Кіріспе

Уэльстегі ауыл, Портмейрион ауылы (/p//ɔːr//t/'/m//ɛr//i//ə//n/; ) – Солтүстік Уэльстің Гвинедд аймағындағы ойын-сауық ауылы. Ол Двирид өзенінің құйылысында, Пенриндеудрет қауымдастығында, Портмадогтан 3 шақырым (2 миль) және Минффорд теміржол станциясынан 2 шақырым (1 миль) қашықтықта орналасқан. Портмейрионды 1925-1975 жылдар аралығында сэр Клау Уильямс Эллис барокко стилінде жобалап салды. Қазір ол қайырымдылық қорға қарасты. Бұл ауыл көптеген фильмдер мен телешоуларға түсірілім алаңы болған, ең әйгілісі – 1960 жылдардағы «Түрме» телесериалындағы «Ауыл». Ауылдағы көптеген ғимараттар архитектуралық және тарихи маңызы үшін Уэльстің тарихи ортаны қорғау қызметі Cadw-ға енгізілген, ал бақтары Уэльстегі ерекше тарихи маңызы бар саябақтар мен бақтардың Cadw/ICOMOS тізілімінде II* дәрежесінде тізімделген.

Тарих

Сэр Клауг Уильямс Эллис, Портмейрионның сәулетшісі, дизайн Италия Ривьерасындағы Портофино балықшылар ауылына негізделген деген көптеген талаптарды жоққа шығарды. Ол тек Жерорта теңізінің атмосферасын бейнелеуді қалағанын айтты. Дегенмен, ол итальяндық ауылға деген құмарлығын жасырмады: «Портофиноға ғашық болмасам қалай ға? Шын мәнінде, оның бейнесі мені әшекейленген және тамаша жерді пайдаланудың үлгісі ретінде есте қалды». Уильямс Эллис 1925-1975 жылдар аралығында ауылды жобалап, салған. Ол бұрынғы құлаған ғимараттардың бөліктерін, соның ішінде басқа сәулетшілердің жұмыстарын пайдаланды. Портмейрионның сәулеттік шеберлігі және ойшау ностальгиясы 20-ғасырдың соңындағы постмодернизмнің дамуына ықпал етті. Қонақүйдің басты ғимараты және «Ақ жылқылар», «Русалка» және «Сәлемдесу» коттедждері 1850 жылдары, 18 ғасырдың соңындағы қорыту және кеме жасау орнында салынған Абер Иа жеке меншігінде орналасқан. Уильямс Эллис атауын (ол «мұзды ауыз» деп түсіндірген) Портмейрион деп өзгертті: «Порт» – теңіз жағасындағы орнынан; «Мерион» – ауыл орналасқан Мерионет (Мериондд) округінен. Ауылдың жанындағы орманда ортағасырлық қамалдың (Castell Deudraeth, Castell Gwain Goch және Castell Aber Iâ) қалдықтары сақталған, оны 1188 жылы Уэльс Геральды сипаттаған. 1931 жылы Уильямс Эллис өзінің інісі, сэр Осмонд Уильямстың (1849-1927) мүлігінен викториандық қоршаулы Кастелл Деудратты Портмейрион қонақ үй кешеніне қосу мақсатымен сатып алды, бірақ соғыс және басқа да қиындықтар бұған кедергі келтірді. Уильямс Эллис Кастельді «Портмейрион иелігіндегі ең үлкен және әсерлі ғимарат» деп есептеді және оны қосудың жолдарын іздеді. Ақырында, Heritage Lottery Fund және European Regional Development Fund, сондай-ақ Уэльс туристік кеңесінің қолдауымен оның бастапқы мақсаттарына жетті және Кастелл Деудрает 2001 жылдың 20 тамызында, Уильямс Эллистің қайтыс болғаннан кейін 23 жыл өткен соң, Уэльс опера әншісі Брин Терфел ашқан 11 бөлмелі қонақ үй және мейрамхана ретінде ашылды. Портмейрион ауылы жазушылар мен теледидар продюсерлеріне шабыт берді. Ноэль Ковард Портмейриондағы Фонтан 2 (Жоғарғы Фонтан) люксінде тұрып, «Блит Спирит» пьесасын жазды. Джордж Бернард Шоу мен Х.Г. Уэллс де ертерек келген. 1956 жылы сәулетші Франк Ллойд Райт келді, ал басқа да танымал қонақтар Грегори Пек пен Ингрид Бергман болды. 1950 жылдардың соңында бұрынғы RAF фотографы Стэнли Лонг VistaScreen арқылы коллекциялық стереосуреттер сериясын жасау үшін келді. Ауылдың Битлз тобымен байланысы зор. Олардың менеджері Брайан Эпштейн Пол Маккартнимен бірге жиі келіп тұратын, ал Джордж Харрисон 1993 жылы 50 жылдығын Портмейрионда тойлады. Харрисон Портмейрионда болған кезде The Beatles Anthology деректі фильміне сұхбат берді. Музыкант Джулс Холланд «The Tube» телешоуына түсірілім кезінде келіп, Портмейрионнан қатты әсерленді, содан кейін өзінің студиясын және Блэкхиттегі үйіндегі басқа ғимараттарды Портмейрион стилінде салдырды. Портмейрион қазір қайырымдылық қорына тиесілі және әрқашан қонақ үй ретінде жұмыс істейді, онда ғимараттардың көпшілігі қонақ үй бөлмелері немесе өздігінен тамақтануға арналған коттедждер ретінде пайдаланылады, сонымен қатар дүкендер, кафе, шайхана және мейрамхана да бар. Портмейрион бүгінде Солтүстік Уэльстегі маңызды туристік орын болып табылады және кіру ақысын төлесе, бір күндік сапар жасауға болады. Ауылда 2012 жылдың қыркүйек айында алғашқы No6 фестивалі өтті, онда Spiritualized, Primal Scream және New Order тобы бас орындаушылар болды. Фестиваль 2018 жылға дейін жыл сайын қыркүйек айында Портмейрионда өткізілді, содан кейін фестиваль ұйымдастырушылары фестиваль мерзімсіз үзіліске шығатынын жариялады.

