Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мормондық ғибадатхана рәсімдері, бұл терминді ертерек немесе кең мағынада қолдану
Temple ceremony in Mormonism
the use of this term in an earlier or wider context
Мормондықта сыйлық беру – қатысушылардың ақыретте патшалар, патшайымдар, дін қызметкерлері және дін қызметкерлері болуы үшін жоспарланған екі бөлімді рәсім. Бірінші рәсімнің бір бөлігі ретінде қатысушылар Киелі кітаптағы Адам мен Хауаның жаратылуы мен күнәсінің қайта ойналуына қатысады. Рәсімге символдық жуу және майлау, сондай-ақ «жаңа есім» алу кіреді, оны олар рәсімнің белгілі бір бөлігінде басқаларға ашпауы керек, және ғибадатхана киімін алу, мормондар оны өмірі бойы киімдерінің астына күндіз-түні киюге міндетті. Қатысушыларға көкке баратын жолды күзетіп тұрған періштелерден өту үшін қажет деп саналатын символдық қимылдар мен парольдер үйретіледі және оларды басқаларға жарияламауға нұсқау беріледі. Қазіргі кезде Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінде (LDS Church) қолданылатындай, сыйлық беру сонымен қатар қатысушылардың Құдайға берген уәделерінен тұратын келісімдерді де қамтиды, мысалы, LDS Church-ке бағышталу туралы келісім. LDS Church мүшелерінің барлығы миссионер ретінде қызмет етуді немесе ғибадатханада аспандық некеге қатысуды қаласа, алдымен бірінші сыйлық беру рәсімін аяқтауы керек. Сыйлық берудің екінші бөлігі, екінші майлау деп аталатын, ғибадатхананың ең жоғары дәрежелі рәсімі болып табылады, ол ерлі-зайыптыларға құтқарылуды қамтамасыз ету, жоғарылауға қол жеткізу және құдайлық қасиеттер беру үшін бірлесіп беріледі. Қатысушылар патшалар, патшайымдар, дін қызметкерлері және дін қызметкерлері ретінде майланады, ал бірінші сыйлық беруде олар тек белгілі келісімдерді орындау шартымен оларға айналуға майланады. Екінші майлау тек таңдалған топқа ғана беріледі және оның бар екендігі жалпы мүшелер арасында кеңінен белгілі емес. Қазіргі күнгі сыйлық беруді негізін қалаушы Джозеф Смит 1840 жылдары құрылған, ал Бригам Янг және оның ізбасарлары қосымша үлес қосты. Рәсімдер соңғы күнгі қасиеттілердің ғибадатханаларында өткізіледі, олар сыйлық беру және мормондар үшін қасиетті басқа да рәсімдерге арналған және белгілі талаптарға сай келетін мормондарға ғана ашық. Солт-Лейк ғибадатханасы салынып жатқан кезде қысқа мерзімге ішіндегі рәсімдерді өткізу үшін «Сыйлық беру үйі» деп аталатын шағын ғимарат пайдаланылды. LDS Church 19 ғасылдан бері рәсімді жеңілдетіп келді. 1830 жылдардағы Кіртланд ғибадатханасында да ерекше сыйлық беру рәсімі өткізілді, ол соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысының алғашқы ғибадатханасы болды, соның ішінде Community of Christ сияқты басқа да кіші шіркеулерді де қамтиды. Сондықтан «сыйлық беру» термині тарихи тұрғыдан әртүрлі мағыналарға ие, сондай-ақ соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысының басқа тармақтарында да қолданылады. LDS Church мүшелерінің сыйлық беру рәсіміне қатысу үлесін анықтау қиын. Алайда, есептер көрсеткендей, LDS Church-ке кіргендердің жартысынан азы бірінші сыйлық беру рәсімінен өтеді, ал миссионерлік қызметке дайындалып жатқан жастар «тірі» сыйлық берулердің үштен бірін құрайды (қайтыс болғандарға арналған прокси сыйлық берулермен салыстырғанда). 1941 жылға дейін екінші сыйлық беру рәсімі 15 000 рет өткізілді, бірақ бүгінде оның таралуы азайды.
