Фридрих Бергиус: Неміс химигі және синтетикалық отынның жасалуы
Friedrich Bergius
Фридрих Бергиус: неміс химигі, көмірден синтездік отын өндіру процесінің авторы (1931 Нобель сыйлығы). IG Farben-мен жұмысы, Аргентинадағы кеңесшілік қызметі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс химигі (1884–1949)
German chemist (1884–1949)
Фридрих Карл Рудольф Бергиус (11 қазан 1884 – 30 наурыз 1949) – көмірден синтетикалық отын өндіруге арналған Бергиус процесімен танымал неміс химигі, химиялық жоғары қысымды әдістерді ойлап табу мен дамытуға қосқан үлесі үшін химия саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты (1931, Карл Бошпен бірге). Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде IG Farben компаниясында жұмыс істегендіктен, соғыстан кейін оның азаматтығы күмәнді болып, Аргентинаға қашуға мәжбүр болды, онда ол Өнеркәсіп министрлігіне кеңесші болып қызмет етті. Бергиус Германия империясының Пруссия провинциясындағы Силезиядағы Бреслау (Вроцлав) қаласының жанында дүниеге келген.
Friedrich Karl Rudolf Bergius (, 11 October 1884 – 30 March 1949) was a German chemist known for the Bergius process for producing synthetic fuel from coal, Nobel Prize in Chemistry (1931, together with Carl Bosch) in recognition of contributions to the invention and development of chemical high pressure methods. Having worked with IG Farben during World War II, his citizenship came into question following the war, causing him to ultimately flee to Argentina, where he acted as adviser to the Ministry of Industry. Bergius was born near Breslau (Wrocław), within the German Empire's Prussian Province of Silesia.
Академиялық мансап
Химияны оқымас бұрын Бергиус 6 ай бойы Мюльхаймдегі Фридрих Вильгельмс болат зауытында жұмыс істеді. Оның оқуы 1903 жылы Бреслау университетінде басталып, 4 жылдан кейін 1907 жылы Лейпциг университетінде химия ғылымдарының докторы дәрежесімен аяқталды. Оның еріткіш ретінде күкірт қышқылы туралы диссертациясын Артур Рудольф Ханцш жетекшілік етті. 1909 жылы Бергиус Карлсруэ университетінде Фриц Хабер және Карл Бошпен Хабер-Бош процесін әзірлеуде бір семестр жұмыс істеді. Сол жылы ол химиялық кинетика идеясын дамытқан және профессор қызметін атқарған Макс Боденштейнмен бірге Ганновердегі Лейбниц университетінде жұмыс істеуге шақырылды.
Before studying chemistry, Bergius was sent to work for 6 months at the Friedrich Wilhelms steel works in Mülheim. His studies started at the University of Breslau in 1903 and ended with a PhD in chemistry at the University of Leipzig in 1907, after only 4 years. His thesis on sulfuric acid as solvent was supervised by Arthur Rudolf Hantzsch. In 1909 Bergius worked for one semester with Fritz Haber and Carl Bosch at the University of Karlsruhe in the development of the Haber Bosch Process. On the same year he was invited to work at the Leibniz University Hannover with Max Bodenstein, who developed the idea of chemical kinetics and held a position as professor.
Көмірден алынған синтетикалық отын
Оның докторантурасы кезінде көміртегі бар субстраттардың жоғары қысым және жоғары температуралық химиясы үшін техникалар әзірленді, нәтижесінде 1913 жылы Бергиус процесіне патент алынды. Бұл процесте синтетикалық отын ретінде қолданылатын сұйық көмірсутектер, қоңыр көмірді (көмірдің бір түрі) сутектің көмегімен өңдеу арқылы өндіріледі. Ол бұл процесті, кеңінен танымал Фишер-Тропш процесінен бұрын жетілдірді. 1914 жылы Теодор Голдшмидт оны өзінің Th. Goldschmidt AG зауытында өндіріс құруға шақырды. Өндіріс Бірінші дүниежүзілік соғысы аяқталғаннан кейін, яғни 1919 жылы ғана басталды, сол кезде отынға деген қажеттілік азайып бара жатқан еді. Техникалық қиындықтар, инфляция және Франц Йозеф Эмиль Фишердің үнемі сынға алуы (процесті жеке көрсеткеннен кейін қолдауына дейін), прогресті баяулатты және Бергиус өзінің патенін BASF компаниясына сатты, онда Карл Бош жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жылына 4 миллион тонна синтетикалық отын өндіретін бірнеше зауыт салынды.
