Роберт Андерс: Канад саяхатшысының өмірі мен саяси жолы

Кіріспе

Канадалық саясаткер

Роберт Дж. Андерс (1 сәуір 1972 жылы туған) – Канаданың бұрынғы саясаткері. Ол 1997 жылдан 2015 жылға дейін Калгари-Батыс округін өкілдік етті және Канаданың Консервативтік партиясының негіс қалаушы мүшесі болды. 2014 жылдың 12 сәуірінде Андерс келесі федералды сайлауда өзінің бұрынғы округінің көп бөлігі кірген Калгари Сигнал Хилл айманындағы консервативтік үміткерлік үшін бұрынғы провинциялық министр Рон Липерттен жеңілді. 2014 жылдың 20 қыркүйегінде Андерс Боу Ривердегі үміткерлікті жеңуге екінші рет талпыныс жасады, бірақ Брукс қаласының мэрі Мартин Шилдспен бәсекелесіп жеңіледі.

Ерте өмір

Андерс Манитоба провинциясының Виннипег қаласында дүниеге келген. Ол Калгари университетін саяси ғылымдар бакалавры дәрежесімен бітірді. 1997 жылы алғашқы сайлауға қатысқан кезде ол "Канадалықтар мәжбүрлі кәсіби одақтарға қарсы" директоры қызметін атқарды.

Парламенттік мансап

Андерс алғаш рет 1997 жылы 25 жасында Калгари-Уэст сайлау округінен Реформалық партиясының депутаты болып сайланды. Бұл орын 1996 жылы бұрынғы депутат Стивен Харпердің отставкаға шығуынан бос қалған еді. Андерс қосымша сайлауға түседі деп күтілген, бірақ 1997 жылғы сайлау күтілгеннен бұрын жарияланды.

Ұсынылған заң жобалары

2003 жылдың наурыз айында Андерс C 414 заң жобасын жеке мүшелер ұсынған заң жобасы ретінде таныстырды. Ол "Арнайы экономикалық шаралар туралы заңға толықтырулар енгізу туралы акт (дін бостандығын құрметтемейтін мемлекеттерге шеттен келген көмек көрсетілмейді)" деп аталды. Заң жобасының мақсаты – діни бостандыққа рұқсат бермейтін елдерге Канада үкіметінің шеттен келген көмек бюджетін жұмсауын тоқтату еді. Андерс 2014 жылдың 29 қаңтарында C 570 заң жобасын ұсынды, ол қылмыстық кодекске зорлау үшін міндетті ең төменгі жаза мөлшерлерін енгізуге бағытталған өзгерістерді қарастырады.

36-шы Парламент (1997-2000 жылдар)

Андерс 1997-2000 жылдары Реформа партиясының мүшесі болып сайланды және 2000 жылы Канадалық Альянсқа өтті. Андерс оппозицияда түрлі сыншылық қызметтер атқарды. Алдымен 1998 жылдың 16 маусымынан 1999 жылға дейін Сенат жөніндегі сыншы, сондай-ақ алғашқы сайлаудан бастап 2000 жылдың 31 шілдесіне дейін Адам ресурстарын дамыту жөніндегі серіктес сыншы болды. 2000 жылдың тамызында ол Азаматтық және көші-қон жөніндегі серіктес сыншы болып тағайындалды. Жаңадан сайланған депутаттар Джейсон Кенни, Монте Солберг, Рахим Джаффер және кеңесші Езра Левантпен бірге Андерс жас реформаторлардың өркендеп келе жатқан тобының құрамына кірді, сарапшылар оларды барлығы 30 жасқа толмағандықтары және дене бітіміне байланысты "Снэк Пэк" деп атады.

