Кіріспе
Америкалық саясаткер және судья, 19 ғасырдың Джорджия саясаткері.
the 19th century Georgia politician
Уильям Харрис Кроуфорд (24 ақпан 1772 – 15 қыркүйек 1834) – 19 ғасырдың басындағы американдық саясаткер және судья. 1824 жылғы сайлауда АҚШ президенті лауазымына кандидат болғанға дейін АҚШ соғыс және қазына министрі қызметтерін атқарды. Вирджинияда туған Кроуфорд жас кезінде ата-анасымен бірге Джорджияға көшіп келді және штаттың ең танымал саясаткерлерінің бірі болды. Заң білімін алғаннан кейін, 1803 жылы Джорджия штатының Өкілдер палатасына сайланды. Демократиялық-республикалық партиясымен және АҚШ сенаторы Джеймс Джексонмен жақын байланыста болды. 1807 жылы Джорджия заң шығарушы органы Кроуфордты АҚШ Сенатына сайлады. АҚШ вице-президенті Джордж Клинтонның қайтысынан кейін, Кроуфордтың АҚШ Сенатының уақытша төрағасы лауазымы оны 1812 жылғы сәуірден 1813 жылғы наурызға дейін президенттік тізімде бірінші орынға қойды. 1813 жылы АҚШ президенті Джеймс Мэдисон Кроуфордты Франциядағы өкілдік етуші министр етіп тағайындады, ол 1812 жылғы соғыстың соңына дейін осы қызметте болды. Соғыстан кейін Мэдисон оны соғыс министрі етіп тағайындады. 1816 жылғы қазан айында Мэдисон Кроуфордты қазына министрі лауазымына таңдады, ол Мэдисонның және Джеймс Монроның президенттік мерзімі аяқталғанға дейін осы қызметте қалды. 1823 жылы Кроуфорд ауыр инсультқа ұшырағанмен, 1824 жылғы сайлауда Монроның орнын баса алмады. Вирджиниядағы тамырларының арқасында Вирджиния әулетінің қолдауын алды, бірақ денсаулығына қатысты алаңдаушылықтар мен саяси жағдайдың өзгеруі оған президенттік лауазымды Вирджиниядан шыққан төртінші президент болу мүмкіндігін бермеді. Демократиялық-республикалық партия фракцияларға бөлінді, себебі президенттікке тағы бірнеше адам үміткерлік танытты. Ешбір кандидат сайлаушылардың көпшілігін жеңе алмағандықтан, АҚШ Өкілдер палатасы президентті таңдау үшін қосымша сайлау өткізді. АҚШ Конституциясының талаптарына сәйкес, Палата ең көп дауыс алған үш үміткердің ішінен таңдады – Эндрю Джексон, Джон Куинси Адамс және Кроуфорд. Палата Адамсты таңдады, ол Кроуфордтан қазына министрі қызметін сақтап қалуын сұрады. Адамстың ұсынысын қабылдамай, Кроуфорд Джорджияға оралып, штаттың жоғары сотына судья болып тағайындалды. Кроуфорд 1832 жылғы президенттік сайлауда президенттік немесе вице-президенттік лауазымға кандидат болуды қарастырды, бірақ оңтүстік өкілі Эндрю Джексон екінші мерзімге кандидат болған соң, ол бұл жолдан бас тартты.
Ерте өмір
Кроуфорд 1772 жылғы 24 ақпанда Вирджиния штатының Амхерст округінде, кейін Нельсон округіне айналған жерде, Джоэл Кроуфорд пен Фанни Харристің ұлы болып дүниеге келді. Бірақ, кем дегенде бір дереккөз оның туған жерін Амхерст округінде орналасқан Tusculum үйі деп көрсетеді. Ол 1779 жылы отбасымен Оңтүстік Каролина штатының Эджфилд округіне, ал 1783 жылы Джорджия штатының Колумбия округіне көшті. Кроуфорд Джорджиядағы жеке мектептерде және Аугустадағы Ричмонд академиясында білім алды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Кроуфорд отбасының басты қаржылық күтушісі болды, ол Кроуфордтардың отбасылық шаруашылығында жұмыс істеді және мектепте сабақ берді. Кейін ол құқық білімін оқып, 1799 жылы адвокаттыққа қабылданды және Лексингтонда құқық қызметін бастады. Сондай-ақ 1799 жылы штаттық заң шығарушы орган Кроуфордты Джорджия штаттарының кодексін дайындауға тағайындады.
Мемлекеттік саясат
Ол Грузия саясатына ондаған жылдар бойы әсер етті. 1803 жылы Кроуфорд Демократиялық-республикалық партия мүшесі ретінде Джорджия штатының Өкілдер палатасына сайланды және 1807 жылға дейін қызмет етті. Ол сенатор Джеймс Джексонмен одақтасты. Олардың қарсыластары Джон Кларк басқарған Кларкиттер тобы болды. 1802 жылы ол Кларктың одақтасы Питер Лоренс Ван Аленді дуэльде атып өлтірді. Төрт жыл өткен соң, 1806 жылдың 16 желтоқсанында Кроуфорд Кларкпен дуэльде кездесті. Кларқтың атуынан Кроуфордтың сол білегі сынып қалды, бірақ ол ақырында жазылып кетті.
