Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Саскачеван провинциясының негізгі заңы
Foundational law for province of Saskatchewan
Саскачеван заңы – Канада Парламентінің 1905 жылдың 1 қыркүйегінен бастап күшіне енген Саскачеван провинциясын құрған заңы. Оның толық атауы – Саскачеван провинциясының үкіметін құру және оны басқару туралы акт. Аталған заң 1905 жылдың 20 шілдесінде патшаның бекітілуін алды. Саскачеван заңы Канада Конституциясының құрамына кіреді.
The Saskatchewan Act is an act of the Parliament of Canada which established the new province of Saskatchewan, effective September 1, 1905. Its long title is An Act to establish and provide for the government of the Province of Saskatchewan. The act received royal assent on July 20, 1905. The Saskatchewan Act is part of the Constitution of Canada.
Жасау
1870 жылдан 1905 жылға дейін қазіргі Саскачеван аймағы Канада Парламенті құрған Солтүстік-Батыс территорияларының бір бөлігі болды. Солтүстік-Батыс территорияларының халқының өсуімен, оның үкіметі 1876 жылы тағайындалған лейтенант-губернатордан 1897 жылы жауапты үкіметке, 1901 жылға қарай тікелей салық салуды қоспағанда, дерлік толық провинциялық өкілеттіктерге дейін дамыды. Дегенмен, Канада үкіметі территориялардың барлық шығындарын жаба алмағандықтан, премьер-министр Фредерик Хоултен территорияның үлкен бөлігі үшін провинциялық мәртебе сұрады. 1900 жылы консерватор Хоултен либерал премьер-министр Уилфрид Лориерге жасаған бастапқы ұсынысын либерал Джеймс Росс қолдады, ал ішкі істер министрі Клиффорд Сифтон қарастырды. Хоултен Манитоба мен Британдық Колумбия арасындағы барлық аймақты, аймақтың ортақ тарихы мен экономикасының негізінде, бір провинция ретінде біріктіруді қалаған. Басқалары аймақты екі немесе одан да көп жеке провинцияларға бөлуді жақтады, себебі бір провинция тым ауыр болып көрінетін және ол федералды саясатқа ықпал етуі мүмкін деп қорқынышты. Лориер үкіметі 1904 жылғы сайлаудан кейін кез келген шешімді кейінге қалдырды, осы кезде Хоултен консерваторлар үшін белсенді науқан жүргізді. Консерваторлар Лориердің либералдарына жеңілді, сайлаудан кейін либералдар екі провинция – Саскачеван мен Альбертаны құруға шешім қабылдады. Заңның екі бабы айқын дау тудырды: 17-бап, ол әрбір мектеп округіндегі діни азшылыққа, қаназдарға немесе протестанттарға, мемлекеттік қаржыландырылатын жеке мектептер құруға және мемлекеттік қаржыландыруда жеке мектептерге ешқандай кемсітушілік жасамауға конституциялық құқық берді, және 21-бап, ол мемлекеттік жерлерді және табиғи ресурстарды басқаруды Канада үкіметіне қалдырды. 17-бап даулы болды, себебі діни білім беру мәселесі тілдік мәселелермен де байланысты болды, өйткені протестанттар көбінесе ағылшын тілді болды, ал франкофондардың көпшілігі католиктер еді. Канадалық ағылшындар иммигранттарды британдық мәдениет пен тіліне ассимиляциялау керек деп ойлады, ал француз канадалықтары қолданыстағы қорғанысты жоюды француз мәдениетіне жасалған шабуыл деп қарады. Клиффорд Сифтон осы ереженің бастапқы жобасын қолдамай, отставкаға кетті, себебі ол оның аумақтық заң бойынша қолданылып жүрген құқықтарды кеңейтетініне сенді. 17-баптың өзгертілген нұсқасы наразылықтар мен Сифтонның отставкасына қарамастан заңға енгізілді. 21-бап Канада үкіметіне жаңа провинциядағы мемлекеттік жерлер мен табиғи ресурстарды бақылауға мүмкіндік берді, бұл ескі провинциялардың жағдайынан өзгеше болды, олар өздерінің мемлекеттік жерлері мен табиғи ресурстарын бақылауға алды. Заң ресурстардан түсетін кірістің жетіспеушілігін өтеу үшін ақшалай трансферттерді қарастырды, бірақ бұл саясат жаңа провинцияның экономикалық өсуіне кедергі келтірді және батыстың ағымдағы жағдайының бастапқы себептерінің бірі болды. Хоултен осы мәселе төңірегінде провинциялық құқықтар партиясын құрды. Провинция 1930 жылы Табиғи ресурстар заңдары мен 1930 жылғы Конституция заңының қабылдануымен табиғи ресурстарды бақылауға ие болды. Бұл мәселе 1982 жылғы Конституция заңында қайтадан нақтыланды. Альберта заңы Саскачеван заңымен бір уақытта қабылданды, жаңа Альберта провинциясын құрды. Сол кезде екі заңды көбінесе «Автономиялық заңдар» деп атады. Екі заңның ережелері өте ұқсас.
From 1870 to 1905, the region which is now Saskatchewan was part of the North West Territories, established by the Parliament of Canada. As the population of the North West Territories increased, its government evolved from an appointed lieutenant governor in 1876, to responsible government in 1897, to near full provincial powers, with the exception of direct taxation by 1901. However, with the Government of Canada failing to cover the full expenses of the territories, Premier Frederick Haultain requested provincial status for a large swathe of the territories. The initial proposal by the Conservative Haultain to Liberal Prime Minister Wilfrid Laurier in 1900 was seconded by Liberal James Ross, and was taken under consideration by Clifford Sifton, Minister of the Interior. Haultain desired that the entire area between Manitoba and British Columbia be incorporated as a single province, due to the region's shared history and economy. Others supported splitting the area into two or more separate provinces based on the existing provisional districts, for fear a single province would be unwieldy, and that it might come to dominate federal politics. The Laurier government postponed any decision until after the 1904 election, during which Haultain actively campaigned for the Conservatives. The Conservatives lost to Laurier's Liberals, and following the election, the Liberals decided to create two provinces, Saskatchewan and Alberta. Two sections in the act as passed caused significant controversy: section 17, which constitutionally entrenched the existing rights of the religious minority in each school district, whether Roman Catholic or Protestant, to establish publicly funded separate schools, with no discrimination in public funding against the separate schools, and section 21, which reserved management of public lands and natural resources to the Government of Canada. Section 17 was controversial because the issue of religious instruction also paralleled language issues, as Protestants were mainly anglophones, and most francophones were Roman Catholic. English Canadians felt that immigrants should be assimilated into the British culture and language, while French Canadians saw any removal of existing protections as an attack on the French culture. Clifford Sifton resigned rather than support the initial draft of this provision, which he considered to be expanding the rights then in force under the territorial law. A modified version of section 17 was included in the act despite the protests and Sifton's resignation. Section 21 allowed the Government of Canada to retain control over the public lands and natural resources in the new province, unlike the situation in the older provinces, which had control over their public lands and natural resources. While the act provided for monetary transfers to compensate for the lack of resource revenue, this policy hindered the economic growth of the new province and became one of the original sources of western alienation. Haultain formed a protest party, the Provincial Rights Party, based around this issue. The province finally obtained control over natural resources in 1930, with the passage of the Natural Resources Acts and the Constitution Act, 1930. This issue was again clarified in the Constitution Act, 1982. The Alberta Act was passed at the same time as the Saskatchewan Act, creating the new province of Alberta. At the time, the two acts were often referred to as the "Autonomy Acts." The provisions of the two acts are very similar.