Сәулет

Архитектура сыншысы Льюис Мамфорд өзінің 1964 жылғы «Тас жол және қала» кітабының үлкен бөлігін Портмейронға арнады, оны шебер және ойыншыл шағын заманауи ауыл деп атады, ол тұтастай және бір бөлік ретінде жобаланған – архитектуралық ескерткіштердің фантастикалық жинағы және көңілді заманауи қиялдар. Архитектор ретінде [Уильямс Эллис] Уэльстің қатал ауылдық пейзажының ежелгі дәстүрлі әлемінде де, бір кездері жаңа «заманауи архитектура» әлемінде де үйлесімді болды. Бірақ ол көптеген замандастарынан бұрын, сәулетші көрінетін адам нәтижелеріне қарағанда механикалық формулаға немесе жаңадан жасалған материалды пайдалануға көбірек көңіл бөлген кезде, қазіргі заманғы формалардың қаншалықты шектеулі және құрғақ болатынын түсінді. Бір жағынан, Портмейрон – қазіргі заманғы архитектура деп аталатын көптеген нәрселердің бос, жалаңдығына қарсы ерікті, жауапкершіліктен тыс реакция. Оны архитектураға өнертабыс еркіндігін және ләззатты қиял мүмкіндігін қайтарып алуға итермелейді, ол машинаға табынушылыққа тым мойынсұнған еді. Мамфорд архитектураны барокко стилінде романтикалық және көркемдеп суреттеген, «әзілмен» айтқандай. Ол жалпы әсерді «сергітетін және көбінесе баурап алатын» деп сипаттады, «көңілді абсурдтылықтарымен», ол «наздықтау және адамгершілікке толы» болды, бұл ауылды қазіргі әлемнің «қатаң қирағылықтары мен есептелген ақымақтықтарынан» «құрметті демалысқа» айналдырды. Ауылдағы көптеген басқа ғимараттар мен құрылыстардың өз тізімдері бар.

