Кіріспе
Жұмыс әні – белгілі бір жұмыс түрімен тығыз байланысты музыка, ол жұмыс істеу кезінде орындалатын (әдетте уақытты келістіру үшін) немесе жұмысқа байланысты баяндама, сипаттама немесе наразылық ән болуы мүмкін. Мысалы, "I've Been Working on the Railroad" ("Теміржолда жұмыс істедім").
A work song is a piece of music closely connected to a form of work, either one sung while conducting a task (usually to coordinate timing) or one linked to a task that may be a connected narrative, description, or protest song. An example is "I've Been Working on the Railroad".
Анықтамалар мен санаттар
Жұмыс әндерінің жазбалары тарихи жазбалармен бірдей көне, ал антропологиялық деректер көрсеткендей, көптеген аграрлық қоғамдарда олар кездеседі. Норм Коэн жинаған жұмыс әндерін мынадай санаттарға бөлді: шаруашылық, ауыл шаруашылығы немесе мал шаруашылығы, теңізшілер әндері, афроамерикандық жұмыс әндері, басшылық әндері мен ұрандары, көше шақырулары. Тед Джиоя осы санаттарды кеңейтіп, ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы әндерін тармақтарға бөлді: аң аулау, егін өңдеу және мал өсіру әндері. Джиоя сондай-ақ мата өндірушілердің (мысалы, Waulking әні), фабрика жұмысшыларының, теңізшілердің, порто жұмысшыларының, механиктердің, сантехниктердің, электриктердің, орманшылардың, ковбойлардың және кеншілердің өнеркәсіптік немесе өндіріске дейінгі әндерін атап көрсетті. Ол түрме әндерін және қазіргі заманғы жұмыс әндерін де қосты.
Аңшылық және мал бағыу әндері
Механикалық уақыт санағыштары жоқ қоғамдарда, қауым мүшелерін бірлесіп, ортақ міндеттерді орындауға шақыратын жұмылдыру әндерінің маңызы зор болған. Африка барабандарының ырғағына ұқсас жұмыс әндерінің әуені, топта жұмыс істегенде дене қимылдарын үйлестіріп, егін еккенде, аралағанда және жинағанда келісімділікке көмектескен.
Өнеркәсіптік халық әндері
Өнеркәсіптік халық әндері XVIII ғасырда Ұлыбританияда пайда болды, себебі жұмысшылар өздеріне таныс музыка түрлерін – балладалар мен шаруашылық жұмыс әндерін алып, оларды өздерінің жаңа тәжірибелері мен жағдайларына бейімдеді. Шаруашылық жұмыс әндерінен өзгеше, жұмысшылардың әрекеттерін үйлестіру үшін музыканы қолданудың қажеті болмады, өйткені жұмыстың қарқыны су, бу, химия және соңында электр қуатымен анықталып, ерте өнеркәсіптің шулы ортасынан оны орындау көбінесе мүмкін болмайтын. Осының салдарынан, өнеркәсіптік халық әндері көбінесе жұмыс, жағдай немесе саяси мәселелерді бейнелейтін, оларды алғашқы наразылық әндерінің қатарына қойды және жұмыс уақытында емес, жұмыс ауысымдары арасында немесе бос уақытта орындалған. Мұндай үрдісті тоқыма өндірісі, кен өндіру, содан кейін болат, кеме жасау, теміржол және басқа да салаларда байқауға болады. Басқа елдер өнеркәсіптік дамуға ұмтылғанда, олардың халық әндері де ұқсас өзгерістерге ұшырады. Мысалы, Францияда Сент-Симон XIX ғасырдың басында мата өндірушілер арасында "Chansons Industriale" әндерінің таралуын атап көрсетті, ал АҚШ-та Азамат соғысынан кейін индустрияландыру қарқынды дамыды. А. Л. Ллойд өндірістік жұмыс әнін "жұмысшылардың өз тәжірибелерінен туындаған, олардың мүдделерін және ұмтылыстарын білдіретін халық әндерінің бір түрі" деп анықтады.
