Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Отвок (ивритше: אָטוואָצק) – Польшаның шығыс орталық бөлігінде, Варшаваның оңтүстік-шығысында орналасқан Мазовия воеводтығындағы қала. 2019 жылғы мәлімет бойынша, халқы 44 635 адамды құрайды. Отвок Варшава қалалық агломерациясының құрамына кіреді. Қала Висла өзенінің оң жағалауында, Свидер өзенінің құйылатын жерінен төмен жатыр. Отвок – «Свидермаер» деп аталатын ерекше сәулет стилінің отаны. Ол Отвок ауданының орталығы болып табылады. Қаланың аумағының 23% орманды алқаптарды құрайды, сондай-ақ бірнеше табиғат қорықтары бар.
Otwock (Yiddish: אָטוואָצק) is a city in the Masovian Voivodship in east central Poland, some southeast of Warsaw, with 44,635 inhabitants (2019). Otwock is a part of the Warsaw metropolitan area. It is situated on the right bank of Vistula River below the mouth of Świder River. Otwock is home to a unique architectural style called Świdermajer. It is the capital of Otwock County. The town covers the area of Forested areas make up 23% of the territory, and there are several nature reserves.
Тарих
Otwosko деп аталатын ауыл туралы алғашқы мәлімет 15 ғасырдың басында айтылғанмен, Otwock 19 ғасырдың екінші жартысында ғана толық дамыды, 1877 жылы Висла өзені арқылы Mława қаласынан Варшава, Люблин және Chełm қалаларына дейін созылатын темір жол ашылған кезде. Бұл темір жол бойында орналасқан Otwock танымал қала маңына айналды, онда көптеген шипажайлар жəне Жозеф Пилсудский мен Владислав Реймонт сияқты бірнеше белгілі қонақтар болды. Владислав Реймонт осы жерде Нобель сыйлығын жеңіп алған "Хлопи" романын жазды. 1908 жылы Otwock қаласында Зофиовка санаторийі ашылды. 1916 жылы Otwock қала ретінде бекітіліп, powiat орталығы болды. 1920 жылғы Варшава шайқасы кезінде Otwock, жақын орналасқан Karczew қаласымен бірге, поляк қорғанысының бірінші шебінің оң жақ қанатын құрады және оны поляк 15-ші жаяу әскер дивизиясы қорғады, ал поляк қорғанысының екінші шебі қазіргі Świdry Wielkie ауданынан басталды; алайда, Otwock қаласында поляк-орыс шайқасы болған жоқ. 1936 жылы Варшава – Otwock темір жолы Польшадағы алғашқы электрленген темір жол желісі болды.
Even though the first mention of a village called Otwosko comes from the early 15th century, Otwock did not fully develop until the second half of the 19th century, when in 1877 the Vistula River Railroad was opened, which ran from Mława via Warsaw, to Lublin and Chełm. Otwock, which is located along the line, became a popular suburb, with numerous spas and several notable guests, including Józef Piłsudski and Władysław Reymont, who wrote his Nobel prize winning novel Chłopi there. The Zofiówka Sanatorium was opened in Otwock in 1908. In 1916, Otwock was incorporated as a town and became the seat of a powiat. During the Battle of Warsaw (1920), Otwock, along with nearby Karczew, constituted the edge of the right wing of the first line of Polish defense and was manned by the Polish 15th Infantry Division, whereas the second line of Polish defense began in the present day neighborhood of Świdry Wielkie; however, there was no Polish Russian fighting in Otwock. In 1936 railway connection Warsaw Otwock was electrified as the first rail line in Poland.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1939 жылы қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғысты басталған Польшаға неміс-совет басқыншылығынан кейін қала Германияның оккупациясына түсті. 1939 жылдың желтоқсан айында неміс билігі Отвоцк қаласында еврей геттосын құрды. Нацистер жергілікті Зофиовка санаториясында психиатриялық науқастарға қатысты "T4" эвтаназия бағдарламасын жүргізді, еврей халқын қуғынға салу және пайдалану мақсатында оларды қамауға алу үшін. Гетто 1942 жылдың тамыз және 19 қыркүйек аралығында таратылды, сол кезде оның 12 000 – 15 000 тұрғынынан 75% -ы, шамамен 8 000 адам, Отвоцктағы аялдама алаңында нацистермен жиналып, Треблинка және Освенцимдегі жойқын лагерлеріне мал вагондарында тасымалданды. Қалғандары Ремонта көшесінде дереу атылды. Отвоцк – Холокост кезінде мыңдаған еврей баласын құтқарған поляк гуманитары Ирена Сендлердің (1910 – 2008) және Кристина Даңконың туған қаласы. Екеуі де Яд Вашем институтымен «Ұлттар арасындағы Адал» құрметті атағымен марапатталды. Отвоцк қаласынан шыққан еврей геттосының полиция қызметкері, жазушы Калель Переходник те осы қаланың тумасы. Азаттыққа қол жеткеннен кейін Отвоцкта Холокосттан аман қалған балаларға арналған балалар үйі ашылды.