37-ші Парламент (2001-2004)

2001 жылғы 18 маусымда ол Ұлттық қорғаныс саласындағы сыншы болды, ал 2004 жылғы 22 қаңтардан бастап 2004 жылғы сайлауға дейін Азаматтық дайындық саласындағы сыншы болып тағайындалды. Уақыт өте келе Андерс парламенттік комитеттерде бірнеше жетекші лауазымдарда болды. Канаданың 37-ші Парламенті кезінде ол Әділет, адам құқықтары, қоғамдық қауіпсіздік және төтенше жағдайларға дайындық жөніндегі тұрақты комитетінің Ұлттық қауіпсіздік кіші комитетінің төрағасының орынбасары болды. Андерс 2001 жылы Нельсон Манделаны Канаданың құрметті азаматы етіп тағайындауға қарсы дауыс берген жалғыз парламентарий болды, бұл заңның бірауыздан қабылдануына кедергі келтірді. Ол Манделаның коммунист және террорист екенін айтып, өз әрекеттерін қорғады, бұл кеңінен сынға ұшырады. Осының салдарынан келесі екі федералдық сайлауда Андерс өзінің сайлау округіндегі басым емес "Роб Андерске қарсы дауыс беріңіз" науқанының нысанасына айналды, бірақ ол 1997 жылғы Канада федералдық сайлауда алғаш рет сайланғаннан бері өткен әрбір федералдық сайлауда халықтың қолдауы өсті. Андерс 2002 жылы Стивен Харпердің Канада Альянсының төрағалығына сәтті ұсынысын қолдады және науқанның телефондық жұмысына елеулі көмек көрсетті.

38-ші Парламент (2004-2005)

Келесі парламентте Андерс Регламенттерді зерделеу комитетінің тең төрағасы болды. 2005 жылдың желтоқсан айында Андерс өз сайлау округінен шалқар қашықтықта орналасқан Британдық Колумбия провинциясының Ричмонд қаласындағы тұрғындарға мемлекеттік қаражат есебінен жарнамалық парақшалар жіберді. Бұл парақшалар қылмыс және кристалл метамфетаминге тәуелділік туралы мәселелерді қамтыған болатын, бірақ оларға "бір жынысты неке" туралы сауал қойылғандықтан, қызығушылық тудырды.

39-шы Парламент (2006-2008)

Консерваторлар билікке келгеннен кейін 39-шы Канада Парламентінде ол Ардагерлер істері жөніндегі тұрақты комитетінің төрағасы болып сайланды.

40-шы Парламент (2008-2011)

40-шы Канада Парламентінде ол үш түрлі комитет басшылығы қызметін атқарды: Үкіметтік операциялар және сметалар комитеті төрағасының орынбасары, Үкіметтік операциялар және сметалар жөніндегі тұрақты комитеттің күн тәртібі және рәсімдері кіші комитетінің төрағасының орынбасары және Парламент кітапханасы комитетінің тең төрағасы. Андерс Қытай Халық Республикасының адам құқықтары жағдайына қатысты үнемі сын айтады. Ол ҚХР-ды "әлемдегі ең нашар адам құқығын бұзушы" деп сипаттап, 2008 жылғы Пекин Олимпиадасын 1936 жылғы Берлин Олимпиадасымен салыстырды. Ол "Ойындарды өткізу үшін Қытай дұрыс таңдау емес. Менің ойымша, бұл 1936 жылғы Берлин Олимпиадасымен толыққан толық салыстыруға болады" деді. Андерс Фалуньгун тәлімгерлеріне Олимпиадаға қатысуға рұқсат берілмеуінің, Адольф Гитлердің 1936 жылғы Берлин Олимпиадасындағы еврейлердің қатысуына қатысты мәселеге ұқсас екенін атап өтті. Сондай-ақ Андерс, ешбір канадалық саясаткердің ойындарға бармауы керек екенін, ал канадалық спортшылардың "пропаганда құралы" ретінде пайдаланылмауы керек екенін айтты. Оның бұл сөздерін жергілікті қытай сауда қауымдастығы және Калгариден сайланған консерватор партиясының депутаты Дипак Обрай сынға алды. Обрай Андерстің "жеке пікір білдіргенін және оның сөздері үкімет саясатын көрсете бермейді" деді. 2010 жылдың ақпан айында Андерстің Калгари Батыс сайлау округіндегі қауымдастығының он тоғыз мүшесі консерватор партиясының араласуына байланысты бірден қызметтен кетіп, жаппай хабарлама жолдады. 32 мүшеден тұратын басқарма, сайлау округінің кезекті жылдық басқосуында консерватор партиясының мүшелерінен номинация сайысын өткізуге рұқсат беруді сұрап, дауыс беруге ниеттенген еді. Бірақ партияның ұлттық кеңесі араласып, Андерстің келесі федералды сайлауға кандидат ретінде жарияланғанын мәлімдеді және округтік басқосуды өз бақылауына алумен қорқытты. Осылайша, бір жыл ішінде қызметтен кеткен басқарма мүшелерінің саны жиырма төртке жетті. 2010 жылы Андерс канадалық әскерлерді қолдаған карточкасына: "Күмәнда болсаң, оқ атып таста" деп жазды.

