Кіріспе

XIX ғасырдағы ағылшын нонконформистік уағыздаушы, лектор және белсенді Джордж Доусон (24 ақпан 1821 – 30 қараша 1876) ағылшын нонконформистік уағыздаушы, лектор және белсенді болған. Ол Бирмингемде радикалды саяси және әлеуметтік реформаларға шақырудың ықпалды даусы болды, бұл философия "Азаматтық Евангелие" деп аталды.

Министрлік

Доусон 1821 жылы Лондонның Брансуик скверінде дүниеге келген. Оның әкесі баптистік мектептің директоры болған. Ол үйде, кейіннен Абердиндегі Маришал колледжінде және Глазго университетінде білім алды. Оксфорд пен Кембриджге түсу мүмкін болмағандай сезілді, себебі Тест актісіне сәйкес, 1828 жылға дейін ғасырлар бойы тек англикандықтар ғана оқуға (Оксфорд) немесе бітіруге (Кембридж) қабылданған. 1843 жылы Доусон Рикмансворттағы баптистік шіркеудің пасторы болуға шақырылды. Ол 1844 жылы қарқынды дамып келе жатқан Бирмингем қаласына көшіп, Сион тауы баптистік шіркеуінің пасторы болды, онда жас жігіттің сөздерінің әдемілігі мен сенімдері көп ұзамай көптеген ізбасарларды тартты. Дегенмен, Доусонның көзқарастары баптистік шіркеудің қалыпты нанымына сай келмеді, сондықтан ол 1845 жылы көптеген жамағаттарымен бірге Құтқарушының теологиялық либералды шіркеуінің пасторы болды. Бұл шіркеу оның қолдаушылары оған салынған, онда "пастор немесе жамағаттан ешқандай серт талап етілмейді; мүшелікке кіру үшін ешқандай сенім талабы болмайды; ешқандай діни сенімдер бірлескен христиандық қызметке кедерілмес еді". Онде уағыздалған негізгі қағида кіреберістің үстіндегі мәрмәр тақташаға жазылған: "Бір ғана заң бар – Құдай Иеңді жан-жүрегіңмен, ал көршіңді өзіңдей сүй".

Азаматтық ізгі хабар

Құтқарушы шіркеуінде Доусон Азаматтық Ізгі хабар тұжырымдамасын жасады. Ол қауымдастарын "қаладағы жағдайды жақсарту және азаматтардың өмір сапасын арттыру" үшін күреске қосылуға шақырды. Оның уағыздары сол кездегі дәстүрлі уағыздардан ерекшеленді, оны былай сипаттады: "Доусон өліп бара жатқан адамға өлім туралы уағыз айтқан жоқ – бұл ескі көзқарас еді, – ол тірі адам ретінде тірі адамдарға уағыз айтты, олар үшін өмір оңай да, қарапайым да емес". Оның уағыздары Бирмингем халқын қызықтырды, ал шіркеуінің ықпалды мүшелерінің қатарында Джозеф Чемберлен (жексенбілік мектептің жетекшісі және қаржыны бақылаушы), Джесси Коллингс, Джордж Диксон, Дж. А. Лэнгфорд, Роберт Мартино, Сэмюэл Тимминс, Уильям Харрис, А. Ф. Ослер және Кенриктер отбасы болды. Олардың барлығы жергілікті істерде маңызды рөл атқарды және оның идеяларын қолдады. 1847 мен 1867 жылдар аралығында оның қауымынан 17 адам қалалық кеңеске сайланды, олардың алтауы қала басшысы болды. Доусон мінберден, сондай-ақ қоғамдық лекциялар мен мақалаларында христиандарға (әсіресе бизнес тәжірибесі бар адамдарға) кеңесші болуға және қаланы өзгертуге көмектесуге кеңес берді. Джозеф Чемберлен кеңесші ретінде, содан кейін көрнекті әлеуметтік реформатор-қала басшысы ретінде осы шақыруға жауап берді. Оның азаматтық ізгі хабар идеясы және тегін білім беруді қолдауы Конгрегациялық өкілі доктор Р. В. Дейл және Бирмингем Daily Post газетінің ықпалды редакторы Дж. Т. Банспен күшті қолдау тапты. Доусон мен Дейл екеуі де қалалық кеңестегі мандатқа министр ретінде жарамсыз деп танылды, бірақ екеуі де Бирмингем мектеп кеңесінде қызмет етті. Доусон шіркеудегі және Бирмингемдегі жамағатқа саясаттағы қызметті азаматтық борыш және Құдайға қызмет ету ретінде қатты насихаттады. Доусонның радикализмі баршаның қолдауын таппады. 1847 жылы Аристің «Бирмингем газетіне» хат жазған бір тілші оны «көзқарасы мен іс-әрекеті үлкен зиян келтіруге бағытталған» адам деп сипаттады; сондай-ақ «өзінен артық нәрсеге мақтан қылып, мақтанға берілген жас жігіт, нәтижесінде үлкен және ауыр қателіктерге ұшыраған» деді.