Құрылыс хронологиясы

уақыт өте келе салынған ғимарат19 ғасырБұрынғы ғимараттар: Ақ жылқылар, бұрынғы темірші шеберханасы; Кастелл Деудрат («Түрмедегі» аурухана); негізгі ғимарат; баубашының үйі, атқосымдар1925Негізгі ғимаратты қонақ үйге айналдыру, баубашының үйі «Мермейдке» айналды; атқосымдар «Салюцияға» айналды1925/26«Ангел және Нептун»1926Қадағалаушы үйі, қонақ үйдің ашылуы1927/28Кампаниль; Прайордың тұрғын үйі1928/29Үкіметтік үй1929Төлем қабылдау орны1930«Ами Реюни»1930 жылдарҚала әкімшілігі (Геркулес залы); Пилот үйі; Батарея коттеджі, «Дельфин»; Су тасқыны; «Якорь», «Тринити»1933/34Шантри1937/38Камера обскура1954Маяк (Екінші дүниежүзілік соғыстағы құрылыс шектеулері аяқталғаннан кейін)1954/55Қақпа үйі1956/57Телфорд мұнарасы1958Бристоль колоннадасы; Жоғары галерея (күмбездің кіреберіс бөлігі)1958/59Дөңгелек үй («Түрмедегі» 6-шы номердің тұрғын үйі), Көпір үйі1959Пантеон – күмбез (1990 жылдардағы жөндеуден кейін өрт қауіпсіздігі талаптарына байланысты жасыл жабын алынып тасталды)1960Бельведер1961/62Шантри қатары1962Ойын үйі1963Жеңіс қағанағы; Готикалық павильон1963/64Аркалар1964Глориетта балконы1964/65«Юникорн»1966Винч вилласы; Орталық алаң (теннис кортының орнында)1968/70Құмды төбедегі үй1977Жаңа төлем қабылдау орны1978Терраса, өзін-өзі қызмет көрсету мекемесі1981Қонақ үй өрттен қирады1983Жүз жылдық беседка; «Түрме» туралы ақпарат орталығы Дөңгелек үйде ашылды1988Қайта құрылыстан кейін қонақ үйдің қайта ашылуы1998Тюдор бөлмесі, Геркулес залына қосымша ғимарат1999«Түрме» туралы ақпарат орталығы жабылды; Төлем қабылдау орнының қарсы жағында екінші төлем кассасы; Кастелл Деудрат жөндеуден кейін қонақ үй ретінде қайта ашылды.2001Дөңгелек үйдегі жаңа «Түрме» дүкені2007«Каффи Глас» («Көк кафе»), итальяндық мейрамхана (1950 жылы қонақтарға арналған гараж ретінде салынған)2016Орталық алаңның жанында «Түрме» естелігіне арналған шахмат жиынтығы орнатылды

Y Gwyllt (бақшалар)

Y Gwyllt (яғни "Жабайы жер") аумағында рододендрондар мен басқа да экзотикалық өсімдіктердің жинағы бар, бұл бақша Уильямс Эллистің заманынан бұрынғы иесі Джордж Генри Кэтон Хей бастаған және Уильямс Эллистің қайтысынан кейін де дамып келеді. Y Gwyllt мейманхананың солтүстігіндегі түбекте шамамен үшбұрыш тәрізді аймақты құрайды (бұл жер бұрын Абер Иа сарайының ойын-сауық бағы болған) және жағалауға және Дюрид сағасына дейін созылады. Теңіз жанында орналасқандықтан, мұнда аяз болмайды, сондықтан камелиялар және "20 ғасырдың басындағы керемет рододендрон коллекциясы" сияқты сирек өсімдіктер өсіруге мүмкіндік бар.

