Кіріспе

Пошталық белгі – пошта қызметі хатқа қолданатын кез келген түсіндірме. Ең көп таралған түрлері – пошталық мөрлер мен жою белгілері; дерлік барлық хатқа олар қойылады. Сирек кездесетін түрлеріне жіберу мекенжайлары, бағыт көрсеткіштері, ескертулер, пошта төлемі туралы хабарламалар және зақымдалған немесе кешіктірілген пошта, цензураланған немесе тексерілген пошта сияқты түсіндірмелер жатады. Пошта тарихының маңызды бөлігі – пошталық белгілерді анықтау, олардың мақсаты мен қолданылу кезеңі. Қызметтік белгілер жөнелтушіге, алушыға немесе басқа пошта бөліміне ақпарат береді. Ескерту белгілері поштаны қайта жіберу, дұрыс емес жіберу, нашар күйде алынған хаттар, белгілі бір уақытқа дейін жеткізілмеген хаттар немесе пошта жеткізілімінің кешігу себебі туралы хабарлайды. (Мысалы, қар жинағы қарды тазаламағандықтан немесе басқа себептерден пошта тасымалдаушыға жеткізу қиын немесе мүмкін болмаса, хатқа «қар баты» деп белгі қойылуы мүмкін.) Өлі хаттар бюросы адресатты табу жолындағы прогресті қадағалау үшін әртүрлі белгілерді қолданады, мысалы, хаттың жергілікті газетте жарияланғаны туралы жазба. Ұсынылған поштаны қадағалау процесі бірнеше мөр, белгілер мен кері мөрлерді қамтуы мүмкін. Қосымша белгілерді пошта басқармасынан басқа ұйымдар қолданады. Мысалы, 19 ғасырдағы поштаны жеткізу көбінесе жеке кемелер, бу кемелер, дилижанстар, теміржол және басқа көлік ұйымдарының араласуымен жүзеге асырылды. Осы ұйымдардың көптегені әрбір сәулеге өздерінің белгілерін қойды, кейде қарапайым «Бу кемесі» немесе осыған ұқсас жазу, ал кейбіреулері күрделі дизайнға ие болды. Ұқсас бағыт көрсеткіштері әуе поштасының алғашқы күндерінде де қолданылды. Америка Азамат соғысы басталғаннан кейін көп ұзамай Солтүстік билігі қолданыстағы пошта маркаларын жарамсыз деп жариялады және жаңаларын шығарды. Тоқтатылған маркалармен жіберілген хаттарға «Ескі маркалар қабылданбайды» деген белгі қойылды, қазір коллекционерлер бағалайтын күлкілі ескерту. Пошта бөлімдері ерекше оқиғалар үшін, мысалы, алғашқы ұшу үшін кашеттер қоса алады. Пошталық белгіні салудың дәстүрлі тәсілі – резеңке немесе металл қол мөрі; ерекше жағдайларда немесе өте кішкентай пошта бөлімдерінде қолмен жазылған белгілер кездеседі. АҚШ-та қазіргі пошталық белгілер мәтіні басылған сары желімдік таңбалар түрінде болуы мүмкін. Көптеген пошта басқармалары қазір сиямен жарылатын түсіндірмелерді басқа жабдықтар оқитын штрих-код ретінде немесе мәтін түрінде тікелей конвертке басып шығара алады. Пошта қызметтері қолданатын пошталық белгілердің түрлерін анықтау үшін сұрау салу мүмкін болғанымен, іс жүзінде олар кеңселерде қолданылатын қол мөрлерінің барлық түрлерін білмейтіндей көрінеді, ал бұрын белгісіз пошталық белгілердің ерте және заманауи түрлері үнемі танылады. Пошталық белгілердің филателиялық әдебиетін жүздеген мамандандырылған еңбектер құрайды.