Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Наварраның патшасы 1253–1270 жылдары Теобальд II (6/7 желтоқсан 1239 – 4/5 желтоқсан 1270) – Наварраның патшасы, сонымен қатар Теобальд V, Шампан және Бри графы, 1253 жылдан өмірінің соңына дейін. Ол Теобальд I-нің ұлы және мұрагері, Блуа әулетінен шыққан екінші Наварра монархы. Баласы болмағандықтан, оның қайтысынан кейін Наварра тағы Генрих I-ге көшті.
King of Navarre from 1253 to 1270
Theobald II (6/7 December 1239 – 4/5 December 1270) was King of Navarre and also, as Theobald V, Count of Champagne and Brie, from 1253 until his death. He was the son and successor of Theobald I and the second Navarrese monarch of the House of Blois. After he died childless, the throne of Navarre passed to his younger brother, Henry I.
Алғашқы жылдар
Теобальд – Наварраның Теобальд I мен оның үшінші әйелі Маргарет Бурбонның үлкен ұлы. Әкесі қайтыс болғанда оған он төрт жас болғанда, ол оның лауазымдарына ие болды. Анасы 1256 жылға дейін Арагонның Джеймс I-мен бірге регенттік қызметін атқарды, сол кезде Теобальд есейді. 27 қарашада ол Наварраның фуэроларын бекітті, осылайша оның билігін аристократиядан таңдалған кеңесшінің бағыныштылығымен шектеді. Ол он екі ақсүйектен (қазылар алқасынан) тұратын кеңессіз үкім шығара алмады. Дегенмен, Теобальд жиырма бір жасқа толғанға дейін патшалық өкілеттігінің осылай шектелуіне көнбеді. Ол 1257 және 1259 жылдары Папа Александр IV-тен сәйкесінше майлау және тәж кигізу рәсімдерін қабылдады және өзінің құдайдан берген билік құқығын дәлелдеуге тырысты, бұл Наварра саясатында бұрыннан келе жатқан емес ұғым еді.
Theobald was the eldest son of Theobald I of Navarre and his third wife, Margaret of Bourbon. He succeeded to his father's titles on his death at only fourteen years of age. His mother acted as regent with James I of Aragon until 1256, when Theobald came of age. On 27 November, he affirmed the Fueros of Navarre, which limited his power by putting him under the counsel of a tutor from among the aristocracy. He could not make judgements without a council of twelve (a jury) of noblemen. Theobald was not content, however, to be so restricted in royal prerogative before his twenty first birthday. He received the rites of unction and coronation from Pope Alexander IV in 1257 and 1259 respectively and tried to justify his divine right to rule, a concept foreign until that point in Navarrese politics.
Ішкі саясат
Децентрализацияға ұмтылысқа қарсы тұру, дворяндардың билігін әлсірету және оған фюэролардың бақылауын болдырмау мақсатында Теобальд буржуазияға жүгінді. Ол олардан ерекше салықтар мен алым-салықтар жинады, бірақ олар оны қолдады, себебі ол оларға құқықтар, бедел және саяси ықпал берді. Ол Памплонаның фюэросын Ланцқа және Эстелладан Тибасқа (қазір қираған және халқы азайып бара жатқан) және Торральба-дель-Риоға дейін кеңейтті. 1269 жылы ол Эспинал (Ронсевальдегі Ауризберри) қаласын құрды. Теобальд әкесінің билік кезінде басталған Памплона епискобымен билік күресін жалғастырды. Біріншісі Наваррия ауданындағы өзінің туған баск халқының қызығушылықтарын қорғады, ал Теобальд Оңтүстік Франциядан келген окситандықтардан құралған Памплонаның Сент-Николас ауданына қолдау көрсетті. Соңында ол 1266 жылы аудандар арасындағы қақтығыстарды тоқтатуға тырысты, үш Памплона ауданының кеңестері арасында келісімге келуді ұсынды, бірақ бұл 1276 жылғы Наваррияның қирату соғысынан толығымен сақтамады. Басқа мәселелерде Теобальд әкесінің саясатын жалғастырды. Ол патшалық әкімшілікті, кірістер мен шығыстарды жақсартты және алғашқы халық санауын жүргізді. 1266 жылғы санау бойынша Наваррада 150 000 адам тұрды. Патшалық кірістің шамамен 6,75% бюрократияға, 33,84% әскериге, ал 59,6% монархты және оның үйі мен міндеттерін ұстауға жұмсалды.
In order to counter the tendency to decentralisation, diminish the power of the nobility, and evade the control of the fueros on him, Theobald turned to the bourgeoisie. He exacted extraordinary taxes and imposts from them, but they supported him nevertheless because he granted them rights, prestige, and political clout. He extended the fueros of Pamplona to Lantz and Estella to Tiebas—nowadays in ruins and depopulated—and Torralba Del Río. He founded Espinal (Aurizberri, near Roncesvalles) in 1269. Theobald continued the power struggle with the bishop of Pamplona started during his father's reign. The former stood by his native Basque parishioners of the Navarreria borough, while Theobald championed the Saint Nicolas borough of Pamplona, made up of Occitans hailing from southern France. Eventually he tried to put an end to the fights between boroughs in 1266, pushing an agreement among the councils of the three Pamplonese boroughs—not that it avoided ultimately the destructive war of the Navarreria in 1276. In other affairs, Theobald continued the policies of his father. He improved the royal administration, of incomes and expenditures, and administered the first census. The count of 1266 indicated a population of 150,000 inhabitants in Navarre. Approximately 6.75% of royal revenues were spent on a bureaucracy, 33.84% on the military, and 59.6% to the maintenance of the monarch and his household and duties.
Француздық одақ
Теобальд Франция королі Людовик IX-тан қолдау тапты, ол өз патшаларын вассалдарына қарсы тұрақты түрде қолдады. Теобальд 1255 жылғы 6 сәуірде Людовиктің қызы Изабеллаға үйленді. Теобальд Людовиктің кеңесшісі болды, ал Людовик Наварраның ішкі мәселелерін шешуде делдалдық жасады. Кастилияның Альфонсо X-тің қызы Беренгария Франция королі Людовик IX-тың ұлы Людовикке келін болғанда, Кастилия 1256 жылғы 1 қаңтарда Фуэнтеррабия және Сан-Себастьян порттарын пайдалану құқығын Наварраға берді. 1270 жылғы шілдеде Теобальд қайын атасымен бірге Туниске сегізінші крест жорығына шықты. Людовик қоршау кезінде дизентериядан қайтыс болды. Теобальд сол жылы Сицилиядағы Трапаниде баласыз дүниеден өтті. Оның орнын інісі Генрих I басты. Оның жесірі Изабелла Францияға қайтып оралды, ол бірнеше айдан кейін қайтыс болып, Провинс қаласында жерленді.
Theobald found support in Louis IX of France, who supported his fellow kings against their vassals with consistency. Theobald married Isabella, Louis's daughter, on 6 April 1255. Theobald acted as an advisor of Louis and Louis as an arbiter in Navarre's internal problems. When Alfonso X of Castile's daughter Berengaria was betrothed to Louis IX of France's son Louis, Castile ceded the use of the ports of Fuenterrabía and San Sebastián to Navarre on 1 January 1256. In July 1270, Theobald embarked with his father in law on the Eighth Crusade to Tunis. Louis died of dysentery at the siege. Theobald died childless at Trapani in Sicily while returning that same year. He was succeeded by his younger brother, Henry I. His widow Isabella returned home to France, where she died a few months later and was buried at Provins.