Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пасха аралының басты қаласы, Чили
Пасха аралының негізгі қаласы
Main town of Easter Island, Chile
the main town on Easter Island
Hanga Roa (ˈ(x)aŋɡa ˈro. a; , Рапа Нуи айтылуы: [ˈha.ŋa ˈɾo. a]) (испанша: Bahía Larga) – Чилидегі Пасха аралының басты қаласы, порты және әкімшілік орталығы. Ол аралдың батыс жағалауының оңтүстік бөлігінде, Теревака және Рано Кау сөнген жанартаулары арасындағы төмендікте орналасқан.
Hanga Roa (ˈ(x)aŋɡa ˈro. a; , Rapa Nui pronunciation: [ˈha.ŋa ˈɾo. a]) (Spanish: Bahía Larga) is the main town, harbour and seat of Easter Island, a municipality of Chile. It is located in the southern part of the island's west coast, in the lowlands between the extinct volcanoes of Terevaka and Rano Kau.
Тарих
Рапа-Нуи тілінде Ханга-Роа "кең шығанақ" немесе "ұзын шығанақ" деген мағына береді. Чили аралды өз иелігіне алғаннан кейін, рапа-нуи халқы Ханга-Роаға қоныс аударуға мәжбүр болды, ал аралдың қалған бөлігі қой шаруашылығына жалға берілді. ХХ ғасырдың көп бөлігінде аралдың қалған бөлігі Compañía Explotadora de la Isla de Pascua (CEDIP) (Уильямсон Балфур компаниясының еншілес кәсіпорны) компаниясына жалға берілді және рапа-нуи халқы үшін жабық болды. Чили үкіметі мен рапа-нуи халқы арасындағы келіспеушіліктер нәтижесінде, ата-тегі рапа-нуи халқына жататын жергілікті тұрғындар қаладағы көптеген қонақүйлерді "иеленуге" мәжбүр болды. Бұл, жергілікті тұрғындар үшін, Чили үкіметінің аралдағы саясатын жүргізуі мен рапа-нуи халқының өз жерлеріне қатысты ата-бабалық құқықтары арасындағы шекараны белгілеудің бір жолы. Бір апта бұрын Шисс отбасы Чилидің қарабинерлерінен арнайы жасақ жіберіп, қонақүйді басып алған жергілікті тұрғындарды күшпен шығарып тастады. 2010 жылдың тамызында өткен полиция операциясы кезінде 25 рапа-нуи наразысы жарақат алған болатын.
Hanga Roa in the native Rapa Nui language means "wide bay" or "long bay". Upon Chile's claim of the island, the Rapa Nui were forced in Hanga Roa, and the rest of the land was leased to a sheep farm. For much of the twentieth century, the rest of the island was leased to the Compañía Explotadora de la Isla de Pascua (CEDIP) (a subsidiary of Williamson Balfour Company) and closed to the Rapa Nui. Some disagreements between the government of Chile and the Rapa Nui have led the locals with ancestral roots to "take over" many hotels in the city. For the locals, it is a way to draw the line between the Chilean government's policy making in the island, and the Rapa Nui's ancestral rights on their land. A week before, the Schiess family had personally shipped a special force squad from the Carabineros de Chile to remove the locals who squatted the hotel. A prior police intervention in August 2010 had led to 25 Rapa Nui protesters being wounded.
География
Аралдың басты даңғылы, Авенида Атаму Текена (бұрынғы Поликарпо Торо даңғылы) – қаланың ортасы. Осы жол бойында көптеген қонақүйлер, мейрамханалар, азық-түлік дүкендері және дәріханалар орналасқан. 1998 жылы жол XIX ғасыр Рапануи патшасы Атаму Те Кенаның құрметіне қайта аталды; бұрын ол 1888 жылы Пасха аралын Чилиге қосып алған чилилік теңіз офицері капитан Поликарпо Тороның есімімен аталған. Аралдың мұражайы, сондай-ақ Рим-католик "Қасиетті Крест шіркеуі" қала орталығында орналасқан. Интернеттің пайда болуымен және Чили үкіметінің байланыс қызметтерін кеңейтуімен бірге, соңғы жылдары көптеген интернет-кафелер мен банкоматтар пайда болды.
The island's main avenue, Avenida Atamu Tekena (formerly Avenida Policarpo Toro), is the heart of the town. Many hotels, restaurants, grocery stores and pharmacies are found alongside this road. In 1998, the road was renamed after nineteenth century Rapanui king Atamu Te Kena; it had previously been named after Captain Policarpo Toro, the Chilean Naval officer who annexed Easter Island to Chile in 1888. The island's museum, and also the Roman Catholic "Holy Cross Church", are located in the center of town. With the advent of the Internet and the expansion of communication services by the Chilean government, many internet cafes and automated teller machines (ATM) have appeared in recent years.