АҚШ Сенаты
1807 жылы Кроуфорд Джорджия штатынан АҚШ Сенатының ең жас сенаторы ретінде 10-шы Конгресске қосылды, себебі Джорджия заң шығарушы органы оны Абрахам Болдуиннің қайтысынан кейін бірнеше ай қызмет еткен Джордж Джонстың орнына сайлады. Кроуфорд 1812 жылғы наурыз айында Сенаттың уақытша төрағасы болып сайланды, ал 1812 жылғы 20 сәуірде вице-президент Джордж Клинтонның қайтысынан кейін 1813 жылғы 4 наурызға дейін Сенат төрағасының тұрақты төрағасы қызметін атқарды. 1811 жылы Кроуфорд Мэдисон әкімшілігінде Соғыс министрі лауазымын қабылдаудан бас тартты. Сенатта ол 1812 жылғы соғысқа алып келген бірнеше заңға дауыс берді және соғысқа кіруді қолдады, бірақ ол бейбітшілікке дайын болды: «Егер бейбітшілік мүмкін болса, осы ұлттың бейбіт өмір сүруі даналық болар». Сенаттағы қызметі барысында Кроуфорд Демократиялық-республикалық партияның ескі, консервативті қанатының мүшесі ретінде танылды және ол көбінесе штаттардың құқықтары сияқты мәселелерге баса назар аударды.
Франция министрі
1813 жылы президент Джеймс Мэдисон Кроуфордты Наполеонның Бірінші француз империясының құлдырау кезеңінде Франциядағы АҚШ өкілі етіп тағайындады. Кроуфорд 1815 жылға дейін қызмет етті, бұл Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін аз уақыт өткен соң болды.
Кабинет
Кроуфорд қайтып келгеннен кейін, Мэдисон оны 1815 жылғы 1 тамызда соғыс министрі етіп тағайындады. Кроуфорд осы лауазымда бір жылдан астам қызмет етті. Ол 1816 жылғы президенттік сайлауда Демократиялық-республикалық партияның тікелей кандидаттығына үміттене бірақ, шамалы айырмамен жеңіліске ұшырады. 1816 жылғы 22 қазанда Мэдисон оны Қаржы министрі етіп тағайындады. Ол Мэдисонның қызмет мерзімінің соңына дейін және президент Джеймс Монроның екі мерзімі бойына, 1825 жылғы 6 наурызға дейін осы лауазымда қалды. Қаржы министрі қызметін атқару кезінде ол 1817 жылғы реформалық заң жобасын ұсынды.
1824 жылғы сайлау
Конгресс Каукусы Кроуфордты 1824 жылғы сайлауға ұсынды. Бірақ, Кроуфорд 1823 жылы дәрігерінің тағайындаған дәрісінен кейін инсульт алған. Демократиялық-республикалық партия бұрынғыдан бөлініп кетті, және оның бір тобы Кроуфордты үміткер етіп көрсетті. Денсаулығы жақсарғанымен және бұрынғы президенттер Мэдисон мен Томас Джефферсонның қолдауына қарамастан, ол сайлаушылар дауысы бойынша сенатор және генерал Эндрю Джексоннан, Нью-Орлеан шайқасының батырынан, және мемлекеттік хатшы Джон Куинси Адамстан кейін үшінші орынға табан тіреді. Соңынан өткен дауыс беруде, Палата Адамсты президенттік лауазымға сайлады.
Кейінгі өмірі
Адамстың қазынашылықта қалу туралы өтінішін қабылдамаған Кроуфорд Джорджияға оралды, онда ол штаттың жоғары сотының төрешісі болып тағайындалды. Кроуфорд он жыл өткен соң қайтыс болғанға дейін белсенді судья болып қызмет етті. 1828 жылы Джорджия заң шығарушы органы оны вице-президенттікке ұсынды, бірақ басқа штаттардан қолдау келмегендіктен ұсыныстан бас тартты. Кроуфорд 1832 жылы вице-президенттікке үміткер болуды қарастырды, бірақ Мартин Ван Бюреннің пайдасына бұл идеядан бас тарды. Сондай-ақ Кроуфорд 1832 жылы президенттікке қайта үміткер болуды ойлады, бірақ Джексон екінші мерзімге түсуге шешім қабылдағанда бұл жоспардан бас çekti. Кроуфорд өзінің үйі орналасқан жерде, қазіргі Кроуфорд қаласының шекарасынан шамамен жарты миль батысқа қарай жерленген.
Қоғамдар
1820 жылдары Кроуфорд беделді Колумбиялық өнер мен ғылымды дамыту институтының мүшесі болды, оның құрамында бұрынғы президенттер Эндрю Джексон және Джон Куинси Адамс та болды. Кроуфорд 1817 жылы құрылғаннан бастап өмірінің соңына дейін Америка отарлау қоғамының вице-президенті қызметін де атқарды.
Отбасы
Кроуфорд 1600-1676 жылдары өмір сүрген Джон Кроуфордтың ұрпағы болды, ол 1643 жылы Вирджинияға келген, бірақ Бейкон көтерілісіне қатысып, сол жерде қаза тапты. Джонның ұлы Дэвид Кроуфорд I (1625-1698) Дэвид Кроуфорд II (1662-1762) әкесі, ал Дэвид Кроуфорд III (1697-1766) әкесінің әкесі болды. Дэвид Кроуфорд III 1727 жылы Энн Андерсонға үйленді және 13 балаға ие болды, олардың арасында Джоэл Кроуфорд (1736-1788) болды. Оның туысы Джордж В. Кроуфорд президент Закари Тейлордың кезінде Соғыс министрі қызметін атқарды.