Following the German–Soviet invasion of Poland, which started World War II in September 1939, the town was occupied by Germany. In December 1939, the German authorities established a Jewish ghetto in Otwock. A murderous Action T4 euthanasia program was carried out by the Nazis in the local Zofiówka Sanatorium for the psychiatric patients in order to confine its Jewish population for the purpose of persecution and exploitation. The Ghetto was liquidated between August and 19 September 1942, when 75% of its Jewish population of 12,000–15,000 numbering at around 8,000 were assembled by the Nazis at a layover yard in Otwock (pictured) and transported in cattle trucks to extermination camps in Treblinka and Auschwitz. Jews who remained were summarily shot at Reymonta Street soon after. Otwock is the hometown of Irena Sendler (1910 – 2008), the Polish humanitarian who saved thousands of Jewish children during the Holocaust; as well as Krystyna Dańko, both awarded the titles of Righteous among the Nations by Yad Vashem. Writer Calel Perechodnik, a Jewish Ghetto Policeman from Otwock also hailed from this town. Following the liberation, a children's home for Holocaust survivors was established in Otwock.
Соғыстан кейінгі кезең
1952 жылы қала шекарасы кеңейтіліп, Świder, Świdry Wielkie, Teklin және Zamlądz жаңа шағын аудандар ретінде қосылды. Корея соғысынан кейін, 1953–1959 жылдары Польша Свидерде 200 Солтүстік Кореялық жетімді қабылдады. 1975 жылдан 1998 жылға дейін әкімшілік жағынан Варшава воеводствосына қарасты.
In 1952, town limits were expanded by including Świder, Świdry Wielkie, Teklin and Zamlądz as new neighbourhoods. Following the Korean War, in 1953–1959, Poland admitted 200 North Korean orphans in Świder. From 1975 to 1998, it was administratively located in the Warsaw Voivodeship.
Көрікті жерлер
Отвакта қала мен оның төңірегіне тән, Świdermajer стиліндегі көптеген ғимараттар бар. Сондай-ақ, Холокост кезінде нацистік Германия тарапынан өлтірілген Йозеф Пилсудскийге және жергілікті еврейлерге арналған ескерткіштер де бар. Мсзар Погорзельский, Свидер және Свидер аралдары табиғат қорықтары Отвакта орналасқан.
In Otwock there are many buildings in the Świdermajer style, unique to the town and its surroundings. There are also memorials to Józef Piłsudski and to local Jews, who were murdered by Nazi Germany in the Holocaust. The Mszar Pogorzelski, Świder and Wyspy Świderskie nature reserves are located in Otwock.
Экономика
1958 жылы Ева, Польшаның алғашқы ядролық реакторы Отвоц ауданындағы Свиерк елді мекенінде іске қосылды. 1974 жылы Мария есімді екінші зерттеу реакторы салынды.
In 1958, Ewa, the first Polish nuclear reactor was activated in Swierk district of Otwock. A second research reactor, Maria, was erected in 1974.
Спорт
Отвок қаласында Start Otwock спорт клубы (1924 жылы құрылған) орналасқан. Клуб Симон Колецки және Марцин Доленга сияқты ауыр атлеттерімен әйгілі. Сонымен қатар, "Старт" клубының тәрбиесінде өскен дарынды футболшы Януш Жмиевский 1960 жылдары "Легия Варшава" және Польша Ұлттық құрамасы сапында ойнаған.
Otwock is home to a sports club Start Otwock (founded in 1924). The club is renowned for its weight lifters such as Szymon Kołecki and Marcin Dołęga. Also, the Start Club's own prodigy is football forward Janusz Żmijewski who in the 1960s played for Legia Warszawa and the national team of Poland.