Кіріспе
1925 жылғы Теннесси штатының мектептерде эволюцияны оқытуға тыйым салатын заңы. Ұлыбританияның Батлер білім беру заңы.
the United Kingdom Butler Education Act
Батлер заңы – 1925 жылғы Теннесси штатының заңы, ол мемлекеттік мектеп мұғалімдеріне адамзаттың пайда болуы туралы Жаратылыс кітабындағы оқиғаны жоққа шығаруға тыйым салады. Заң сонымен қатар Киелі кітаптағы оқиғалардың орнына адамның төменгі сатыдағы жануарлардан дамуын оқытуға да тыйым салады. Заңды Теннесси штаты Өкілдер палатасының мүшесі Джон Вашингтон Батлер енгізді, осыдан заң оның атын алды. Ол Теннесси кодексінің 49-тарауында (Білім беру) 1922-бап ретінде бекітілді және Теннесси губернаторы Остин Пий қол қойды. Сол жылы бұл заңға қарсы сот процесі өтті, ол Теннесси штатының Дейтон қаласындағы Скопс процесі ретінде танымал болды. Бұл процесте айыптау тарапынан сотталушы адвокат және фундаменталистік дін өкілі Уильям Дженнингс Брайан мен танымал қорғаушы адвокат және діни агностик Кларенс Дарроу арасында қызу пікір алмасу болды. Заң 1967 жылы күшін жойды.
Заңның ережелері
"Теннесси штатының мемлекеттік қаражат есебінен толық немесе ішінара қаржыландырылатын барлық университеттерінде және басқа да мемлекеттік мектептерінде эволюция теориясын оқытуға тыйым салатын, оны бұзушыларға жазалар белгілейтін заң" (Теннесси HB 185, 1925) нақты түрде мынадайларды көздейді:
Мемлекеттік мектеп қаражатымен толық немесе ішінара қаржыландырылатын штаттың университеттеріндегі, нормальдық мектептердегі және басқа да мемлекеттік мектептердегі кез келген мұғалімге, Киелі кітапта баяндалғандай, адамның құдайлық жаратылысының тарихын жоққа шығаратын кез келген теорияны оқытуға, оның орнына адамның төменгі сатыдағы жануарлардан шыққандығын оқытуға рұхсат етілмейді. Заң бұзушы мұғалімге әрбір құқық бұзу үшін 100-ден 500 долларға дейін айыппұл салынатынын да көрсетеді. Заңның шарттарына сәйкес, маймылдардың протозоядан шыққандығы сияқты адам емес тірі организмдерге қатысты эволюцияны оқытуға немесе өзгеру мен табиғи іріктеу механизмдерін оқытуға тыйым салынбаған деп айтуға болады. Бұл заң жобасы геологияның немесе Жердің жасы туралы қалыптасқан ғылыми теорияларды оқытуды шектемейді. Ол тіпті Жаратылыс туралы кітаптағы оқиғаларды оқытуды міндеттемейді, бірақ тек адамның эволюция арқылы дамығаны туралы теорияны немесе Жаратылыс кітабында жазылғандай, адамды Құдай жаратпады деген кез келген басқа теорияны тыйым салады. Алайда, заңның авторы, Теннесси фермері және Теннесси штатының Өкілдер палатасының мүшесі Джон Вашингтон Батлер, оның эволюцияны оқытуға тыйым салатынын нақты ниеттендірді. Кейінірек ол: "Мен оны ұсынғанда эволюция туралы ештеңе білмедім. Газеттерде балалар мектептен үйге келіп, ата-аналарына Киелі кітаптың бәрі бекер сөз екенін айтып жатқанын оқыдым" деді. Уильям Дженнингс Брайанның "Киелі кітап шындық па?" атты лекциясын, сондай-ақ Чарльз Дарвиннің "Түрлердің пайда болуы" және "Адамның тегі" кітаптарын оқығаннан кейін Батлер эволюцияның қауіпті екеніне көз жеткізді.
That it shall be unlawful for any teacher in any of the Universities, Normals and all other public schools of the State which are supported in whole or in part by the public school funds of the State, to teach any theory that denies the Story of the Divine Creation of man as taught in the Bible, and to teach instead that man has descended from a lower order of animals. It additionally outlined that an offending teacher would be guilty of a misdemeanor and fined between $100 and $500 for each offense. By the terms of the statute, it could be argued, it was not illegal to teach evolution in respect to non human creatures, such as that apes descended from protozoa or to teach the mechanisms of variation and natural selection. The bill also did not touch on, or restrict the teaching of prevailing scientific theories of geology or the age of the Earth. It did not even require that the Genesis story be taught, but prohibited solely the teaching that man evolved, or any other theory denying that man was created by God as recorded in Genesis. However the author of the law, a Tennessee farmer and member of the Tennessee House of Representatives John Washington Butler, specifically intended that it would prohibit the teaching of evolution. He later was reported to have said "No, I didn't know anything about evolution when I introduced it. I'd read in the papers that boys and girls were coming home from school and telling their fathers and mothers that the Bible was all nonsense." After reading copies of William Jennings Bryan's lecture "Is the Bible True?" as well as Charles Darwin's The Origin of Species and The Descent of Man, Butler decided the teaching of evolution was dangerous.
Қиындықтар
Заңға ACLU атақты Скопс ісінде қарсылық білдірді, онда Джон Скопс, жоғары мектептің ғылым мұғалімі, эволюцияны оқығаны үшін ақы төлеуге келісіп, 1925 жылдың 5 мамырында шартты түрде сотқа шақырылды. Скопс 25 мамырда айыпталып, соңында сотталды; апелляцияда Теннесси Жоғарғы Соты заңның Теннесси штатының Конституциясына сәйкес конституциялық екенін анықтады, себебі:
Біз адамның төменгі сатыдағы жануарлардан тарағаны туралы теорияны оқытуға тыйым салудың кез келген діни ұйымға немесе құдайға табыну тәсіліне артықшылық беретінін көре алмаймыз. Біздің білуімізше, ешқандай діни ұйым немесе ресмиленген қоғам өздерінің діни сенімдерінде мұндай теорияны жоққа шығаратын немесе растайтын ешқандай ережесі жоқ. — Скопс v. Штат 289 S. W. 363, 367 (Теннеси, 1927)
Осы шешімге қарамастан, Теннесси Жоғарғы Соты техникалық себептермен (қазылар алқасы айыппұл сомасын белгілеуі керек еді) сот үкімін күштен шығарды, және іс қайта қарастырылмады. Сот барысында Батлер журналистерге: "Менің заң жобам осылай шу тудыратынын күтпедім. Мен оның заңға айналатынын және барлығы оған бағынатынын, содан кейін Теннессиде эволюция туралы ештеңе естімейтінімізді ойладым" деді. Заң 1967 жылға дейін күшінде болды, сол кезде Теннесси штатының Джексборо қаласынан шыққан және заңды бұзғаны үшін жұмысынан босатылған мұғалім Гэри Л. Скотт, Бірінші поправкадағы сөз бостандығына құқығы бар деп, жұмысына қайта орналасу үшін сотқа жүгінді. Оның жұмысынан босатылуы күштен шығарылғанмен, Скотт Нэшвилл Федералды округтік сотында топтық сот процесі арқылы осы заңның орындалуын тоқтатуға үкім шығару үшін күресін жалғастырды. Оның сотқа шағымынан кейін үш күн ішінде Батлер заңын жою туралы заң жобасы Теннесси заң шығарушы органының екі палатасынан да өтті және 18 мамырда губернатор Бьюфорд Эллингтон заңға қол қойды.