During his habilitation, techniques for the high pressure and high temperature chemistry of carbon containing substrates were developed, yielding a patent on the Bergius process in 1913. In this process liquid hydrocarbons used as synthetic fuel are produced by hydrogenation of lignite (brown coal). He developed the process well before the commonly known Fischer–Tropsch process. Theodor Goldschmidt invited him to build an industrial plant at his factory the Th. Goldschmidt AG in 1914. The production began only in 1919, after the World War I ended, when the need for fuel was already declining. The technical problems, inflation and the constant criticism of Franz Joseph Emil Fischer, which changed to support after a personal demonstration of the process, made the progress slow and Bergius sold his patent to BASF, where Carl Bosch worked on it. Before World War II several plants were built with an annual capacity of 4 million tons of synthetic fuel.
Ағаштан жасалған қант
Бергиус үшін өнеркәсіптік қолданысқа қант алу үшін ағашты гидролизден өткізу қиын міндет болды. Гейдельбергке көшкеннен кейін ол процесті жақсартуға кірісіп, өнеркәсіптік масштабта өндіріс құруды жоспарлады. Құнның жоғары болуы және техникалық мәселелер оны жақындап бара жатқан банкротқа әкеліп соқты. 1931 жылы химия саласындағы Нобель сыйлығының ақшасын алу үшін сот приставы Бергиусті Стокгольмге еріп келді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі автоаркия қозғалысы процеске серпін берді және бірнеше зауыттар салынды. Бергиус Берлинге көшіп, ондағы дамуға көбінесе араласпады. Ол Австрияның Бад-Гаштейн қаласында болғанда, оның зертханасы мен үйі әуе шабуылынан қирады. Соғыстың қалған бөлігін ол Австрияда өткізді.
The hydrolysis of wood to produce sugar for industrial use became a hard task for Bergius. After he moved to Heidelberg he started to improve the process and planned an industrial scale production. The high costs and technical problems nearly led him to bankruptcy. A bailiff followed Bergius to Stockholm to get the money from his Nobel Prize in Chemistry in 1931. The autarky movement before the World War II boosted the process and several plants were built. Bergius moved to Berlin where he was only marginally involved in the development. While he was in Bad Gastein Austria, his laboratory and his house were destroyed by an air raid. The rest of the war he stayed in Austria.
Халықаралық қатынастар
Соғыстан кейін IG Farben компаниясымен байланысы болғаны үшін оның азаматтығы күмәнді ахуалға түсті, соның салдарынан ол Германиядан Италия, Түркия, Швейцария және Испанияда кеңесші болып жұмыс істеу үшін кетіп қалды. Ол Аргентинаға эмиграция жасап, Индустрия министрлігінде кеңесші болып жұмыс істеді. 1949 жылдың 30 наурызында Буэнос-Айресте қайтыс болды және Ла-Чакарита зиратының қасындағы Cementerio Alemán зиратына жерленді.
After the war his citizenship was called into question because of his collaboration with IG Farben, resulting in his departure from Germany to work as an adviser in Italy, Turkey, Switzerland and Spain. He emigrated to Argentina, where he worked as an adviser to the Ministry of Industry. He died in Buenos Aires on 30 March 1949, and is buried in the Cementerio Alemán next to La Chacarita Cemetery.
Марапаттар
Ол Карл Бошпен бірге 1931 жылы химия бойынша Нобель сыйлығын химиялық жоғары қысым әдістерін ойлап табу мен дамытуға қосқан үлесі үшін алды. 1937 жылы Вильгельм Экнер медалімен марапатталды.
He and Carl Bosch won the Nobel Prize in Chemistry in 1931 in recognition of their contributions to the invention and development of chemical high pressure methods. In 1937, he was awarded the Wilhelm Exner Medal.