Кіріспе

Денбигширдегі қала, Уэльс

Лланголен – Уэльстің Денбигшир графтығында Ди өзенінің жағасында орналасқан қала және қауым. Оның өзен жағалауы Бервин тауларының шетімен және Клуидиан таулары мен Ди аңғарының көрнекті табиғи сұлулық аймағының бөлігімен шектеседі, Ди аңғары жолының ең шығыс нүктесі қаланың ішінде орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 3658 адамды құрады.

Тарих

Лланголен өз атын валлий тіліндегі *llan* сөзінен алады, бұл "діни қоныс" дегенді білдіреді, және 7 ғасырда өзен жағасында шіркеу құрған әулие Колленнен. Әулие Колленнің *coracle* арқылы Лланголенге келгені айтылады. Әулие Коллен шіркеуі – Уэльсте әулие Колленге арналған жалғыз шіркеу. Қаланың үстінде, солтүстікке қарай Поуис княздарының бекінісі – Кастелл Динас Бран орналасқан. Қамалдан тыс, Эглвисег таулары деп аталатын төменгі карбон кезеңінің әдемі әктас жартастары жатыр. Бұл жартас солтүстікке қарай Врексемдегі "Әлемнің соңына" дейін созылады. Қамалдан солтүстікке қарай созылған бір жол Panorama Walk саябағын құрайды, ал оның шығыс шетінде Rhosllannerchrugog ауылынан шыққан ақын И. Д. Хоусонға арналған ескерткіш орналасқан [Grid Ref: SJ 2459 42870]. Лланголеннің ежелгі приходы үш *traean* (валлий тілінде "үшінші" деген мағынаны білдіретін) бөлікке бөлінген: Лланголен *traean*, Трефор *traean* және Глин *traean*. Лланголен *traean* құрамында Бахau, Cysylltau, Лланголен Абад, Лланголен Fawr, Лланголен Fechan, Feifod, Pengwern және Rhisgog елді мекендері болған. Трефор *traean* құрамында Cilmediw, Dinbren, Eglwysegl, Trefor Isaf және Trefor Uchaf елді мекендері болған. Глин *traean* құрамында Cilcochwyn, Crogeniddon, Crogenwladus, Erwallo, Hafodgynfor, Nantygwryd, Pennant және Talygarth елді мекендері болған. Valle Crucis Abbey [Grid Ref: SJ 20441 44168] шамамен 1201 жылы Llantysilio-да, Мадог ап Груффидд Маэлордың, Кастелл Динас Бранның қолдауымен құрылды. Лланголендегі көпір 16 ғасырда Ди өзенінің үстіне, 1345 жыл шамасында Джон Тревор (кейіннен Сент-Асаф епископы) салған бұрынғы көпірдің орнына салынды. Ал бұл көпір өз кезегінде, Генрих I патша тұсында салынған одан да ертерек көпірдің орнын басты. 1860 жылдары қазіргі көпірге қосымша арка (жаңа теміржолды кесіп өту үшін) және қамалдан жасалған парапеті бар екі қабатты тас мұнара қосылып кеңейтілді. Бұл мұнара 1930 жылдары қозғалысты жақсарту үшін бұзылып, алдында кафе ретінде пайдаланылған. Көпір 1873 және 1968 жылдары ескі құрылыммен үйлесетін таспен кеңейтілді. Бұл I санаттағы ескерткіш және қорғалатын көне ескерткіш болып табылады. Plas Newydd ("Жаңа үй" немесе "Жаңа орын") қала сыртында, 1780 жылдан бастап Лланголеннің әйелдері – құрметті Сара Понсонби, леди Элеонора Батлер және олардың қызметшісі Мэри Кэррилдің үйі болды. Олар шіркеудегі бір мазарда бірлесіп жерленген. Eliseg бағанасы [Grid Ref: SJ 20267 44528] – Valle Crucis Abbey-ден 400 метр солтүстік-батысқа қарай орналасқан тағы бір көне ескерткіш. Лланголен қауымдық ауруханасы 1876 жылы құрылысын аяқтады.

