Кіріспе

Құс түрі Коскороба аққуы (Coscoroba coscoroba) – анатидтер тұқымдасының Anserinae кіші тұқымдасына жататын су құсының бір түрі. Ол Аргентина, Боливия, Бразилия, Чили, Парагвай, Уругвай және Фолкленд аралдарында таралған.

Таксономия және жүйелеу

Коскороба қарлығасының Анатидалар тұқымдасына жататын орны толыққанды бекітілмеген. 2014 жылғы генетикалық зерттеуде осы түр мен Кейп Баррен қазы (Cereopsis novaehollandiae) арасындағы филогенетикалық байланыс болжанып айтылған. BirdLife International’s Handbook of the Birds of the World бұл тұжырымды қабылдап, коскороба қарлығасын және Кейп Баррен қазын Cereopsini тайпасына біріктірді, оны Cygnus және басқа барлық қаздарға негізгі деп санайды. Коскороба қарлығасы – Coscoroba туысының жалғыз өкілі және оның ішкі түрлері жоқ. Сыртқы пішінімен коскороба қарлығасын американдық Пекин қазымен салыстырады, бірақ олар одан ірілеу, ал саңырауқұлақтары мен аяқтары қараңғырақ, қызыл түсті (Пекин қазының саңырауқұлақтары мен аяқтары ашық апельсин түсті). Екі жыныстың да қауырсыны бірдей. Балапандар жұмыртқадан шыққанда көк сұр саңырауқұлақтары мен аяқтары болады және денелерінің бойымен қара жолақтар өтеді (бұл жаратылыста жасырынуға көмектеседі), бірақ шамамен сегіз айлық шағында бұл жолақтар жоғалады. Ересек құстар толық ақ түсті, тек сыртқы алты қауырсынының ұштары қара болады, бірақ бұл қара түс құс ұшпағанда жабық қанатта көрінбейді.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Коскороба қарлығашы Аргентинаның орталық бөлігінде және Уругвайдың оңтүстік жағалауында жыл бойы қоныстанады. Ол сонымен қатар Оңтүстік Чили мен Аргентинада, Оңтүстік мүхитқа (Tierra del Fuego) дейін және кейде Фолкленд аралдарына дейін көбейеді, бірақ қыстамайды. Қыс айларында оның ареалы солтүстікке қарай Орталық Чилиге, Солтүстік Аргентинаға, Парагвайға, Уругвайға және Оңтүстік Бразилияға дейін кеңейеді. Боливияда және Бразилияның әдеттегі ареалынан солтүстікке қарай бірнеше жерде кездейсоқ кездесетіні тіркелген. Коскороба қарлығашы жақсы өсімдік жамылған лагуналарда, тұщы сулы батпақтарда және кейде адам жасаған су қоймаларында мекендейді. Бұл негізінен жазық жерлерде кездесетін құс, бірақ одан да биік жерлерде және кем дегенде бір жерде тіркелген жазбалар бар.

Тамақтандыру

Коскороба аққуының тамақтануы толыққанды зерттелмеген, бірақ ол су және кейбір құрлық өсімдіктерімен, кішкентай су омыртқасыздарымен және ұсақ балықтармен қоректенетін болып көрінеді. Ол көбінесе аяз суларда жүзу арқылы немесе сай-сайлап, тамақтанады және басқа аққулардан өзгеше, көбінесе суға батпайды. Сондай-ақ ол құрлықта шөп жейді. Көбінесе қара мойынды аққулармен (Cygnus melanocoryphus) бірге тамақтанады.

Өсіру

Коскороба қарлығасы жергілікті көктемде көбейеді, яғни Аргентинаның солтүстігінде мамырдан қазанға дейін, Чилиде шілдеден желтоқсанға дейін, ал Бразилияның оңтүстігінде шілде мен тамыз айларында. Бұл түр ұзақ мерзімді жұптық байланыстар құрайды. Ұясы – екі жұптың да бірлесіп салатын, жұмсақ шөппен төселген өсімдіктерден жасалған үйінді, ол суға жақын қамыстың немесе ұзын шөптің кішкентай аралшасында орналасады. Бір жұпта 4-9 дәндей сопақ жұмыртқа болады, олардың салмағы шамамен ... (салмағы көрсетілмеген) және өлшемдері ... (өлшемдері көрсетілмеген). 35 күндей инкубация кезеңінде еркектер ұрғашыларды қорғайды. Екі ата-ана да балаларына 14 аптаға дейін, кейде тіпті бір жасқа дейін қанаттандырып, күтім көрсетеді. Тұтқында коскороба қарлығасы 20 жылға дейін өмір сүре алады.

Дауыстау

Коскороба аққуы "кос кор оо" деп дыбыстайды, әдетте бұл кіріп келгендерге қарсы ескерту ретінде беріледі. Жұптар бір-бірімен байланысу үшін "бір буынды еске қақтыратын дыбыс" шығарады. Жасы жетпеген құстар "қатты шырылдайды және дірілдейді".

Мәртебе

IUCN коскороба қарлығашын ең аз қызығушылық тудыратын түрлердің қатарына жатқызды. Оның кең таралған ареалы бар және ересек жекелерінің саны 6700-нан 17000-ға дейін деп есептеледі, бұл саны тұрақты деп саналады. Қазіргі уақытта тікелей қауіп-қатерлер анықталған жоқ. Түрдің популяциясы ареалдың әртүрлі бөліктерінде айтарлықтай өзгереді: Аргентинада кең таралған, Парагвай мен Уругвайда сирек, Чилиде өте сирек кездеседі, ал Бразилиядағы жағдайы белгісіз. "[Қ]ала құрылысы мен ауыл шаруашылығының дамуы салдарынан орташа белдеулі батпақты мекендердің жоғалуы ең үлкен қауіп болып көрінеді".