Солтүстік мұрынды кит: Сипаттамасы және қорғау шаралары
Northern bottlenose whale
Солтүстік бөтелке мүкі (Hyperoodon ampullatus) – терең суға сүңгіп, ұзақ уақыт су астында бола алатын сүтқоректі жануар. Сипаттамасы, өмір сүру ортасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Солтүстік бөтелке мүңкісі (Hyperoodon ampullatus) – зифидтер тұқымдасына жататын, мүңкілердің тұқымдасының екі өкілінің бірі. 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында Норвегия және Ұлыбритания осы мүңкіні аулауға белсенді түрде кіріскен. Бұл терең суға сүңгітін сүтқоректілердің бірі, 2,339 метрге (7,674 фут) дейін сүңгіп, 130 минутқа дейін су астында қала алады.
The northern bottlenose whale (Hyperoodon ampullatus) is a species of beaked whale in the ziphiid family, being one of two members of the genus Hyperoodon. The northern bottlenose whale was hunted heavily by Norway and Britain in the 19th and early 20th centuries. It is one of the deepest diving mammals known, reaching depths of 2,339 m (7,674 ft) and capable of diving for up to 130 minutes.
Сипаттама
Денесі жетілген кезде, солтүстік бөтелке мүңкіл киттердің ұзындығы алып тұмсықты киттерден кіші, ал оңтүстік бөтелке мүңкіл киттер туралы белгілі жазбалардан үлкен болады. Олардың маңдайлары, немесе "мелондары", жыныстық ерекшеліктеріне байланысты әртүрлі болады: ересек еркектерде үлкен, жалпақ немесе төртбұрышты, ал ересек аналықтары мен жас киттерде дөңгелек болады. Мелондардың түсі әртүрлі болуы мүмкін, бірақ көптеген еркектердің басы жасы ұлғайған сайын ақ немесе сары түске айналады. Тұмсығы басқа тұмсықты кит түрлеріне қарағанда қысқа, және тек ересек еркектерде екі кішкентай тісі болады, олар төменгі жақтың алдыңғы бөлігінен шығады, бірақ оларды көру қиын. Киттің тісінен анықталған ең ескі жасы – 37 жыл. Бұзаулар ұзақ уақыт бойы анасынан ажыратылады, ал жас бұзаулар 3-4 жасқа дейін ана сүтімен қоректенеді. Еркектер 7-11 жас арасында, ал аналықтар 8-12 жас арасында жыныстық жағынан жетіледі. Олар 6500 футтан (шамамен 1981 метр) терең теңіз аймақтарында тіршілік етеді.
When physically mature, northern bottlenose whales can reach in length, smaller than giant beaked whales, and larger than known records of southern bottlenose whales. Their foreheads, or melons are sexually dimorphic, so that mature males have larger melons, which are flattened or square shape, while mature females and juveniles have rounder melons. Melon coloration can vary, though it appears the head of most males becomes more white or buff colored with age. The beak is not as long as other beaked whale species, and only mature males have two small teeth, which erupt at the front end of the bottom jaw, but are not easily seen. The oldest recorded age, determined by counting annual growth layers from a tooth in a whaled specimen was 37. Calves have prolonged weaning and nursing continues until juveniles are 3–4 years old. Males become sexually mature between 7 and 11 years old, females between 8 and 12 years old. They live in ocean areas deeper than 6,500 feet.
Әдеп-тәрбие
Көптеген тұмсықты кит түрлерінен айырмашылығы, солтүстік бөтелкелі киттер кемелерге жақындап, оларға қызығушылық танытады, бұл оларды кит аулаушылар үшін оңай нысанаға айналдырды. Дегенмен, бақыланатын дозалық жауап зерттеулерінде теңіз сонары шығаратын дыбыстар сияқты белгілі бір дыбыстардан қашуға бейім екендіктерін көрсетті. Бұл дыбыстар жиілігі модуляцияланған импульсқа ие, немесе басқа тұмсықты киттердің түрлерінде де жиі кездесетін "көтерілу" сипатталады. Солтүстік бөтелкелі киттер әлеуметтік топтарда өмір сүреді және әдетте 4-тен 20-ға дейін жететін топтарда су бетінде кездеседі. Олардың азық іздеу сүңгілері бір сағаттан астам уақытқа созылуы мүмкін, ал тереңдігі 1000 метрден асып кетеді. Сонымен қатар, солтүстік бөтелкелі киттердің шағын бөлігі қызыл балық, қоян балық, тікенді акула және скатпен қоректенетіні байқалған. Жаңа Шотландияның шығысында орналасқан "Гули" деп аталатын үлкен су асты каньоны, қазіргі уақытта Канаданың Қауіп төнген түрлер туралы заңы бойынша жойылу қаупі бар 164 киттен тұратын "Шотландиялық шельф" популяциясының мекені болып табылады. Бұл популяция 1988 жылдан бері Далхаузи университетінің Уайтхед зертханасы жүргізіп келе жатқан ұзақ мерзімді зерттеу жобасының назар орталығында. 1976 жылы Халықаралық кит аулау комиссиясының ғылыми комитеті Солтүстік Атлантика бойынша бір популяцияны анықтады. 2011 жылы COSEWIC Канаданың шығысында екі популяция бар екенін анықтады (Шотландиялық шельф және Лабрадор-Дэвис бұғазы белгіленген бірліктері), ал жақындағы зерттеулер олардың бір-бірінен генетикалық тұрғыдан ерекшеленетінін растады. Азор және Канар аралдарында да жеке солтүстік бөтелкелі киттер байқалған.