In Mormonism, the endowment is a two part ordinance designed for participants to become kings, queens, priests, and priestesses in the afterlife. As part of the first ceremony, participants take part in a scripted reenactment of the Biblical creation and fall of Adam and Eve. The ceremony includes a symbolic washing and anointing, and receipt of a "new name" which they are not to reveal to others except at a certain part in the ceremony, and the receipt of the temple garment, which Mormons then are expected to wear under their clothing day and night throughout their life. Participants are taught symbolic gestures and passwords considered necessary to pass by angels guarding the way to heaven, and are instructed not to reveal them to others. As practiced today in the Church of Jesus Christ of Latter day Saints (LDS Church), the endowment also consists of a series of covenants (promises to God) that participants make, such as a covenant of consecration to the LDS Church. All LDS Church members who choose to serve as missionaries or participate in a celestial marriage in a temple must first complete the first endowment ceremony. The second part of the endowment, called the second anointing, is the pinnacle ordinance of the temple, jointly given to a husband and wife couple to ensure salvation, guarantee exaltation, and confer godhood. Participants are anointed kings, queens, priests, and priestesses, whereas in the first endowment they are only anointed to become those contingent to following specified covenants. The second anointing is only given to a select group, and its existence is not widely known among the general membership. The endowment as practiced today was instituted by founder Joseph Smith in the 1840s with further contributions by Brigham Young and his successors. The ceremony is performed in Latter Day Saint temples, which are dedicated specifically for the endowment and certain other ordinances sacred to Mormons, and are open only to Mormons who meet certain requirements. There was a brief period during the construction of the Salt Lake Temple where a small building referred to as the Endowment House was used to administer the endowment ordinance. The endowment is currently practiced by the LDS Church, several denominations of Mormon fundamentalism, and a few other Mormon denominations. The LDS Church has simplified its ceremony from its 19th century form. A distinct endowment ceremony was also performed in the 1830s in the Kirtland Temple, the first temple of the broader Latter Day Saint movement, which includes other smaller churches such as the Community of Christ. The term "endowment" thus has various meanings historically, and within the other branches of the Latter Day Saint movement. The prevalence of LDS Church members who participate in the endowment ceremony is difficult to determine. However, estimates show that fewer than half of converts to the LDS Church ultimately undergo the first endowment ceremony, and young people preparing for missions account for about one third of "live" endowments (as contrasted with proxy endowments for the deceased). The second endowment ceremony had been given 15,000 times by 1941, but has become less common today.
Соңғы күнгі қасиеттілердің бұрынғы сыйлықтары
"Сыйлық" терминінің мағынасы мен көлемі мормондық діннің бір бөлігі болып табылатын Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының алғашқы кезеңінде дамыды. Бұл термин Авторизацияланған Король Джеймс нұсқасынан шыққан, ол Исаның шәкірттеріне Пентикост күні берілген рухани сыйларға сілтеме жасайды, онда олар "жоғарыдан күшпен сыйланды". Христиандар бұл сыйлықты әдетте Киелі Рух сыйлығы деп түсінеді, ал Соңғы күндердің қасиеттілері оның Растау рәсімінде берілетініне сенеді. Алайда, 1831 жылы Смит шіркеудің қарттарына олардың жақсы жаңалық таратушылар ретінде тиімді болуы үшін "жоғарыдан күшпен сыйлануы" қажет екенін үйретуді бастады. Сондықтан ол 1831 жылдың маусым айында қарттарды жалпы мәжілісте жинап, оларды Жоғары рухтылыққа бекіту арқылы осы күшті "сыйлады". 1830-жылдардың ортасында Смит тағы бір сыйлық қажет екенін үйретті, бұл жолы Киртленд ғибадатханасын Құдайдың Киелі Рухын төгуі мүмкін Құдайдың үйі ретінде аяқтауды талап етті. Киртлендтегі ғибадатхананың орналасқан жерін анықтайтын дереккөздер бар. Осы ғимаратта Иеміз "Өзі таңдағандарын жоғарыдағы күшпен сыйлауды ниеттенген". Киртленд сыйлығын "үлкен сыйлық" деп атады.
