Кіріспе

Росс-он-Уай – Англияның Херефордшир графтығында, Уэльс шекарасына жақын орналасқан базар қаласы және азаматтық округ. 2021 жылы халық саны 10 978 адамды құрады деп есептелді. Ол графтықтың оңтүстік-шығысында, Уай өзенінің жағасында және Дин орманының солтүстік жиегінде жатыр.

Тарих

"Росс" атауы валлий немесе кельт тілдерінде "мүйіс" дегенді білдіреді. 1931 жылы Бас пошта кеңсесі оны басқа да осы атқа ұқсас жерлермен шатастырғандықтан "Росс-он-Уай" деп атады (мысалы, Шотландиядағы Росс). Росс-он-Уай өзін "британ туризмінің отаны" деп таныстырады. 1745 жылы ректор, доктор Джон Эгертон, достарын Ростағы ректоратынан бастап аңғар бойымен қайықпен саяхатқа шығара бастады. Уай аңғарының тартымдылығы – өзеннің көркі, тік жарлары, сондай-ақ "көркемдікке" ұмтылғандарға қолжетімді қамалдар мен монастырлар болды. 1782 жылы Уильям Гилпиннің "Уай өзеніндегі бақылаулар" атты кітабы жарық көрді, ол Ұлыбританияда жарық көрген алғашқы суреттелген саяхатшылар нұсқаулығы еді. Кітап жарық көргеннен кейін сұраныс күрт өсті, 1808 жылға қарай Уай өзені бойымен жүйелі саяхаттар жасаған сегіз қайық пайда болды, олардың көпшілігі Росс және Монмут қалаларындағы қонақүйлерден жалға алынды. 1850 жылға қарай 20-дан астам саяхатшы Уай аңғарына жасаған саяхаттары туралы өздерінің жазбаларын жариялады, соның нәтижесінде аймақ туристік мақсатқа ие жер ретінде бекітілді.

Қауымдық шіркеу

700 жылдық Англия шіркеуіне қарасты Сент-Мэри шіркеуі қаланың ең танымал нысаны болып табылады. Оның биік, сүйір шпилі қалаға барлық бағыттан жақындағанда көрінеді. Шіркеуде бірнеше ерекше қабірлер сақталған, олардың бірі – 1530 жылы қайтыс болған Уильям Рудхоллдың қабірі – Нотингемдік шебер тас қасушылардың жасаған соңғы көрнекті алабастр мүсіндерінің бірі. Оның еңбектері ортағасырлық Еуропа бойынша жоғары бағаланды. Рудхолл 1575 жылы шіркеудің солтүстік-батысында орналасқан кедейлер үйін жөндеуге жауапты болды. Тағы бір қабір – 18 ғасырдағы Росс қаласының белгілі тұлғасы Джон Кирлге арналған, оның есімі қаланың орта мектебіне берілген. Ол сондай-ақ қаланың танымал мейрамханаларының бірінде, «Росс адамында» еске алынады, ал оның суреті белгісіз суретшінің қолымен салынған және Жоғары көшедегі астық сауда орталығында ілуде.

Біріккен реформаторлық, методистік және баптистік шіркеулер

Эдд Кросс көшесіндегі Христиан шіркеуіндегі методист шіркеуі мұңғыл жабылды. Херафордшир тобының бір бөлігі болған Біріккен реформат шіркеуінің қауымы да сонда, Христос шіркеуінде болды. Глостер жолындағы бұрынғы Біріккен реформат шіркеуі енді тұрғын үйге айналдырылды. Росс баптист шіркеуі Брод-стритте орналасқан. 1731 жылы баптистер Пеньярд астындағы Уэстон қаласында Райфорд шіркеуін салды, бірақ 1817 жылы Росс қауымы бөлініп шығуға шешім қабылдады. Олар Брод-стриттегі жерді сатып алып, ілеспе зиратпен бірге шіркеу салды. Алғашқы шіркеу 1879 жылы, жергілікті қайырымдастықшы Томас Блейктің көп қаржысымен жаңаланды. 2017 жылы Росс қаласындағы қазіргі баптист шіркеуі 200 жылдығын тойлады.

Апат айқасы

1637 жылы Сент-Мэри шіркеуінің қорына оба немесе өлік кресі орнатылды. Бұл сол жылы обадан қайтыс болған 315 қала тұрғынының естелігі ретінде қойылды. Олар түнде және табутсыз, оба орналысына жерленді. 1896 жылы оба кресі құлдырап, жоғарғы бөлігі жоғалып кеткен. Кейін ол қалпына келтірілді. 1952 жылдан бері ол ІІ* санаттағы ескерткіш ретінде, ал 1997 жылдан бері – қорғалатын ескерткіш болып тіркелген.