Unlike many species of beaked whale, northern bottlenose whales are known to approach and appear curious about vessels, which made them relatively easy targets for whale hunters. However they have demonstrated avoidance to certain sounds such as those emitted by naval sonar in controlled dose response studies. which have a characteristic frequency modulated pulse or "upsweep", commonly found in other species of beaked whales. Northern bottlenose whales live in social groups, and are typically found at the surface in groups of 4 to 20. Foraging dives can last an hour or more at depths reaching over 1000 meters. A small percentage of northern bottlenose whales have also been observed feeding on redfish, rabbitfish, spiny dogfish, and skate. "The Gully", a large submarine canyon east of Nova Scotia, is the home of the "Scotian Shelf" population of 164 whales, currently listed under Canada's Species at Risk Act as endangered. This population is the focus of a long term research project conducted by the Whitehead Lab, at Dalhousie University since 1988. In 1976 the Scientific Committee of the International Whaling Commission identified a single population across the North Atlantic. In 2011 COSEWIC determined that there are two populations off eastern Canada (Scotian Shelf and Labrador Davis Strait Designated Units), which recent studies have confirmed are genetically distinct from each other. Individual northern bottlenose whales have also been sighted off the Azores and Canary Islands.
Ашу тарихы
Оны алғаш рет 1770 жылы Иоганн Рейнхольд Форстер сипаттады, атауды Пэр Калмның Солтүстік Америкаға саяхатында көрген "бұтылдақ мұрынды киттерге" және Томас Пеннанттың 1766 жылы Сэмюэл Дейлдің 1717 жылы Эссекс қаласының Малдон ауданында көпірдің астында жатқан "бұтылдақ бас киті" туралы сипаттамасына сүйене отырып берді.
It was first described by Johann Reinhold Forster in 1770, basing the name on the "bottle nosed whales" seen by Pehr Kalm in his Travels into North America, and on Thomas Pennant's 1766 description of Samuel Dale's "bottle head whale" found stranded above a bridge in Maldon, Essex, in 1717.
Қорғау
Кит аулау басталғанға дейін Солтүстік Атлантикада 100 мыңнан астам солтүстік бөтелке мұрынды кит болған деп есептеледі. Халықаралық кит аулау комиссиясы 1977 жылы солтүстік бөтелке мұрынды китті қорғалатын популяция деп белгілеп, аулау квотасын нөлге төмендетті. Солтүстік бөтелке мұрынды киттер әлі де Фарер аралдарында өлтіріледі. Фарер аралдарының регламенті жағаға шығып, қайта теңізге шығару мүмкін болмайтын бөтелке мұрынды киттерді ғана өлтіруге рұқсат береді. Ұзақ мерзімді статистика көрсеткендей, ең көп жағаға шығу оқиғалары Судуройдағы Хвалба және Сандвик ауылдарында тіркеледі. Бұл түр Жабайы миграциялық түрлерді сақтау туралы конвенцияға (ЖЖСК) енгізілген. Сонымен қатар, солтүстік бөтелке мұрынды кит Балтық, Солтүстік-Шығыс Атлантика, Ирландия және Солтүстік теңіздердегі шағын тісті киттерді сақтау туралы келісімге (ASCOBANS) да қатысты. Солтүстік бөтелке мұрынды киттерде кез келген киттерге қарағанда ең төменгі митохондриялық генетикалық әртүрлілік байқалады. Олардың төмен генетикалық әртүрлілігі және баяу өрбуі олардың популяциясының қалпына келуі адамның әсерінен туындаған стресс факторлары мен кездейсоқ оқиғаларға осал болуы мүмкін.
Prior to the beginning of whaling, it is estimated that there were upwards of 100,000 northern bottlenose whales in the North Atlantic. The International Whaling Commission designated the northern bottlenose whale as a protected stock in 1977 and set a zero catch quota. Northern bottlenose whales are still killed in the Faroe Islands. Faroese regulations only allow the killing of bottlenose whales which have beached themselves and cannot be driven out again. Long term statistics indicate that the most frequent beachings are in the villages of Hvalba and Sandvík on Suðuroy. of the Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Animals (CMS). In addition, the northern bottlenose whale is covered by the Agreement on the Conservation of Small Cetaceans of the Baltic, North East Atlantic, Irish and North Seas (ASCOBANS). The northern bottlenose whale has among the lowest known mitochondrial diversity of any cetacean. Due to their low genetic diversity and slow reproductive rate, recovery of their populations may be vulnerable to human stressors and stochastic events.