The meaning and scope of the term endowment evolved during the early Latter Day Saint movement, of which Mormonism is a part. The term derives from the Authorized King James Version, referring to the spiritual gifts given the disciples of Jesus on the day of Pentecost, in which they were "endowed with power from on high," Christians generally understand this endowment to refer to the gift of the Holy Spirit, which the Latter Day Saints believe is given at the Confirmation ceremony. In 1831, however, Smith began teaching that the elders of the church needed to be further "endowed with power from on high" in order to be effective proselytizers. He therefore gathered the elders together at a general conference in June 1831 and "endowed" them with this power by ordaining them to the High Priesthood. By the mid 1830s, Smith was teaching that a further endowment was necessary, this time requiring the completion of the Kirtland Temple as a house of God where God could pour out his Holy Spirit. efn|Sources identifying the location of the temple in Kirtland. Stating in this building the Lord "design[ed] to endow those [he] had chosen with power on high". Referring to the Kirtland endowment as a "greater endowment".
Шолу
Науву сыйлығы екі кезеңнен тұрады: 1) бастамалау және 2) оқу мен сынақ кезеңі. Бастамалау кезеңінде жуу және майлау рәсімдері орындалады, нәтижесінде адам "Қасиетті рух шақыру киімімен" жарақталады, ол одан әрі ішкі киім ретінде тағылады. Сыйлықтың оқу және сынақ кезеңі Адам мен Хауаның Еден бағындағы тәжірибесін сомдаудан тұрады (тірі актерлер – рәсім оқығандар арқылы орындалады; 20 ғасырдың ортасында кейбір бөлімдер фильм түрінде бейімделді). Оқу анттармен, символдық қимылдармен және алтабақ айналасындағы дұғамен тоқтатылады, ал оқу аяқталған соң, кіріспешінің символдық қимылдар мен кілт сөздерді білуі "перде" алдында тексеріледі. 4 мамыр күні ол тоғыз серігіне Науву сыйлығын тарту рәсімін таныстырды. 1843 және 1844 жылдары Смит басқа да ер адамдарды, сондай-ақ әйелдерді сыйлық рәсіміне бастады. 1844 жылдың 27 маусымындағы қайтысынан бұрын, осы топ өздерін "Майланған кворум" деп атаған 50-ден астам адам қабылданды. ЛДС шіркеуі бұл ұқсастықтар туралы ресми түрде ешқандай мәлімдеме жасаған жоқ, бірақ екі рәсімнің кейбір ерекшеліктері бір шіркеу тарихшысы және апостол Джеффри Р. Холландтың BBC сұхбатында құпиялылыққа берілген анттардың "масондық қатынасқа ұқсас" екені атап көрсетілді. ЛДС шіркеуінің апостолы Джон А. Видтсоу бұл ұқсастықтарды азайтып, олардың "негізгі мәселелерге [сыйлыққа] емес, рәсімнің механизміне қатысты" екенін айтты. Алайда, 1970 жылдары ЛДС шіркеуінің бір педагогы сыйлық рәсімінің масондық рәсімдерге тәуелді екенін айтқаны үшін шіркеу білім беру жүйесі тарапынан сөкіді.
The Nauvoo endowment consists of two phases: (1) an initiation, and (2) an instructional and testing phase. The initiation consists of a washing and anointing, culminating in the clothing of the patron in a "Garment of the Holy Priesthood", which is thereafter worn as an undergarment. The instructional and testing phase of the endowment consists of a scripted reenactment of Adam and Eve's experience in the Garden of Eden (performed by live actors—called officiators; in the mid 20th century certain portions were adapted to a film presentation). The instruction is punctuated with oaths, symbolic gestures, and a prayer around an altar, and at the end of instruction, the initiate's knowledge of symbolic gestures and key words is tested at a "veil." The next day, May 4, he introduced the Nauvoo endowment ceremony to nine associates. Throughout 1843 and 1844 Smith continued to initiate other men, as well as women, into the endowment ceremony. By the time of his death on June 27, 1844, more than 50 persons had been admitted into the Anointed Quorum, the name by which this group called themselves. The LDS Church has never commented officially on these similarities, although certain features of the two rituals have been called "analogous" by one official Church Historian and the apostle Jeffrey R. Holland stated in a BBC interview that endowment ordinance vows to secrecy are "similar to a Masonic relationship." The LDS Church apostle John A. Widtsoe downplayed the similarities, arguing that they "do not deal with the basic matters [the endowment] but rather with the mechanism of the ritual." One LDS Church educator, however, was censured in the 1970s by the Church Educational System for arguing that the endowment ceremony had a dependent relationship with the rituals of freemasonry.
