Кіріспе

Northampton классының ауыр крейсері

USS Chicago (CL/CA 29) – Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылдары Тынық мұхитындағы театрда қызмет еткен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ауыр крейсері. Ол Чикаго қаласының атымен аталған екінші АҚШ кемесі болды. 1942 жылы Сидней портындағы шағын суасты қайығының шабуылынан аман қалғаннан кейін, Корал теңізі және Саво аралы шайқастарында қызмет етті. 1943 жылғы 30 қаңтарда Соломон аралдарындағы Реннелл аралы шайқасында жапондық әуе торпедаларының салдарынан батып кетті.

Құрылыс

Чикаго 1930 жылдың 10 сәуірінде "Мэре Айленд" әскери кеме құрылысы кемежайында, әскери конструктор Чарльз В. Фишердің қадағалауымен, Мисс Э. Бриттеннің қолдауымен суға түсірілді. 1931 жылдың 9 наурызында капитан Мэнли Х. Саймонс басқаруымен құрамына қабылданды.

Соғыс аралығы

Хонолулу, Таити және Америка Самоасына шейкерлік сапардан кейін, Чикаго 1931 жылғы 27 шілдеде Маре аралынан шығып, шығыс жағалауға қарай жүзіп, 16 тамызда Нью-Йорк штатындағы Форт-Понд шығанағына жетті. Сол жерде ол крейсерлердің скауттық күштерінің командирінің бас флагманы болды және 1940 жылға дейін осы күшпен жұмыс істеді. 1932 жылғы ақпан айында Чикаго Калифорния жағалауындағы XIII флоттық мәселесіне дайындық ретінде скауттық күштің басқа кемелерімен бірге артиллериялық жаттығулар өткізді. Флот содан кейін Батыс жағалауда базаланды және 1934 жылға дейін Аляскадан Панама каналы аймағына және Гавай аралдарына дейін Тынық мұхитында жұмыс істеді. Оқиға кезінде келтірілген залал шамамен 200 000 долларға бағаланды (қазіргі күні). Кеме Маре аралындағы теңіз кемелерін жөндеу кеме жасаушылығында жөнделіп, 1934 жылғы 24 наурызда қайта шықты. 1934 жылы Кариб теңізінде жылдық флоттық жаттығулар өтті, содан кейін 1934 жылғы мамырда Нью-Йорк портында Президенттік флоттық парад өтті. Скауттық күш қазан айына дейін шығыс жағалауында және Кариб теңізінде жұмыс істеді, содан кейін Сан-Педроға (Калифорния) базасына оралды. Чикаго 1940 жылы жаңа RCA CXAM радары алған алты кемеден бірі болды. Чикаго 1940 жылғы 29 қыркүйекте Перл-Харборға аттанғанға дейін Сан-Педродан жұмыс істеуін жалғастырды. Жапонияның үш кішкентай суасты кемесі Сидней портына шабуыл жасады. Біреуі суасты кемелеріне қарсы торға ілініп, екеуі өтіп кетті. Біреуі тереңдік зарядтарымен жойылды, ал екіншісі Чикагоға екі торпеда атты. Бір торпеда Чикагоның жанынан өтіп, жақын жердегі қайта жаңартылған паромды қиратты, нәтижесінде 21 теңізші қаза болды, ал екінші торпеда жарылмады және Гарден аралына сырғып кетті. 1942 жылғы маусым және шілде айларында Чикаго Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитында жұмыс істеуін жалғастырды. 7-9 тамыз аралығында ол Гуадалканалға және Соломон аралдарына алғашқы десанттарды қолдады, Жаңа Гвинеядан кейін Жапонияға қарсы АҚШ-тың екінші қарсы шабуылын бастады. 9 тамызда ол Саво аралы шайқасына қатысты. Шайқастың басында жапон эсминецінен атылған торпеда кеменің мұрын бөлігіне елеулі зақым келтірді. Чикаго жаумен байланыс үзілгенге дейін зақыммен күресіп, шабуылдауды жалғастырды. Саво аралынан кейін Чикаго Нумеада, Сиднейде және Сан-Францискода жөнделді, онда ол 13 қазанда жетті.

Реннелл аралы шайқасында жеңіліс

1943 жылдың қаңтар айының басында «Чикаго» тағы да әрекетке кіріп, Сан-Францискодан аттанды. 27 қаңтарда ол Нумеядан Гуадалканал конвойын сүйемелдеу үшін жолға шықты. 29-ы түнде, кемелер осы қанағатсыз даулы аралға жақындағанда, жапондық әскери ұшақтары күшке шабуыл жасады, соның нәтижесінде Реннелл аралы шайқасы басталды. Шабуылдар кезінде екі өртенген жапондық ұшақ «Чикагоны» көзге түсіріп, одан әрі торпедалық шабуылдарға жеткілікті жарық берді; екі оқ тиюі салдарынан қатты су басу және қуат жоғалту орын алды. Шабуыл аяқталған кезде, экипаж жұмысы «Чикагоның» қисаюын тексерді. «Луисвилл» зақымдалған кемені буксирлеуге кірісті, ал ертесі күні таңертең «Навахо» оны алмастырды. Жақын маңдағы «Энтерпрайз» әуе кемесінен шыққан истребительдер жараланған крейсерге соғыс аймағынан қашуға тырысқанда, оны қорғауды қамтамасыз етті. Түстен кейін жапондықтар 20 G4M “Бетти” бомбалаушы ұшақтарымен қайта шабуыл жасады. Кемеге төрт торпеда тиді, біреуі көпірдің алдында, ал тағы үшеуі инженерлік бөлімшелерінде жарылды. Патрульдік истребительдер шабуылдаушы 8 ұшақты жоқ қылды, бірақ залал келтірілді. Капитан Ральф О. Дэвис «Чикаго» батып бара жатқанда кемені тастауға бұйрық берді, 20 минуттан кейін «Навахо» және сүйемелдеген эсминецтер «Чикагодан» 1049 адамды құтқарып алды, бірақ оның 62 экипаж мүшесі қаза тапты. Жапондық торпедалық бомбалаушылардың соңғы шабуыл тобы АҚШ-тың қалған кемелерін таба алмады. Жапондықтар бұл шайқастың нәтижелерін кеңінен жариялап, екі соғыс кемесі мен үш крейсерді батқандарын мәлімдеді. Шындығында, олар 30 қаңтарда тек «Чикаго» ауыр крейсерін батырды (екі күннен кейін Саво аралынан солтүстікке қарайғы әуе шабуылы кезінде «Де Хевен» эсминцін де батырды). АҚШ «Чикагоның» жоғалуы туралы хабарды бірден жарияламады, Тынық мұхитындағы одақтас күштердің бас қолбасшысы адмирал Честер Нимиц жоғалту туралы ақпаратты баспасөзге таратуға тырысқан кез келген қызметкерін жазалаумен қорқытты. Крейсердің жоғалуы туралы хабар 1943 жылдың 16 ақпанында АҚШ газетінде жарияланды.

Марапаттар

Чикаго Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін үш шайқас жұлдызымен марапатталды.