Көзқарастар

Доусон өзін унитарийлікке жатқызбады, бірақ қазіргі унитарийлер оны өздерінің бірі санайды (оны Мидленд унитарийлік одағы он тоғызыншы ғасырдың көрнекті унитарийлерінің қатарына қосып тізімдеген). Ол баптист шіркеуін нақты сенім немесе доктринаның қаталдығынан құтылу үшін тастап кетті. Доусон "шынайы дін" әлеуметтік, біріктіруші және бауырластық рухта болады деп сенді: ол әлеуметтік дамуының нәтижесі ретінде шіркеуді тудырады. Оның пікірінше, христиандық – заңдар жинағы немесе теологиялық догма емес, "жемісті қағидалар жиынтығы" болды.

Басқа қызығушылықтар

Доусон өмірінде Шекспирден бастап неміс поэзиясына дейін, итальян тарихынан жақсы әдепке дейін алуан түрлі тақырыптар бойынша лекция оқығандығымен әйгілі болды. Ол ел жүзінде лекция оқуға үлкен сұранысқа ие болған ұлттық тұлғаға айналды. Чарльз Кингсли оны "Англиядағы ең көрнекті сөйлеуші" деп сипаттады. Доусон Карлайл мен Эмерсонның досы болды және олардың тұжырымдарын, әсіресе күнделікті өмірде жоғары этикалық норманы қажет етуін және азаматтыққа ерекше христиандық көзқарас қажеттігін насихаттауға үлкен үлес қосты. Доусон сондай-ақ Бирмингем және Мидленд институтында ағылшын әдебиетінен лекция оқыды және Бирмингемде Шекспир еске алу кітапханасын құруға көмектесті. Бірмингем анықтамалық кітапханасының ашылуындағы сөзі Виктория дәуіріндегі қалалық белсенділер үшін азаматтық жақсы хабардың мағынасын көрсетеді: Доусон 1876 жылдың 30 қарашасында Кингс Нортон қаласында күрт қайтыс болды және Ки Хилл зиратында жерленді. Оның өлімінен кейін Доусонның төрт томдық уағыздары, екі дұға кітабы және екі өмірбаяндық лекциясы жарық көрді.

Жеке өмір

Доусон 1846 жылы Сьюзан Фанни Кромптонға (1820–1878) үйленді. Олардың екі баласы болды: Рейчел Энни (1846–1873) және Бернард (1851–1900). Рейчел, "бас сүйегінің сүйектерінде ерте жасында түсініксіз тоқтау болғандықтан, дерлік ақыл-есі кем болды". 1873 жылдың мамыр айында оның ерте қайтыс болуы Доусонды уақытша депрессияға түсірді.

Жарияланған өмірбаяны

Доусон 1876 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның досы Сэм Тимминске оның өмірбаянын жазу тапсырылды. G. J. Джонсон, J. D. Морелл (Доусонның Глазго университетіндегі құрдасы) және J. H. Чемберлен де қосымша материалдармен көмектесуге міндеттелді. Тимминс материалдарды жинауға кірісті, бірақ "оның қолжазбасының бір бөлігі баспаханаға жіберілгенге дейін көп уақыт өтті"; ал жіберілген соң өртте жойылды. Тимминс ынтасын жоғалтты – "тапсырманы орындауға деген құлшынысы мүлдем келіп кетті" – және ол 1902 жылы қайтыс болғанда жұмыс аяқталмай қалды. Тапсырма мен жиналған материалдар Райт Уилсонға (Доусонның тағы бір досы Джозеф Уилсонның ұлы) берілді және ақыры 1905 жылы жарияланды. Кітапқа Джонсон, Морелл және Чемберленнің, сондай-ақ Себастьян Эванстың жазбаларымен қатар, Дэвид Кристи Мюррейдің газетте жарияланған мақаласы да енді.

Еске алу

Доусонның мүсіні бұрын Бирмингемдегі Виктория алаңында, кейіннен жақын маңдағы Эдмунд көшесінде орналасқан. Қазіргі уақытта ол Бирмингем мұражайы мен өнер галереясының мұражай жинақтары орталығында сақтауда, қалпына келтіру және жөндеу жұмыстарын күтуде. Доусонның бюсті қазір Бирмингем кітапханасының тоғызыншы қабатында қойылған. Бірмингем және Мидленд институтында оның құрметіне бөлме аталған.