Халық саны
1914 жылы Ханга Роаның халқы бар болғаны 250 адамды құрады, ал аралдың қалған бөлігінде көптеген қойлар мекендеді. Пасха аралының халқы соңғы рет 7750 адам деп есептелді. Пасха аралының бас қаласы – Ханга Роа. Оның халқы соңғы рет 7322 тұрғыннан тұрады. Бұл арал халқының шамамен 95 пайызы осы қалада тұрады дегенді білдіреді.
In 1914, the population of Hanga Roa was just 250 and the rest of the island was inhabited by large populations of sheep. The population of Easter Island was last measured at 7,750 people. The main town of Easter Island is Hanga Roa. Its population was last measured at 7,322 residents. This means that roughly that 95% of the island's population live in this city.
Туризм
Қалада туристерге, әсіресе аралдың Әлемдік мұра орындарын, соның ішінде әйгілі моаи мүсіндерін көруге келетіндерге арналған көптеген қонақ үйлер мен жатақ үйлер бар. Ханга Роа және оның төңірегінде моаилер көп, бірақ аралдың басқа жерлерінде одан да ірілері кездеседі. 2022 жылғы мәлімет бойынша жалпы сыйымдылығы шамамен 2500 төсек-орынды құрайды, ол кемпингтерден бастап сәнді қонақ үйлерге дейін, Ханга Роа қонақ үйі сияқты әртүрлі жайларды қамтиды. Аху Тахай археологиялық кешені қала орталығынан жаяу арақашықтықта орналасқан.
The town has a number of hotels and guesthouses which cater for tourists who come to see the island's World Heritage Sites, in particular the famous moai statues. Hanga Roa and the surrounding area have a number of moai, but there are larger ones elsewhere on the island. Total capacity is about 2,500 beds as of 2022, ranging from camping sites to luxury hotels, including hotel Hanga Roa. The Ahu Tahai archaeological complex is within a walking distance from the city's center.
Басқа қызмет түрлері
Туризмнен басқа, Ханга Роада балық аулау, шаруашылық және басқару сияқты да кәсіпорындар бар. Чилидің бірнеше мемлекеттік органдары, соның ішінде Чили Әскери-теңіз күштері аралда өкілдік етеді. Портта Чилидің Вальпараисо қаласына жүк тасымалдау қызметі бар. 2018 жылдың сәуір айында Ханга Роа портында тоқтаған Lago Icalma жүк кемесі баржамен соқтығысты. Отын сақтайтын бак зақымдалып, дизель отыны порт суларына төгілді. Порттың жанындағы жағажайлар да қара сұйықтың таралуынан қара түске боялды.
In addition to tourism, other businesses in Hanga Roa include fishing, farming and administration. Several Chilean government departments including the Chilean Navy maintain a presence on the island. The harbour has a shipping service to Valparaíso, Chile. In April 2018, the freighter Lago Icalma, parked in the port of Hanga Roa, was struck by a barge. A fuel tank was ruptured, leaking diesel fuel in the waters of the port. The surrounding beaches were also blackened by the spread of the black liquid.
Көлік
Аралдағы жалғыз әуежай, Матавери халықаралық әуежайы, Чилидің ұлттық әуе тасымалдаушысы LATAM Airlines компаниясымен қызмет көрсетеді. Бұл компания Сантьягодан тікелей 5 сағаттық рейстер ұсынады және аралға тұрақты түрде қызмет көрсететін жалғыз коммерциялық тасымалдаушы болып табылады.
The island's only airport, Mataveri International Airport, is served by LATAM Airlines, Chile's national carrier, which offers direct 5 hour flights from Santiago. It is the only commercial carrier that regularly serves the island.
Білім
Бірнеше мектептердің ішінде Colegio Lorenzo Baeza Vega мектебі бар, ол дәстүрлі мәдениет пен тілді оқытуға баса назар аудара отырып, бастауыш білім береді, сондай-ақ Liceo Aldea Educativa мектебі гуманитарлық ғылымдар, туризм және ауыл шаруашылығы салаларында біліктілік беруде.
Among several schools are the Colegio Lorenzo Baeza Vega, which offers primary education with a focus on teaching traditional culture and language, and Liceo Aldea Educativa, which offers qualification in the areas of humanist studies, tourism and agriculture.
Спорт
Hanga Roa-да көп мақсатты стадион бар, Estadio de Hanga Roa, ол CF Rapa Nui футбол клубының үй алаңы, Пасха аралын ұсынатын футбол командасы.
Hanga Roa has a multi use stadium, the Estadio de Hanga Roa, which is the home ground of the CF Rapa Nui, the football team representing Easter Island.
Тамаққа қол жеткізу
Азық-түлік дүкендерінде сатылатын әдеттегі тауарлар импорттауға кететін уақыт пен қаржының көптігіне байланысты қымбатқа түседі. Жергілікті халық балық, ет және көкөніс сатады. Туна эмпанадасы – қаланың ең танымал жеңілі.
The regular consumer brands sold in grocery stores are expensive due to the costly and time consuming trip required to import those products. Locals informally sell fish, meat and vegetables. The tuna empanada is the city's favourite snack.