Халықтық жаңғыру
1930 жылдары Лид Белли (Хадди Ледбеттер) фольклоршы Алан Ломакс түрмеде жазды. Лид Белли бау-бақшаларда, теміржолдарда және түрмелерде жұмыс істегендердің жүздеген жұмыс үрлеулерін және дәстүрлі әндерін білді. 1940 жылдары ол колледждерде және халық музыкасы орталықтарында көптеп гастрольдеп, "Take This Hammer", "John Henry", "Boll Weevil" және "Midnight Special" сияқты әндерді танымал етті. Оның репертуары 1950-1960 жылдардағы халық музыкасының жаңаруына зор ықпал етті. 1940 жылдардың соңында кантри әртістері Мерл Трэвис ("Sixteen Tons" және "Dark as a Dungeon") мен Билли Эдд Уилер ("Coal Tattoo") жазған шахтер әндері де кең таралған стандартқа айналды. Марксистік теория мен практикада жұмысшы табы жоғары бағаланды, ал жұмыс әндері мен қоғамдық белсенділік арасында АҚШ және басқа елдерде берік байланыс қалыптасты. "Тұңғыш тозаңдық балладашы" Вуди Гатри 1940-1950 жылдары "Депорти" және "Talking Hard Work" сияқты жұмысқа қатысты әндерді жазып, орындады. Гатри және басқа да саяси белсенді әртістер, әсіресе Пит Сигермен бірге Уиверлер тобы, 1900 жылдардың басында Джо Хилл бастаған Одақтық әндер қозғалысын жалғастырды. Одан бері Джоан Баез, Боб Дилан және Фил Окс сияқты көптеген тақырыптық және белсенді әншілер жұмысқа қатысты әндерді орындады. Брюс Спрингстин сияқты жұмысшы табына жақын рок әртістері де осы жанрдың ықпалында болды. Ұлыбританияда Эван Макколл мен Пегги Сигер жүздеген саяси және дәстүрлі әндерден тұратын альбомдар шығарды, көптеген әндерін өнеркәсіптік және еңбек жағдайларына арнады. Стилли Спан, Фейрпорт Конвеншн, Уотерсонс, Дик Гоган, Каперсайли, Билли Брэгг, Джеймс Фаган және Нэнси Керр сияқты халық немесе фолк-рок әртістері өз өнерпаздарында жұмыс әндерін пайдаланды. Австралияда 1950 жылдары алғаш рет даладан жиналған дәстүрлі әндерде қой қырқу және мал айдау әндері маңызды орын алды. Мерв Лилли мен Дороти Хьюетт 1960 жылдардың басында халық музыкасының жаңаруы кезінде музыкаға қойылған және стандартқа айналған жұмыс өлеңдерін жазды, мысалы, "Cane Killed Abel" және индустрияландырудың салдарынан туындаған әлеуметтік және экологиялық зиян туралы алғашқы әндердің бірі "Арпадағы жәндіктер". Midnight Oil және Goanna сияқты альтернативті рок топтары осы дәстүрді кең аудиторияға жеткізді. 1970 жылдары халық музыкасының жарылысы тоқтағанмен және жеке ойға шұғылданған әнші-күйшілердің пайда болуымен жанр кең жұртшылыққа деген тартымдылығын жоғалтты, бірақ жұмыс әндері халық музыкасы саласында, наразылық жиындарында және кәсіби одақ хорларында әлі де өте танымал болды.
Әйелдер жұмыс әндері
Шотландиялық waulking әндері – әйелдер мата ұрып, тоқу кезінде орындалатын дәстүрлі жанр. Кейбір әйелдер жұмысына арналған әндер заманауи жанрларда жаратылған. Долли Партонның "Nine to Five" әні – поп-кантри, ал Шердің "Working Girl" әні де кеңсе жұмысының әнұраны болып саналады. Донна Саммердің "She Works Hard for the Money" әні диско/техно стиліндегі туынды және "ең ежелгі кәсіп" (жезөкшелік) туралы айтады.