In the 40th Canadian Parliament he had three different committee leadership jobs: vice chair of the Government Operations and Estimates Committee, vice chair of Subcommittee on Agenda and Procedure of the Standing Committee on Government Operations and Estimates and co chair of Library of Parliament Committee. Anders has been a consistent critic of the human rights record of the People's Republic of China. He has described the PRC as "the worst human rights abuser in the world," and compared the 2008 Beijing Olympics to the 1936 Berlin Olympics. He argued that "China is the wrong choice to host the Games I absolutely 100% think it compares to the Berlin Olympics in 1936." Anders highlights that the fact that Falun Gong practitioners are not allowed to participate in the Olympics is comparable with Adolf Hitler's issue with Jewish participation in the 1936 Berlin Olympics." Anders has also said that no Canadian politician should attend the games, nor should any Canadian athletes be used as "propaganda tools." His comments were criticized by local Chinese trade association as well as fellow Calgary Tory MP Deepak Obhrai, who disclaimed Anders "was speaking as an individual and his comments are not reflective of government policy." In February 2010, nineteen members of Anders' Calgary West riding association resigned en masse, citing interference from the Conservative Party. The 32 member board had been planning to ask Conservative Party members at the riding's upcoming annual general meeting whether they wanted to hold a nomination contest. The party's national council intervened, saying it had already declared Anders as the candidate for the next federal election, and threatened to take control of the annual general meeting of the constituency association. The resignations brought the total number of board members who had resigned over the course of one year to twenty four. In 2010, in a card supporting Canadian troops, Anders wrote: "When in doubt, pull the trigger".

41-ші Парламент (2011-2015 жж.)

2011 жылғы Канада сайлауынан кейін Андерс ардагерлер ісі жөніндегі комитет, өнеркәсіп, ғылым және технология комитеті және регламенттерді тексеру комитетінің мүшесі болды. Ол ардагерлер ісі жөніндегі лауазымынан алынды, себебінің бірі – отырыстар кезінде ұйықтап қалуға бейімділігі. Ол Регламентті тексеру жөніндегі палата-сенаттың тұрақты бірлескен комитетіне қайта тағайындалды. 2011 жылы Андерс үкіметті КТҚ-ны (Канада Теледидар Корпорациясын) қаржыландыруды тоқтатуға лоббилеуді бастады. Андерстің жаңадан құрылған Альбертаның «Уайлдроуз Альянсы» партиясына қатысуы дау тудырды, себебі «Уайлдроуз Альянсы» партиясы 2012 жылғы провинциялық сайлауда биліктегі Прогрессивті консервативтік партияны жеңуді мақсат еткен. Альбертаның Энергетика министрі Рон Липерт Андерсті өзіне қарсы науқан жүргізуде деп айыптады. 2012 жылдың наурызында Андерс комитет отырысына кешігіп келгені, хабарлама жібергені және ұйықтап кеткені үшін (оның айыптаушыларын НДП-нің «хакерлері» деп атағаны және Владимир Путинді мақтағаны туралы мәлімдеме жасағаны) сынға ілікті, осыдан кейін ардагерлер ісі жөніндегі комитеттен шығарылды. 2012 жылдың шілдесінде Андерс өзінің партиясына қарсы шығып, Қазыналық Кеңесінің төрағасы Тони Клементті Қытайдың жапондық оккупациясына қарсы күресінде көмек көрсеткені үшін қайтыс болған канадалық дәрігер Норман Бетунге ескерткіш орнатуға қаржы бөлгені үшін сынады. Андерстің сөзіне қарағанда, «Адам тарихындағы ең ірі қылмыскердің (Мао Цзэдунның) жанкүйері болған адамды еске алуға салық төлеушілердің ақшасы қажет емес», - деді ол, Бетунның коммунистік идеалдарына сіңіп, Мао билікке келгенге дейін он жыл бұрын қайтыс болғанын атап өтті. 2012 жылдың қыркүйек және қазан айларында Консервативтік партияның мүшелері Андерстің Жаңа демократиялық партияның басшысы Томас Малкейрдің денсаулығы күмәнді болған кезде сайлауға шақыру арқылы бұрынғы НДП басшысы Джек Лейтонның «өлімін жеделдеткені» деген сенімінен бас тартты. 2012 жылдың қазан айында Андерс C279 заң жобасын, ол Канаданың Адам құқықтары заңына және Қылмыстық кодекстің жеккөрушілік қылмыстары бөліміне «жыныстық идентификацияны» және «жыныстық өрнекті» дискриминацияға негіз ретінде қосатын жеке мүшелердің заң жобасын «дәретхана заң жобасы» деп атап, қызығушылық тудырды. 2013 жылдың 6 желтоқсанында Андерс Нельсон Манделаның қайтысынан кейін: «Егер сіз басқа көзқарас іздесеңіз, Дэвид Хоровицтің Freedom Center үшін жазған некрологы сізге қызығушылық тудыруы мүмкін» деді. Премьер-министр Стивен Харпер Андерске қолдау білдіріп: «Роб – нағыз реформатор және нағыз консерватор. Ол менің адал жақтасым болды және оның еңбегіне ризамын» деді.

