Кіріспе

Амфибиялар отбасы

Ambystomatidae – амфибиялар класындағы Salamandroidea подтабына жататын саламандралар отбасы. Оған екі туыс кіреді: Ambystoma (күлте саламандралары) және Dicamptodon (Тынық мұхитының алып саламандралары). Ambystoma 32 түрді қамтиды және Солтүстік Америкада кеңінен таралған, ал Dicamptodon – Тынық мұхитының солтүстік-батыс аймағында ғана кездесетін төрт түрден тұрады. Бұл саламандралар көбінесе құрлықта тіршілік етеді және омыртқасыздармен қоректенеді, бірақ кейбір түрлері кішірек саламандраларды жейтіні де белгілі. Оларды АҚШ-тың көп бөлігінде және Канаданың кейбір аймақтарында ылғалды орманды және жазық жерлерде кездестіруге болады. Бұл отбасыда әлемдегі ең ірі құрлық саламандралары – жолбарыс саламандрасы және жағалаудағы алып саламандра бар. Кейбір түрлері уытты болып, жыртқыштардан немесе түр ішіндегі бәсекелестіктен қорғану үшін денелерінен у шығарады. Ambystomatidae отбасының бірнеше түрлерінде неотения байқалған, олардың кейбіреулері, мысалы аксолотл, өмірінің барлық кезеңін су астында дерлік өткізеді.

Қасиеттері мен мінез-құлқы

Амбистоматидтердің денесі кең, жазық бас және қысқа аяқтары бар. Құйрықтары ұзын және жалпақ. Түсі қара, қоңыр немесе күңгірт сұр болып, жарқын түсті дақтар немесе дақтар болуы мүмкін. Олардың терісі жылтыраған. Көптеген ересектерде жабырқақ / жабырқақ ойықтары мен қозғалмалы көздері жоқ. Мұрынның бетінде мұрындық-бауыр жолақтары жоқ. Өкпе жақсы дамыған және жұмыс істейді. Олардың 10 жамбас ойығы бар. Ересектерде 6 топтық клоак бездері бар. Ересектерде аналықтардың клиокасында сперматозоидтар болады. Амбистоматидтер түнгі тіршілік етеді. Олар түнде көбірек белсенді болса да, суық күндері су айдындарының маңында ылғалды жапырақтар, бұталар немесе тастар астында кездеседі. Өске тіс тістері - тек жоғарғы жақ сүйегінде және ауыздың алдыңғы бөлігінде орналасқан тістер, олар жоғарғы жақ сүйегі бойымен қалыптасқан басқа тістер - жоғарғы жақ тіс тістері қатарына параллель емес, негізінен көлденең орналасады; жетілген метаморфизацияланған жануарларда, көптеген жануарларда жоғарғы жақ сүйегінің ұшында орналасқан кішкентай бас сүйегінің жұбы - арқалық премаксиллалық фонтанелл, жақында немесе толығымен жойылады және жоғарғы жақ сүйектері қысқартылмайды (Тихен, 1969). Ересектер ұяда өмір сүреді және көктемнің басында тек су айдындарына немесе өзендерге оралады. Ұрықтандыру ішкі процесс. Суда құда-құдалықтар "билейді", әйелдерді итеріп, көптеген сперматофорлар түзеді. Көптеген түрлердің личинкалық кезеңі 3-4 айға созылады. Амбистоматидтер қоңыржай орман мен ылғалды жерлерде кездеседі.

Таксономия

Рякотритон туысы бұрын осы тұқымдасқа кіретін, бірақ қазір көбінесе жеке Rhyacotritonidae тұқымдасына жатқызылады. 2006 жылы амфибиялардың жүйелемесіне қатысты жасалған ірі зерттеу (Frost et al., Bulletin of the American Museum of Natural History, 297 (2006)) кладистік талдау нәтижесінде Дикамптодонды Ambystomatidae тұқымдасына қайта орналастырды. Бұл Үндістанның герпетология орталығы тарапынан қабылданды.