Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жырардов – Польшаның орталық бөлігіндегі қала және бұрынғы өнеркәсіптік орталық. 2006 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы шамамен 41 400 адамды құрайды. Варшавадан батысқа қарай орналасқан Мазовия воеводтығындағы Жырардов ауданының орталығы болып табылады.
Żyrardów is a town and former industrial hub in central Poland with approximately 41,400 inhabitants (2006). It is the capital of Żyrardów County in the Masovian Voivodeship, west of Warsaw.
Этимология
Жырардов, бастапқыда тоқыма өнеркәсібіне арналған қоныс, аймақта жұмыс істеген француз инженері және өнертапқышы Филипп де Жирардың құрметіне аталған.
Żyrardów, initially a textile settlement, was named after French engineer and inventor Philippe de Girard, who worked in the area.
Шығу тегі
1833 жылы Любиньский аға-інілер құрған тоқыма фабрикасы Руда Гузовская ауылында ашылды. Фабрика директорларының бірі француз ойлап табушысы Филипп де Жирар (Лурмариннен) болды. XIX ғасырда ауыл Польшадағы маңызды тоқыма өндіріс орталығына айналды. Жирардың құрметіне Руда Гузовская, Жирар есімінің поляк тіліне бейімделген түрінен алынған Żyrardów атауымен қайта аталды.
A textile factory founded by the Łubieński brothers opened in the village of Ruda Guzowska in 1833. One of the directors of the factory was French inventor Philippe de Girard (from Lourmarin). The village developed during the 19th century into a significant textile mill town in Poland. In honour of Girard, Ruda Guzowska was renamed Żyrardów, a toponym derived of the polonised spelling of Girard's name.
Еңбек қозғалысы
XIX ғасырдың соңында Польшада (сол кезде Ресей империясының бір бөлігі болған) Жиррадовтағы мақта зауыттары мен тоқыма өнеркәсібіндегі қорқынышты еңбек жағдайлары мен теңсіздік 1883 жылы сол жерде жұмыс істейтін әйелдер бастаған үлкен ереуілге алып келді. Бұл оқиға поляк жұмысшы қозғалысының ерте тарихындағы ең ірі және маңызды оқиғалардың бірі болып табылады, ол отаршыл басқыншыларға қарсы күреске және бөлінген Польшаның жұмысшыларын азат етуге бағытталған. Жиррадовтағы көтерілістер 1905 жылғы революцияның Łódź көтерілісіне дейін Польшадағы ең ірі наразылық болды. Олар поляк жұмысшы табының тарихының маңызды бөлігі болып қала береді, оларға арналған түрлі ақпарат құралдары бар, сондай-ақ 2004 жылдан бері жыл сайын көшеде қайта жандандырылатын шаралар өткізіліп келеді.
The terrible working conditions and inequality of the cotton mills and textile industry in Żyrardów during the late 19th century, which was in Congress Poland (part of the Russian Empire) at the time, led to a massive strike started by the female workers employed there in 1883. This event is one of the largest and most important events in the early history of the Polish workers' movement, which focused on fighting against the colonial oppressors as well as liberating the workers of partitioned Poland. The upheavals in Żyrardów were the largest protest in Poland up until the Łódź insurrection of the 1905 Revolution. They remain an essential element of Polish working class history, with various forms of media dedicated to them as well as street reenactments performed annually since 2004.
Екінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі кезеңдер
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Польшаға шабуыл кезінде 1939 жылдың 12 қыркүйегінде таңертеңгі сағаттарда 8-ші неміс армиясының бөлімшелері Жирардоуға шабуыл жасады. Бірнеше сағат бойы қаланы қаһармандықпен қорғағаннан кейін, поляк әскері өз позицияларын тастап, Вискитки, Гузов, Сыманов және Папротня бағытында кешіктіру шараларын жүргізуге мәжбүр болды. 1941 жылы немістер жергілікті еврейлерді Варшава геттосына көшірді. 1975 жылдан 1998 жылға дейін Жирардоу әкімшілік жағынан Скерневице воеводшалығының құрамында болды. Қалалық мұражай қазіргі таңда фабрика иесі К. Дитрихтің бұрынғы сарайында орналасқан. Кішкентай қаланың кіре берісінде орналасқан тақтада, бұл қаланың Еуропада фабрика үшін толығымен салынған жалғыз қала екені жазылған. Қала 2012 жылдың 17 қаңтарында Польшаның ресми ұлттық тарихи ескерткіштерінің (Pomnik historii) бірі деп жарияланды. Оның тізімін Польшаның Ұлттық мұралар жөніндегі кеңесі сақтайды.
During the invasion of Poland at the start of World War II, with the onset of dawn on September 12, 1939, units of the 8th German Army launched an attack on Żyrardów. After several hours of fierce defence of the town, the Polish army had to leave their positions and start delaying actions towards Wiskitki, Guzów, Szymanów, and Paprotnia. In 1941, the Germans transported local Jews into the Warsaw ghetto. From 1975 to 1998, Żyrardów was administratively located in the Skierniewice Voivodeship. The town museum is nowadays located in the former palace of owner of factory K. Dittrich. A sign near the entrance to the little city states that it was the only town in Europe entirely set up for a factory. The city was named one of Poland's official national Historic Monuments (Pomnik historii), as designated 17 January, 2012. Its listing is maintained by the National Heritage Board of Poland.
Ескерткіштер
Жирадовтың көптеген ескерткіштері 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында құрылған өндіріс аймағында орналасқан. Żyrardów тоқымалы елді мекенінің Еуропада сақталған жалғыз толыққанды 19-шы ғасырлық қалалық өнеркәсіптік кешені екеніне кеңінен сенеді.
Most of Żyrardów's monuments are located in the manufacturing area which dates from the 19th and early 20th centuries. It is widely believed that Żyrardów's textile settlement is the only complete 19th century urban industrial complex to be preserved in Europe.
Спорт
1923 жылдан бері Жырардув қаласында «Жырардувянка Жырардув» (бұрынғы «Влокняж Жырардув») футбол клубы бар, ол 2015/2016 жылдары Польшаның IV лигасында өнер көрсетті.
Since 1923 Żyrardów has a football club named Żyrardowianka Żyrardów (formerly Włókniarz Żyrardów), which in 2015/2016 played in the Polish IV League.