After the 2011 Canadian election, Anders served as a member of the Veterans Affairs Committee, the Industry, Science and Technology Committee and the Committee for the Scrutiny of Regulations. He was removed from his position on Veterans Affairs, partly based on his tendency to fall asleep during meetings. He was reassigned to the House–Senate Standing Joint Committee on Scrutiny of Regulations. In 2011 Anders began to lobby for the government to stop funding the CBC. Anders' decision to become involved in the newly formed Wildrose Alliance Party of Alberta has generated controversy, as the Wildrose Alliance Party had hoped to defeat the ruling Progressive Conservative Party of Alberta in the province's 2012 election. Ron Liepert, Alberta's Minister of Energy, accused Anders of campaigning against him. In March 2012, Anders was removed from the Veterans Affairs Committee following controversial comments in response to arriving late, texting, and falling asleep at a committee meeting (including calling his accusers NDP "hacks", and claiming that they praise Vladimir Putin). In July 2012, Anders opposed his own party and criticized Treasury Board President Tony Clement for funding a visitors' centre honouring to Norman Bethune, a Canadian physician who died while performing emergency medicine for the Chinese resistance against the Japanese occupation of China. According to Anders, "You don't need taxpayer money to go ahead and memorialize somebody who was a fan of the biggest killer in human history [Mao Zedong]", referring to Bethune's communist ideals although Bethune had died ten years before Mao took power. In September and October 2012, fellow Conservative Party members disassociated themselves from Anders' belief that New Democratic Party leader Thomas Mulcair "hastened the death" of former NDP leader Jack Layton by encouraging an election while being in questionable health. In October 2012, Anders attracted some controversy by calling Bill C279, a private member's bill that would amend the Canadian Human Rights Act and hate crime section of the Criminal Code to include "gender identity" and "gender expression" as grounds for discrimination, a "bathroom bill". On December 6, 2013, Anders spoke out after the death of Nelson Mandela, saying "If you are looking for another perspective you may be interested in the obituary that David Horowitz wrote for the Freedom Center". Prime Minister Stephen Harper has indicated his support of Anders, stating that "Rob is a true reformer and a true conservative. He has been a faithful supporter of mine and I am grateful for his work."

