Кіріспе

Тоқыма матадан тігілген және икемді материалмен толтырылған ойыншық – сыртқы жағы тоқымадан тігілген және икемді материалмен толтырылған ойыншық қуыршақ. Олар плюш ойыншықтар, плюши, құмшекерлер, стуфи сияқты көптеген атаулармен белгілі. Ұлыбритания мен Австралияда оларды жұмсақ немесе құмшекер ойыншықтар деп те атайды. Ойыншықтың тарихы 19-шы ғасырдың соңында Германиядағы Steiff компаниясымен басталып, 1903 жылы АҚШ-та "Мелкен аюдың" (teddy bear) жасалуынан кейін танымал болды. Сол кезде неміс ойыншық өнертапқышы Ричард Штайф осыған ұқсас аюды жасады. 1903 жылы Питер Түйе – патенттелген құмшекер ойыншыққа айналған алғашқы ойдан туған кейіпкер. 1921 жылы Кристофер Робиннің әкесі А.А. Милн оған сыйлаған ойыншығы "Винни-Пух" тууына себепкер болды. 1970 жылдары Лондондағы әлемдегі ең көне ойыншық дүкені Hamleys, Пэддингтон аюының құмшекер ойыншықтарына құқық сатып алды. 1990 жылдары Тай Уорнер пластик гранулалармен толтырылған "Beanie Babies" атты жануарлар сериясын жасады, ол коллекциялық зат ретінде танымал болды. Құмшекер ойыншықтар түрлі формада жасалады, көбінесе нақты жануарларға (кейде пропорциясы немесе ерекшеліктері шамадан тыс), мифологиялық жаратылыстарға, мультфильм кейіпкерлеріне немесе жансыз заттарға ұқсайды. Олар коммерциялық немесе үйде жасалуы мүмкін, көбінесе сыртқы материалына плюш, ал ішін толтыруға синтетикалық талшық сияқты тоқыма материалдар қолданылады. Бұл ойыншықтар көбінесе балаларға арналған, бірақ құмшекер ойыншықтардың танымал мәдениеттегі сәндері коллекционерлерге және ойыншықтың құнына әсер ететін әртүрлі жастағы және мақсаттағы адамдарға арналған.

Сипаттама

Ойыншықтар басқа ойыншықтардан негізінен жұмсақтығымен, икемділігімен және жануарларға немесе ойдан шығарылған кейіпкерлерге ұқсауымен ерекшеленеді. Толықтырылған ойыншықтар көбінесе жануарлар пішіндесi болады, әсіресе аюлар (тедди аюлар жағдайында), мысықтар мен иттер сияқты сүтқоректі үй жануарлары, сондай-ақ зебралар, жолбарыстар, пандалар, кесірткелер және пілдер сияқты кең танылған жануарлар пішіндесi болады. Көптеген ойдан шығарылған жануар кейіпкерлер, кино, телешоу, кітаптар немесе басқа да ойын-сауық түрлерінен, сондай-ақ жеткілікті танымал болған нақты немесе ойдан шығарылған адамдар да толтырылған ойыншықтар түрінде кездеседі. Бұл ойыншықтар жұмсақ, құлпынай материалмен толтырылған. Толықтырылған ойыншықтар түрлі өлшемдерде болады, ең кішісі бас бармақтай, ал ең үлкені үйден де үлкен болуы мүмкін. Дегенмен, көбінесе жасалатын ең үлкен ойыншықтар адамнан аспайды. Көптеген ойыншықтар оңай құшақтауға ыңғайлы өлшемде жасалады. Олардың түстері, матасы, жүні және адамгершілікке ұқсас әшекейлері де әртүрлі. Толықтырылған ойыншықтар дүние жүзіндегі дүкендерде кеңінен сатылады. Сатушылар көбінесе туристік орындарда, әуежайларда, карнавалдарда, жәрмеңкелерде, қалалық саябақтарда және кез келген қоғамдық жиналатын жерлерде, әсіресе балалар болғанда көптеп табылады.

Психология

Балалар да, ересектер де тыныштандыру үшін, көбінесе олармен ұйықтап немесе құшақтасып, жұмсақ ойыншықтарымен байланыс орната алады. Бұл ойыншықтар сентиментальді құндылыққа ие заттар болып табылады және ажырасу қорқынышын, өзіне сенімділіктің төмендеуін және қараңғылықтан қорқуды азайтуға көмектеседі. 2019 жылы британдық ересектердің шамамен үштен бірі жұмсақ ойыншықтармен ұйықтаса, ал дерлік жартысы бала кезіндегі ойыншықтарын сақтап қалғанын мәлімдеді.

