне медициналық практикасымен көшті. Австралиядан келген логопед Лайонель Лог 146-үйde практика жасады. Ол осы жерде сабақтар арқылы Георг VI патшаға кекелеуінен арылуға көмектесті. Жасыл тақта бар. Заңгер, жазушы және геолог Сэр Чарльз Лайелл 11-үйde (қазір 73-үй) тұрды. Британдық ларингологияның әкесі Сэр Морелл Маккензи өліміне дейін Харли көшесінің 19-үйінде тұрды. Германияның тәж мұрагері Фридрих III-ті емдеу кезінде үлкен дау туды, оның ларингеясының ауруы, сол дауыс шекарасының қатерлі ісігі, бұл 1888 жылы императордың өліміне әкелді. Ұлыбританияның королева Викториясының күйеу баласы болған. Стаффорд Норткотт, Иддслидің 1-графы (британдық саясаткер, консервативті қазынашылық канцлері) 86-үйde өмір сүрді. Офтальмологияның негізін қалаушы Сэр Харольд Ридли 53-үйde тұрды. Болашақ Веллингтон герцогы Сэр Артур Уэлсли Харли көшесіндегі алғашқы лондондық резиденциясын құрды. Уинстон Черчилльдің жеке дәрігері болған Чарльз Уилсон, 1-барон Моран 1920 және 1930 жылдары 29-үйde жеке практика жүргізді. Эдинбург жетілігінің мүшесі Изабель Торн Лондонның Харли көшесіндегі 148-үйde тұрды. Мэри Шарлиб, Дама және пионер әйел дәрігер 149 Харли көшесінде, Лондонда медициналық практикасы болды және тұрды.

Шығармалық сілтемелер

Джейн Остинның "Мәні мен сезім" (1813) романында Дашвуд әпкелері, Люси Стил, миссис Дженнингс, Эдвард Феррарс және басқалар Лондонда бос уақыттарын сол жерде өткізеді. Элизабет Гаскелдің "Солтүстік және Оңтүстік" (1854-55) романында Маргарет Хейл таяуы миссис Шоумен және туысы Эдитпен бірге тоғыз жыл бойы Харли көшесіндегі үйде тұрды. Вирджиния Вулфтың "Миссис Даллоуэй" (1925) романында дәрігер сэр Уильям Брэдшоу Харли көшесінде тұрады. P. G. Wodehouse-тың "нерв маманы" сэр Родерик Глоссоп Харли көшесінде практика жүргізетінін айтты. Харли көшесіндегі доктор Джанет - доктор Арабелла Кенелидің 1894 жылы жарық көрген әйел дәрігер туралы романы. Агата Кристидің "Шымкенттің құпиясы" (1925) романында Лорд Кэтерхэм дәрігерінің оған "барлық уайымнан аулақ болуға" кеңес бергенін қайғылы түрде айтады. Осы кітаптың басында телефон кітапшасында Харли көшесіндегі хирургтың аты аталады. Агата Кристидің "Бұлттардағы өлім" (1935), "Құқық" (1946) және "Содан кейін ешкім жоқ" (1939) туындыларында Харли-стриттегі дәрігерлер кейіпкерлері бар. Агата Кристидің "Қиырық үйі" (1949) романында Эдит де Гавиланд Харли көшесіне барады. Генри Джеймстің "Бұрылыс" (1898) романында жұмыстың басында бай ағасы Харли көшесінде үйі бар. "Франкенштейннің қайырымы" фильмінде доктор Виктор Франкенштейн, басқаша айтқанда доктор Франк ми трансплантациясынан кейін Харли-стритте дәрігерлік практикасын бастайды. Джон Банвиллдің "Тоқалмайтын" романында Виктор Маскелл дәрігеріне барып, "Мен сізді бір жағынан өлді деп ойлаған болар едім" деп жауап береді. Бұл "Харли-стрит кеңесшісінен естігіңіз келмейтін нәрсе" деген сөз. Эон Колфердің "Артемида құсы және мәңгілік код" романында басты кейіпкер Харли көшесіндегі бір мекемеден криогендік капсула жалдап алады. Downton Abbey (2011) сериалында Харли-стритте дәрігерлік кабинетін жүргізетін ойдан шығарылған акушер-гинеколог Сэр Филип Тапселлді Лорд Грантем өзінің қызы Леди Сибилдің баласын босандыру үшін жалдаған. Басқа дәрігер доктор Кларксон преэклампсия белгілерін байқағанда, сэр Тэпселл мен Лорд Грантэм оның ескертулерін және кесарево қимылын жасау ұсынысын елемеді. Леди Сибил эклампсиядан қайтыс болғанда, Леди Грантэм күйеуін сэр Филип Тапселлдің беделін доктор Кларксонның ескертулеріне қарағанда бағалағандығы үшін айыптайды. "Сен оған сендің, доктор Кларксон Сибилдің тарихын білгенімен, ол білмеді. Сіз Тапселлге сендіңіз, себебі ол рыцарь атағын иеленген, сәнді және Харли көшесінде жұмыс істейді. Сенің осы ақымақтықтарың қызымыздың өмірін құтқаруға кедергі болды!" Хилари Мантелдің "Харли-стрит" (2014) атты қысқа әңгімесінде, оның "Маргарет Тэтчердің өлтірілуі" жинағынан, көше мен оның көптеген дәрігерлері бай клиенттерге қызмет көрсетуді ұсынады, вампирлер туралы әңгімеге аяқталды. Әр дәрігерге өз мамандықтарын білдіретін қызықты есімдер берілген. "Дәрігерлер кіргізіп, шығарып жатқанда, мен олардың аяқ киімдерінің кілемдерді сыпырып естігенімді еске аламын. Мен Гландерстің шыбырдағанын және дем алғанын естідім, оның пациенттерінің ашуын және Смиердің пациенттерінің жылауын, ол өзінің суық айнасын қолданғанда, мырзасы Батерст тұрды. Мен Снэппердің бұрғылауының сызылысын және болат аспаптардың болат ыдыстарға тигенін естідім". Ричард Османның "The Bullet That Missed" (2022) кітабында: "Есік ашылады, Фиона Клеменс басын шығарады. Шампунь жарнамасынан танымал сары түсті шашы, тіс пастасының жарнамасынан танымал күлкісі, генетика мен Харли көшесінің арқасында қалыптасқан жақ сүйектері".