Фильм түсіру орны

Телевизиялық сериалдар мен фильмдер Портмейрионда сыртқы түсірілімдер жасады, көбінесе ауылды экзотикалық еуропалық орын ретінде көрсетті. Олардың ішінде Патрик МакГуханның басты рөлде ойнаған 1960 жылғы "Қауіпті адам" сериалының "Вилладан көрініс" эпизоды және 1976 жылғы "Доктор Кто" сериалының төрт бөлімдік "Мандрагораның маскасы" атты эпизоды, оқиғасы Ренессанс Италиясында өтеді. "Citizen Smith" сериалының соңғы эпизоды, 1980 жылғы Рождестволық "Buon Natale" эпизоды Портмейрионда ішінара түсірілді. 2002 жылы "Салқын аяқтар" телесериалының соңғы (сол кездегі) эпизоды үшін кейбір сахналар Портмейрионда түсірілді. CBeebies телеканалының "Gigglebiz" сериалы, сондай-ақ оның туынды сериалы "Captain Adorable" Портмейрионда түсірілді. S4C телеарнасындағы валлийлік мектепке дейінгі бағдарламадағы "Llan ar goll en" ауылы да сол жерде түсірілді. Портмейрион музыкалық бейнежазбалар мен концерттерге де орын болды. 1980-жылдардағы шотландтық "Altered Images" тобы "See Those Eyes" бейнежазбасында Портмейрионды пайдаланды. "Siouxsie and the Banshees" тобы 1987 жылы "The Passenger" әнін "Laughing Prisoner" пародиасы үшін Портмейрионды түсіру орны ретінде қолданды. Бұл бейнежазбада "Қоймақшы" фильмінен әртүрлі сахналар бар.

Тұтқын

1966–1967 жылдары Патрик МакГухан «Тұтқын» телехикаясының сыртқы түсірілімдері үшін Портмейрионға оралды. Бұл сюрреалистік шпиондық драмада Портмейрион «Ауыл» ролінде маңызды рөл атқарды. МакГуханның «6-нөмір» деп белгілі болған, зейнеткерлікке шыққан барлау қызметкері осы жерде қамалып, тексерілді, бірақ бұл орын жағымды атмосфераға ие болды. Уильямс Эллистің тілегі бойынша, Портмейрион телехикаяның соңғы бөлімінің титрлеріне дейін түсірілім орны ретінде көрсетілмеді, ал Уильямс Эллис кіру ақысын алу Ауылдың көп адамға толуынан сақтау үшін жасалған әдейі амал екенін мәлімдеді. Телехикаядағы басты кейіпкердің үйі ретінде пайдаланылған ғимарат «Тұтқын» тақырыбындағы сувенирлер дүкені ретінде қолданылды. «Тұтқын» телехикаясындағы көптеген орындар 50 жылдан астам уақыттан бері өзгеріссіз қалды, ал 2016 жылы телехикаядағы көрінісіне құрмет ретінде үлкен ашық шахмат тақтасы орнатылды. «Тұтқынмен» байланысты болғандықтан, Портмейрион телехикаяға құрмет көрсету мақсатында көптеген түсірілімдерге пайдаланылды, олар комедиялық этюдтерден бастап BBC деректік фильмінің бір бөліміне дейін жетеді. Басқа жағдайлар: 1987 жылы Джулс Холланд Стивен Фрай, Теренс Александр және Хью Лоримен бірге «Күлкілі тұтқын» атты пародиалық деректі фильмде түсті. Оның көп бөлігі Портмейрионда түсірілді, соның ішінде МакГуханның архивтік кадрлары да бар. Портмейрион, сондай-ақ Уэльстің Морфа Бичан ауылы Supergrass тобының «Alright» бейнеклипіне түсірілім орны ретінде пайдаланылды. Бейнеклипте «Тұтқынға» қатысты көптеген сілтемелер бар. Iron Maiden тобы 1982 жылы шыққан «The Number of the Beast» альбомында «The Prisoner» атты ән жазды. Бұл альбом туралы деректік бағдарламада (Classic Albums телесериалының бір бөлігі ретінде) әнші Брюс Дикинсон Портмейрионның аллеяларымен жүріп, әннің қалай жазылғанын және топтың менеджері Патрик МакГуханнан әннің кіріспесінде телехикаядан диалогты пайдалануға рұқсат алғанын айтты. Channel 4 музыкалық бағдарламасы The Tube XTC тобының «The Meeting Place» және «The Man Who Sailed Around His Soul» әндеріне бейнеклиптер түсірді. Тоб «Тұтқын» телехикаясының костюмдерін киіп, Портмейрионда түсірілімдер жүргізді. Wheeler Dealers телехикаясының 12-ші маусымының 13-ші бөлімінде дайын Caterham 7 «Тұтқынға» құрмет көрсету үшін Портмейрионға апарылды, онда Lotus 7 машинасы болды, ол Caterham 7-нің алдағы моделі еді.