Тағайындаудың қиындықтары

Ақырында ұтылған номинация жарысынан бұрын Андерс жергілікті консервативтік номинация үшін бірнеше танымал қарсыластарды жеңді. 1997 жылы, жасы салыстырмалы түрде кіші болғанына қарамастан, Андерс бұрыннан тәжірибелі саяси ұйымдастырушы еді және Канададағы ең сенімді реформалық округтердің бірінде өткен қызу бәсекеде номинацияны жеңіп алды. 2000 жылы ол Канадалық Альянс номинациясы үшін Жоселин Бургенерді жеңді. 2004 жылғы федералды сайлауға дейін Андерске Альбертаның болашақ премьер-министрі Эллисон Редфорд қарсы шықты. Бұл шешім апелляцияда күшін жойды және Андерс 2008 жылғы Канада Федералды сайлауында кандидат болды. 2010 жылы Андерс қайтадан сынаққа түсті, бірақ 2012 жылы депутат болып сайланған Донна Кеннеди Глансты сәтті жеңді. 42-ші жалпы сайлау алдында Андерс Калгари Сигнал Хилл округінде консервативтік номинацияға түсті, бұл іс жүзінде Калгари Весттің жаңадан құрылған нұсқасы еді. Алайда, ол бұрынғы провинциялық министр Рон Липерттен жеңілді. Андерс бұл номинация жарысын партияның болашағы үшін күрес деп сипаттады. Партия оны Липерттің сайлау штабынан қоңырау шалғандай сезім тудырған, бұрмаланған телефондық қоңыраулар жасағаны үшін сөккен. 2014 жылдың 20 қыркүйегінде Андерс Боу Ривер округі үшін Шилдске номинацияда жеңілді. Оның Боу Риверге қатысуы басқа кандидаттардың наразылығын тудырды, олар Андерс Калгари Сигнал Хиллдегі номинацияны ұтып ала алмағаннан кейін округке "құлап түскенін" сезінді.

Облыстық саясат

Провинциялық деңгейде Андерс Альберта провинциясындағы Уайлдроуз партиясының мүшесі және 2014 жылдың желтоқсанында партия жетекшісі Даниэль Смитті қоса алған 9 депутатының үкіметтік Прогрессивті консерваторлар партиясына өтуінен кейін мүшелігін қайта жаңартты. Андерс Смиттен кейін Вилдроуз партиясының басшылығына сайлауда қатысуға ниет білдірді, бірақ 2015 жылдың 23 қаңтарында Вилдроуз партиясының басшылығы Андерстің талапкер болуға құқығы жоқ екенін, себебі ол кемінде 6 айлық мүшелік талабын орындамағанын және партия оған осы талаптан бас тартуға рұқсат бермейтінін мәлімдеді. 2022 жылдан бері Андерс Уайлдроуз Тәуелсіздік партиясының Басқару кеңесінде кеңейтілген мүше ретінде қызмет етеді. 2023 жылдың мамырында Андерс Альбертаның Ынтымақтастық қозғалысы атты жаңа саяси партиясын құруға қатысты.

Салық төлеуден жалтару

2020 жылы National Post газеті Андерске Канадалық кіріс агенттігі салықтан қашу айып таққанын хабарлады. Қойылатын бес айыптаудың көп бөлігі 1997-2015 жылдар аралығында, ол парламент депутаты болған кезде жасалған. Андерс 2021 жылдың 25 қазанында салықтан қашу бойынша сотқа шығуы тиіс еді. 2022 жылдың 6 маусымында CBC Роб Андерске қатысты салықтан қашу бойынша барлық айыптаулар тоқтатылғанын хабарлады.

Белсенділік

Андерс өзінің уақытын түрлі консервативті мақсаттарға арнады. Олардың ішінде "Отбасыға назар" (Focus on the Family), "Канада отбасылық әрекет коалициясы" (Canada Family Action Coalition) сияқты лоббилік ұйымдар мен зерттеу орталықтары, сондай-ақ Қытай Үкіметінің Тибет және Фалуньгун саясатына қарсы бірнеше мақсат бар. Сайлауға дейін ол 1994 жылы Оклахома штатында Джим Инхофтың Сенатқа өткізілу кампаниясында Республикалық партияда кәсіби наразылық білдіруші ретінде жұмыс істеді, бұл оған CNN арнасынан "шетелдік саяси диверсант" деген атау әкелді.