Кіріспе

Франция, Германия және Польшаның үкіметаралық ұйымы

Веймар үшбұрышы (фр. Triangle de Weimar; нем. Weimarer Dreieck; поль. Trójkąt Weimarski) – 1991 жылы Германияның Веймар қаласында құрылған Франция, Германия және Польшаның аймақтық альянсы. Бұл топтың мақсаты үш елдің шекарааралық және еуропалық мәселелерде ынтымақтастығын дамыту болып табылады. Геншер тұсаукесерлік кездесуге Веймарды таңдады, өйткені ол бұрынғы Шығыс Германияда орналасқан. 1992 жылы Францияда өткен Веймар үшбұрышының кездесуінде Польша НАТО-ның еуропалық бөлімшесі – Батыс Еуропалық Одақта арнайы қауымдастық мәртебесіне ие болу туралы Германия мен Франциядан келісім алды. 2011 жылдың 5 шілдесінде Франция, Германия және Польша 2013 жылдан бастап дағдарыс аймақтарына орналасуға дайын болатын, поляк командалығындағы 1700 әскериден тұратын «Веймар ұрыс тобы» деп аталатын бөлімді құру туралы келісімге Брюсселде қол қойды. Операциялық командалық орталық Париждің маңындағы Монт-Валериен қаласында орналасатын болды. 2014 жылдың 16 наурызында Қырымның мәртебесі туралы референдум өткеннен кейін, Веймар үшбұрышы парламенттерінің сыртқы істер жөніндегі комитеттерінің төрағалары – Франциядан Элизабет Гигу, Германиядан Норберт Роттген және Польшадан Гжегорц Шетина – өз елдерінің Украинаның аумақтық тұтастығы мен еуропалық интеграциясын берік қолдауын білдіру үшін Киевке келді. Бұл Веймар үшбұрышының парламентарийлері үшінші елге жасаған алғашқы бірлескен сапары болды. 2016 жылдың сәуірінде Польшаның сыртқы істер министрі Витольд Ващиковский «Газета Выборча» газетіне берген сұхбатында Веймар үшбұрышының өз елі үшін маңыздылығын жоғалтқанын айтты. 2016 жылдың 28 тамызында үш елдің өкілдері Веймар үшбұрышын «қайта жандандыруға» уәде берді. Германияның сыртқы істер министрі Франк Вальтер Штайнмайер топтың 2016 жылдың соңына дейін кездесетінін, ал Францияның сыртқы істер министрі Жан Марк Эйро 2016 жылдың қарашасында саммит өткізілетінін мәлімдеді. Бұл жаңарудың себебі ретінде Ұлыбританияның Еуропалық Одақтан шығу шешімі және Еуропадағы мигранттар дағдарысы көрсетілді.

2020 жылдар

2022 жылғы 8 ақпанда Берлинде президенттер Эммануэль Макрон, Анджей Дуда және канцлер Олаф Шолц кездесті. Бұл үш мемлекет басшысының арасындағы көп жылдан бері алғашқы үшжақты кездесуі болды (бірақ бұл техникалық тұрғыдан дұрыс емес, өйткені Шолц шын мәнінде Германияның мемлекет басшысы емес), және Веймар үшбұрышы форматын нығайтуға жасалған қадам ретінде қарастырылды. Бірлескен баспасөз конференциясында президент Дуда еуропалық көшбасшылардың бірлігіне шақырып, "Біз біртұтас дауыспен сөйлегенімізді көрсетуіміз керек" деді. Германия канцлері Украинаның егемендігі мен аумақтық тұтастығын бұзудың "қабылданбайтынын" және "Ресей үшін саяси, экономикалық және геостратегиялық салаларда ауқымды салдарларға әкелетінін" атап өтті, ал президент Макрон Францияның дипломатиялық күш-жігерді қолдануға деген ұстанымын нығайтты, оны "Украина төңірегіндегі қақтығысты аяқтаудың жалғыз жолы" деп атады. Өкінішке орай, 24 ақпанда Владимир Путин Украинаны басып алуға шешім қабылдады. 2023 жылғы 12 маусымда Веймар үшбұрышының көшбасшылары Шолц, Макрон және Дуда Парижде өткен саммитте бірқатар сыртқы саясат мәселелерін талқылады, олардың ең маңыздысы Ресейдің Украинаға басып кіруі болды. Лидерлер Украинаға "өзгеріссіз қолдау" көрсетіп, Ресейдің агрессиясына қарсы қорғаныс күш-жігеріне саяси, гуманитарлық көмекпен, қаржылық және қару-жарақпен көмектесетінін мәлімдеді. Сондай-ақ, Украинаның Еуропалық Одаққа және НАТО-ға болашақ мүшелігі де талқыланды. 2023 жылғы 27 маусымда Германияның қаржы министрі Кристиан Линднер Берлинде 2017 жылдан бері қаржыгерлердің осы форматтағы алғашқы кездесуі болып отырғанын атап өтті. Украинаға басып кіру осы форматқа деген қызығушылықты қайта жандандырды. Линднер, Бруно Ле Мэр және Магдалена Ржецковска капитал нарықтарын біріктіру мәселесін талқылады. Авдиевканың құлауымен бірге сол күні Ла-Селле-Сен-Клаудта кездескен сыртқы істер министрлері басқа да мәселелермен қатар "азаматтардың Веймары", "жастар Веймары", "үздік Веймары" және "мәдениет Веймары" құру туралы ұсыныстар жасады. 2024 жылғы 15 наурызда Берлинде Макрон, Шолц және Туск қатысқан Веймар үшбұрышының саммиті өтті. Лидерлер Украинадағы Ресей соғысына Еуропаның жауабы бойынша келісімде екендерін атап өтті. Сондай-ақ, Украинаға қашықтықтан артиллерия жеткізу үшін "қабілеттік коалициясы" құрылатынын мәлімдеді, сонымен қатар "эскалацияға жол бермейміз" деп уәде берді. Канцлер Шолц үш елдің Украинаның Ресейдің басып кіруіне қарсы өзін-өзі қорғауға қабілетті болуын қамтамасыз етуді көздеп отырғанын айтты. Басқа журналистер Шолцтың "жылдамдатылып ұйымдастырылған саммитте" "ұзақ қашықтыққа соққан зымырандық артиллерия үшін коалиция" құрылғанын және "тезірек бастап, Украинаға бүкіл әлемдік нарықтан одан да көп қару сатып алатынымызды" айтқан сөздерін келтіруге құштар болды. Тағы бір журналист лидерлердің баспасөз қызметкерлерінің сұрақтарына жауап бермегеніне таң қалды.