Басқару

Дэнбигшир округі кеңесінде осы атпен сайлау округі бар. Бұл округке Ллантисилио қауымы кіреді және 2011 жылғы халық санауы бойынша оның жалпы саны 4079 адамды құрайды. Лланголен қалалық кеңесі Лланголен қалалық үйінде орналасқан.

Экономика

Бүгінде Лланголен туристік индустрияға көп тәуелді, бірақ шаруашылықтан да айтарлықтай кіріс түседі. Қала төңірегіндегі шаруашылықтардың көпшілігі қой шаруашылығымен айналысқан, ал жергілікті жүн өндірісі, иіру және тоқу осы аймақта ғасырлар бойы маңызды рөл атқарды. Кейін Ди өзенінің жағасында жүн мен мақта өңделетін бірнеше фабрика салынды. Лланголен теміржол станциясының қарсы бетіндегі су диірмені 600 жылдан астам ғасырлық тарихқа ие және бастапқыда жергілікті шаруалар үшін ұн тартуға қолданылған.

Мәдениет

XIX ғасырдың соңында Лланголенде апта сайын жарияланатын "Лланголен хабаршысы" газеті болды. 1908 жылы Лланголен Ұлттық Эстеддфодты қабылдады. Горсед салтанаты Плас Ньюддтың қасындағы Эрмитаж алаңында өтті, ал тас шеңбері кейіннен сарайдың аумағына көшірілді. Эстеддфод Фронхифридтегі ескі Пасторлық алаңында өтті, оған Дэвид Ллойд Джордж, Винстон Черчилльмен бірге келді.

Лланголен халықаралық музыкалық фестивалі

Жыл сайынғы Лланголен халықаралық Эстеддфод – ірі халықаралық музыка фестивалі. Ол сейсенбі күні басталып, келесі жексенбіде аяқталады. Фестиваль Лланголен күміс оркестрінің шеруімен ашылады, оған жергілікті тұрғындар мен қонақтар бірге билеп, ән салып, музыкалық аспаптарда ойнайды.

Лланголеннің шеткі фестивалі

Лланголен фриндж фестивалі – тәуелсіз өнер фестивалі, әдетте шілде айының ортасында қалалық үйde өткізіледі. Фриндж музыка, комедия, театр, би және шеберлік сабаларын қамтиды. Лланголен фриндж фестиваліне қатысқан суретшілердің қатарында Клемент Фрейд, Рис Ифанс, The Damned, Серрис Мэтьюс, Трейси Эмин, Дэмиен Хирст, Хуан Мартин, The Black Seeds, Джон Купер Кларк, Уилл Селф, Gang of Four, Ли Скретч Перри, Виктория Корен Митчелл және Груфф Рис бар.

Ди Рокс

Ди Рокс – жергілікті қайырымдылыққа қаржы жинау мақсатында өткізілетін музыка фестивалі. Әдетте ол мамыр айында қалалық әкімшілік ғимараты концерт алаңына айналғанда ұйымдастырылады.

Көлік

Лланголен бұрынғы пошта тас жолындағы пошта көлігі үшін маңызды тоқтау орны болды, қазір ол Лондоннан Холихедке дейінгі A5 тас жолы.

Автобустар

Қаланы әртүрлі автобустар қызмет көрсетеді, оның ішінде Врексамға (Arriva қызметі 5), Бармутқа (TrawsCymru қызметі T3) және Сейриог аңғарына бағыттар бар. 5 және T3 қызметтері Лланголенді Руабон және Врексаммен байланыстырады, оларда ең жақын теміржол станциялары орналасқан. Ди аңғарының көркіне толы автобусы (199 қызметі) сәуірден қарашаға дейін жұмыс істейді, Лланголен мен айналасындағы ауылдарды Понтцеллин акведугі, Венфруд табиғи қорығы, Horseshoe Falls, Valle Crucis Abbey, Plas Newydd үйі және Horseshoe Pass сияқты танымал жергілікті көрікті жерлермен байланыстырады.