Кейінгі ХХІ ғасырлардағы шіркеудің өзгерістері
1842 жылы Смит Бригам Янгтың сыйлықтарын өткізгеннен кейін, оған: "Бригам бауырласым, бұл толыққанды реттелмеген; алайда, қазіргі жағдайға байланысты біз барымызша жасадық. Осы мәселені қолға алуыңызды тілеймін: барлық осы рәсімдерді ұйымдастырып, жүйеге келтіріңіз" деді. Осы ғибадатханада 5500-ден астам адам сыйлықтарын алды. Янг 1850 жылдары Юта аймағында осы рәсімді енгізді, бірінші Эндаумент үйінде, содан кейін Сент-Джордж ғибадатханасында. Осы кезеңде рәсім жазбаға түспеген, ауызша түрде ғибадатхана қызметкерлерінен қызметкерге беріліп келді. Сент-Джордж ғибадатханасының қасиеттілікке ие болғаннан кейін көп ұзамай және 1877 жылы қайтыс болғанға дейін Янг шіркеу ғибадатханаларындағы рәсімдердің өзгеруі мүмкін деген алаңдаушылық білдірді, сондай-ақ сыйлықтың мәтінінің көп бөлігін жазуға бұйырды. Бұл құжат содан бері рәсімнің стандарты болды. Бір дереккөз ертеректе қатысушының тізесіне жарақат салу арқылы белгі жасалғанын айтады. Сондай-ақ, комиссия рәсімнің жазалау бөлімдеріндегі зорлық-зомбылық тілдерін жойды. 1927 жылға дейін қатысушылар рәсімнің құпия белгілерін ашса, оларға келесі жазалар тағайындалатынына ант берді:
After Smith officiated in Brigham Young's endowment in 1842 Smith told him, "Brother Brigham, this is not arranged perfectly; however we have done the best we could under the circumstances in which we are placed. I wish you to take this matter in hand: organize and systematize all these ceremonies". Over 5,500 persons received their endowments in this temple. Young introduced the same ceremony in the Utah Territory in the 1850s, first in the Endowment House and then in the St. George Temple. During this period the ceremony had never been written down, but was passed orally from temple worker to worker. Shortly after the dedication of the St. George Temple, and before his death in 1877, Young became concerned about the possibility of variations in the ceremony within the church's temples and so directed the majority of the text of the endowment to be written down. This document became the standard for the ceremony thereafter. with one source suggesting an early version cut into the knee of the participant to create a scar. The committee also removed the violent language from the penalty portions of the ceremony. Prior to 1927, participants made an oath that if they ever revealed the secret gestures of the ceremony, they would be subject to the following:
Сынау бөлігі
Тәубе рәсімінің соңында қатысушыны, Раббының өкілі ретінде келген адам, жаңа ғана үйренген белгілер мен нышандар бойынша физикалық жамылғы арқылы тексеріп көреді. 1990 жылға дейін жамылғыда қатысушы өз қолын орап, жанына жақындатып, бетін, иығын, тізелерін және аяқтарын жамылғы арқылы адамға тигізіп, бұл "бірліктегі бес нүкте" деп аталатын.
At the end of the endowment ceremony the participant is tested at a physical veil by a man representing the Lord on the signs and tokens just learned. Before 1990 at the veil the participant also put their arm around and pressed their cheek, shoulders, knees and feet against the person through the veil in what was called "the five points of fellowship."