Болашақ

Проспектті 1696 жылы Бат графынан жерді жалға алып, оны бақша мен серуендеу жолына айналдырған Джон Кирл құрды. 2008 жылы су тасқыны кезінде жер астында римдіктердің қалдықтары табылып, қазба жұмыстары жүргізілді. Проспект шіркеудің қарсы бетіндегі қоғамдық бақ, жергілікті тұрғындарға арналған ағаштар, VE күнінің маяғы және Соғыс ескерткіші бар. Одан Уай өзеніндегі әйгілі жылқы тәрізді иілген бұрылысын және батысқа қарай Қара тауларды көруге болады.

Қазіргі күн

Қала жергілікті дүкендерімен және базар алаңымен танымал. Бейсенбі және сенбі күндері қала орталығындағы қызыл құмтас Market House ғимаратында базарлар өткізіледі. Бұл ғимарат 1650 және 1654 жылдар аралығында, бұрынғы ағаштан салынған Бут-холлдың орнына салынған. Жоғарғы қабатында қазір өнер мен қолөнер орталығы орналасқан. Қаланың шағын театры "Феникс" айына бір рет фильмдерді, сондай-ақ пьесалар мен басқа да өнер шараларын көрсетеді. Қаланың батысындағы Уилтон қамалының қираған қалдықтары қалпына келтіріліп, зыяраттаушыларға ашылды. Қалада Валентий Пительдің бірнеше мүсіні бар – Уай өзенінің сол жағалауында олардың екеуін көруге болады. Көпшілік олардың екеуі де аққуды бейнелейді деп есептесе де, шындығында біреуі қаздарды бейнелейді.

Саясат және өкілдік

Жергілікті басқару функцияларының көп бөлігі графтықты қамтитын бірыңғай билік органы – Херефордшир кеңесіне жүктелген. Росс қалалық кеңесі, Росс Солтүстік, Батыс және Шығыс округтерінен сайланған алтыдан кеңесші бар, 18 кеңесшіден тұрады және еншілес кеңес өкілеттіктеріне ие. Қала әкімі – кеңесші Луис Старк. Росс ауылдық қауымдастығы 2015 жылдың 1 сәуірінде азаматтық приходқа біріктірілді. 2023 жылғы мамырда өткен жергілікті сайлаулардан бастап қалалық кеңесте либерал-демократтар көпшілік құрайды (он екі), бір консерватор және бес тәуелсіз депутат бар. Қала Херефорд және Оңтүстік Херефордшир парламенттік округінің құрамына кіреді, қазіргі уақытта Халықтар палатасында консерватор партиясынан Джесси Норман өкілдік етеді.

Көлік

Бұрынғы Росс-он-Уай темір жол станциясы қаланың солтүстігінде, Херефорд, Росс және Глостер темір жолының түйіскен жерінде орналасқан. Бұл станциядан оңтүстікке қарай Hereford, Ross and Gloucester теміржолына қосылған Росс & Monmouth теміржолының соңғы станциясы болды. 1855 жылдың 1 маусымында ашылған бұл желі 1862 жылдың 29 шілдесінде Ұлы Батыс темір жолына біріктірілді және 1869 жылы бес күн ішінде кең табанды жолдан стандартты табанды жолға ауыстырылды. 1856 жылы парламент Теуксбериге жол салуға рұқсат берді, бірақ ол жоба іске аспады. Бичингтің кесу шаралары аясында Россқа қатысты желілер 1964 жылға дейін кезең-кезеңмен жабылды. Кірпіштен салынған станция бұзылып, орнына өнеркәсіптік аймақ салынды, онда кірпіш және локомотивтер депосы әлі де тұр. Ең жақын темір жол станциялары Ледберидегі Котсволд желісі мен Глостердегі Бирмингем және Глостер темір жолында орналасқан. Шығысқа қарай M50 автожолының соңы, кейде Росс Спер немесе Росс автобаны деп аталады, ол M5 автожолымен байланысады. Stagecoach West және Nick Maddy Coaches тұрақты автобус қызметтерін ұсынады. Stagecoach West Глостер мен Херефорд арасындағы Росс қаласынан өтетін 33 маршрутын сағатына бір рет, ал Nick Maddy Coaches қала ішіндегі тұрғын үйлерге қызмет ететін 40 маршрутын сағатына бір рет орындайды. National Express сондай-ақ 445 маршруты бойынша Лондонға және кері күніне екі рет рейстер жасайды.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC West Midlands және ITV Central ұсынады. Телевизия сигналдары Ридж-Хилл және жергілікті қайталағыш таратушылардан алынады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Hereford and Worcester, Free Radio Herefordshire & Worcestershire, Greatest Hits Radio Herefordshire & Worcestershire және Sunshine Radio. Қалаға The Ross Gazette және Hereford Times жергілікті газеттері қызмет етеді.

Климат

Росс-он-Уай қаласы әдеттегі британдық теңіз климатына ие, жазда ыстық, қыста жұмсақ болады. Метеорологиялық қызметтің ауа райы станциясы қала үшін ұзақ мерзімді климаттық деректерді ұсынады. Росс қаласында 1858 жылдан бері метеорологиялық өлшемдер жүргізіліп келеді; Росс-он-Уай ауа райы станциясы бірнеше ұлттық рекордтарды сақтайды.