Темір жолдар

Жолаушылар және жүк тасымалын жүзеге асыратын темір жол 1865 жылға қарай Руабоннан, Акрефэр және Тревор арқылы Лланголенге дейін созылды. Руабон-Бармут желісі Ұлы Батыс темір жолының бір бөлігіне айналды. Бірақ 1964 жылғы Бичингтің кесуі аясында, 1965 жылдың басында жолаушылар тасымалы тоқтатылды, ал 1969 жылдың сәуірінде жүк тасымалы да тоқтатылды. 1969 жылдың мамырында желі бұзылды. Дегенмен, Лланголен мен Корвен арасындағы 10 мильдік учаске қалпына келтіріліп, туристік орын ретінде Лланголен темір жолы болып жұмыс істейді. 2002 жылы Rainhill локомотивтерінің сынақтары осы желіде қайтадан өткізілді.

Су жолдары

Эльсмир каналы Руабон және Уrexham қалаларындағы көмір шахталары мен темір зауыттарын канал желісіне, ал одан Мерси және Северн өзендері арқылы теңізге қосу мақсатымен салынды. Жоспарлар өзгертілді және Треворды Ди өзені арқылы солтүстікке теңізге және оңтүстікке Севернге жалғастырудың орнына, канал Шропшир Юнион каналындағы Нантвичке жақын Хёрлстон Анкшнстегі ұлттық желіге қосылу үшін шығысқа қарай салынды. Лланголенге дейін су жеткізетін қоректендіру каналы Тревордан Ллантисилиодағы Ди өзенінен су алу үшін ("Horseshoe Falls" деп аталатын бөгетте) салынды. Компаниялардың бірігуінен кейін канал Шропшир одағы жүйесінің бөлігіне айналды. Бұған дейін ол Шропшир одағы каналының Лланголен тармағы деп аталатын, бірақ қазір Лланголен каналы деп белгілі. Канал Крю және Нантвич қалаларын қамтамасыз етуге жеткілікті Ди өзенінің суын жеткізді, ал 1940 жылдары коммерциялық тасымал тоқтағаннан кейін, оны ашық ұстап тұрған сумен қамтамасыз ету қызметі болды. Каналдың ағыны күшті (сағатына 2 мильге дейін), бұл Ұлыбританияның жасанды су жолдары арасында ерекшелік. 1970 және 1980 жылдары демалыс үшін каналдарды пайдалану кеңінен таралғандықтан, Уэльс төбелері арқылы және Понтценейл акведукы арқылы Ди аңғарынан өтетін бұл маршрут Лланголеннің демалыс орны ретіндегі тартымдылығының маңызды бөлігіне айналды. Кеме қатынасының соңында салынған марина жазғы туристерге Лланголенде түнгі демалыс жасауға мүмкіндік береді.

Спорт

Ди өзеніндегі Лланголен қаласы слаломмен каноэ мен каяк спортынан халықаралық және Ұлыбританияның жарыстарын қабылдайды. Халықаралық каноэ федерациясы (ICF), Еуропа каноэ одағы (ECU) және Ұлыбритания каноэ одағы (BCU) Лланголенде өз іс-шараларын өткізеді. Крикет, футбол және регби командалары қала мен Халықаралық Эстеддфод алаңы мен павильонына көрініс ашатын Тауэр-Филдс алаңында ойнайды. Қаланың оңтүстігіндегі аңғардың беткейлерінен көтерілетін жылу ағындары параглайдинг спортына пайдаланылады. Тау велосипедшілері бұл төбелерді ұнатады. Лланголен 1942 жылдың 7 маусымында Ұлыбритания жолдарында өткен алғашқы көптен бірге старт алған велосипед жарысының бастапқы нүктесі болды.