Қатысу үшін талаптар
Бұл қор тек "ғибадатханаға баруға ұсынылатын" жарамды мормондарға ғана ашық. Ғибадатханаға баруға ұсынылу үшін, адам шіркеу басшылығы тарапынан лайықты деп танылуы және кем дегенде бір жыл ИСА шіркеуінің мүшесі болуы керек. Ғибадатханаға қатысу үшін, қауымның еркек мүшесі Мәліксадық діни қызметкері болуы тиіс. Ғибадатханаға баруға ұсыныс алған адам, оның епископтық мүшесі және діңгек президенттік мүшесі қол қояды, олардың әрқайсысы жеке, бір-бірден "лайықтылықты тексеру сұхбатын" жүргізеді. Ғибадатханаға алғаш рет бару және қорды алу үшін ұсыныс іздейтін адамдар әдетте өз епискобымен және діңгек президентімен кездеседі. Бұл сұхбаттар жеке адамгершілік пен лайықтылық туралы шіркеудің ең маңызды факторлары деп санайтын нәрселерді қамтиды, соның ішінде адамның Исаның құдайлығына және қайта жаңғыртуға сенімі бар ма; адам шіркеу жиналыстарына қатысып, ИСА шіркеуінің басшылығын қолдай ма; адам мормон фундаменталистерімен немесе шіркеу еретик деп санайтын басқа адамдармен байланыста ма; адам адал және тазалық заңы мен даналық сөзімен өмір сүреді ме; адам отбасы мүшелерін зорлыққа ұшырата ма; адам ондықтан төлейді ме және жұбайының немесе балаларының асырауына төлейді ме; және адам өткен қателіктерін мойындады ма. Қорға қатысудан бұрын, ИСА шіркеуінің мүшелері ғибадатханаға қатысты тақырыптарды талқылайтын, бірақ рәсімнің толық мәліметтерін тікелей талқыламайтын алты бөлімнен тұратын ғибадатханаға дайындық курсына жиі қатысады.
The endowment is open only to Mormons who have a valid "temple recommend." To be eligible to receive a temple recommend, one must be deemed worthy by church leadership and have been a member of the LDS Church for at least one year. A male member of the church must hold the Melchizedek priesthood to participate in the endowment. A temple recommend is signed by the person receiving the recommend, a member of the person's bishopric and a member of the stake presidency, who each perform a personal, one on one "worthiness interview." Persons seeking a recommend to attend the temple for the first time and receive their endowment will generally meet with their bishop and stake president. These interviews cover what the church believes to be the most important factors of personal morality and worthiness, including whether the person has a basic belief in key church doctrines such as the divinity of Jesus and the restoration; whether the person attends church meetings and supports the leadership of the LDS Church; whether the person affiliates with Mormon fundamentalists or other people considered by the church to be apostate; whether the person is honest and lives the law of chastity and the Word of Wisdom; whether the person abuses family members; whether the person pays tithing and any applicable spousal or child support; and whether the person has confessed to serious past sins. Prior to participating in the endowment, members of the LDS Church frequently participate in a six part temple preparation class which discusses temple related topics but does not directly discuss the details of the ceremony.
Қатыспайтын мүшелер тобы
Кейбір шіркеу мүшелері тарихи түрде немесе қазіргі уақытта ғибадатханаға арналған сыйлық алуға құқылы емес. Шамамен 130 жыл бойы (1847 және 1978 жылдар аралығында) барлық LDS сыйлықтарымен байланысты ғибадатханалық рәсімдер қара түсті әйелдер мен еркектердің барлығына да даулы ғибадатханалық нәсілдік шектеу салдарынан тыйым салынды. 2023 жылдан бастап, бір жынысты некеде тұратын немесе гомосексуалдық қатынаста жүрген лесбиянка, гей немесе бисексуал адамдарға, соның ішінде сыйлықты қоса, барлық ғибадатханалық рәсімдерден бас тарту жалғасуда. 2020 жылдан бастап гендерлік ауысудан өткен трансгендер адамдар (егер тек есімдерін, есімдіктерді және киім-кешек пен шаш үлгісі арқылы гендерлік бейнелерін өзгертсе де) ғибадатханалық рәсімдерге қабылдамайды. Бұл шектеулер LDS шіркеуінің ішінде де, сыртында да сынға ұшырады.
Some members of the church were historically or are currently ineligible for the temple endowment. For about 130 years (between 1847 and 1978) all LDS endowment related temple ordinances were denied to all Black women and men in a controversial temple racial restriction. As of 2023, all temple ordinances including the endowment continue to be denied for any lesbian, gay, or bisexual person who is in a same sex marriage or homosexual sexual relationship. Transgender individuals who gender transition (even if just by changing their name, pronouns and gender presentation by clothing and hairstyle) are also barred from temple ordinances as of 2020. These restrictions have received criticism from both outside, and inside the LDS church.