Өндіріс

Ойыншықтар әр түрлі материалдардан жасалады. Ең алғашқылары қалың жүннен, бархаттан немесе мохаирдан тігілген, ал ішіне сабан, жылқы шашы немесе ара салынып толтырылған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін өндірушілер өндіріске көбірек синтетикалық материалдарды қолдана бастады. Қазіргі заманғы ойыншықтар көбінесе жай матадан, плюш немесе терриклот сияқты қалың матадан, кейде тіпті шұлықтардан жасалады. Көбінесе қолданылатын толтыру материалдарына синтетикалық талшық, мақта, сабан, ағаш жұны, пластик гранулалар және бұршақ жатады. Кейбір заманауи ойыншықтарда пайдаланушымен әрекеттесу үшін және қозғалу үшін технологиялық құрылғылар орнатылған. Өндірушілер екі негізгі типтегі ойыншықтарды сатады: лицензиялық – бұл кейіпкерлер немесе басқа лицензияланған брендтердің ойыншықтары, және қарапайым – бұл қалыпты жануарлардың немесе басқа лицензияланбаған нысандардың пішініндегі ойыншықтар.

Мәдени әсер, маркетинг және коллекционерлер

Жұмсақ ойыншықтар ең танымал ойыншықтардың қатарында, әсіресе балалар үшін. Олардың қолданылуына қиялмен ойын ойнау, жайлылық сезімін тудыру, көрнекі зат ретінде қою немесе жинақтау, сондай-ақ балалар мен ересектерге диплом алу, ауру, қайтыс болғандарға көңіл айту, Әулие Валентин күні, Рождество немесе туған күн сияқты жағдайларда сыйлық беру кіреді. 2018 жылы жұмсақ ойыншықтардың жаһандық нарығы 7,98 миллиард долларға бағаланды, ал мақсатты тұтынушылардың санының артуы сату көлемін ұлғайтуы күтілуде.

Әдеттегілер

Көптеген жұмсақ ойыншықтар сәнге айналып, жалпы индустрияны дамытуға септігін тигізді. Жастықтан жұмсақ жануарға айнала алатын Pillow Pets тағы бір табысты бренд болды, ол 2003 жылы пайда болды және 2010 мен 2016 жылдар аралығында 30 миллионнан астам ойыншық сатылды. Соңғы кездегі тағы бір тренд – технологиямен үйлесімді ойыншықтар. "Sesame Street" телешоуының Эльмо кейіпкеріне негізделген, күліп, қозғалатын жұмсақ ойыншық "Tickle Me Elmo" 1996 жылы шықты және көп ұзамай үлкен сұранысқа ие болды, кейбіреулер оны жүздеген долларға сатып алып, қайта сатты. Бұл сұранысқа байланысты, 1998 жылы шыққан Furby роботтық ойыншық және 2009 жылы шыққан ZhuZhu Pets роботтық хомяктар сияқты ұқсас трендтер пайда болды. Интернет жаңа жұмсақ ойыншықтардың сәнге енуіне де мүмкіндік берді. 2005 жылы Ganz өзінің Webkinz жұмсақ ойыншықтарын шығарды, олардың әрқайсысы әртүрлі "Құпия кодпен" келді, ол Webkinz World веб-сайтына және ойыншықтың онлайн ойыны үшін виртуалды нұсқасына қол жеткізуді қамтамасыз етті. Webkinz-дің табысы Disney-дің Club Penguin және Build A Bear Workshop сияқты цифрлық контентты ашу кодтары бар басқа жұмсақ ойыншықтар жасауға түрткі болды. 2013 жылы Disney әртүрлі Disney брендтерінің кейіпкерлеріне негізделген алғашқы Disney Tsum Tsum жұмсақ ойыншықтар коллекциясын ұсынды. Осы аттас танымал қосымшадан шабыт алған Tsum Tsum алғаш рет Жапонияда (моти пішіндес жұмсақ ойыншықтардың мысалы) пайда болды, содан кейін АҚШ-қа тарады. Соңғы кезде, 2021 жылы, Squishmallows танымал интернеттік тренд және коллекционерлік зат ретінде пайда болды.