Кіріспе
Бенгт Ронни Петерсон (14 ақпан 1944 – 11 қыркүйек 1978) – шведтік жарыс жүргізушісі. "Супершвед" деген лақап атымен танымал, ол Formula One World Drivers' Championship жарысында екі рет күміс жүлдегер атанды. Петерсон мотор спортындағы мансабын картингпен бастады, дәстүрлі түрде көптеген жарыс жүргізушілері ашық дөңгелекті жарыстарда осыдан бастайды. Бірнеше картинг титулын жеңгеннен кейін, соның ішінде 1963 және 1964 жылдары екі швед титулын ұтып алғаннан кейін, ол Формула 3-ке көшті, онда 1969 жылғы Гран-при үшін Монако Гран-приінің Формула 3 қолдау жарысын жеңіп алды. Сол жылы ол FIA Formula 3 Еуропа чемпионатында жеңіске жетті және March зауыт командасының құрамында Formula One-ге өтті. Командамен үш жылдық еңбек еткен кезінде ол алты мәрте тұғырға көтерілді, оның көп бөлігі 1971 жылғы Formula One маусымында болды, сонымен қатар ол Жүргізушілер чемпионатында екінші орынды иеленді. March командасымен үш жылдық келісімшарты аяқталғаннан кейін Петерсон 1973 жылы Колин Чапманның Team Lotus командасына қосылды, бұрынғы чемпион Эмерсон Фиттипальдимен бірге жарысты. Lotus командасындағы алғашқы екі маусымында Петерсон жеті жеңіске жетіп, 1973 жылы мансабындағы ең жақсы нәтижесі – 52 ұпай жинады. 1975 жылғы сәтсіз маусымнан кейін Петерсон қайтадан March командасына оралып, 1976 жылғы Италия Гран-приінде команда үшін соңғы жеңісін тойлады. 1977 жылғы маусымды Tyrrell командасында өткізгеннен кейін, ол 1978 жылғы маусымда Марио Андреттидің екінші жүргізушісі ретінде Lotus командасына оралды. Петерсон Оңтүстік Африка және Австрия Гран-прилерінде екі рет жеңіске жетті және Италия Гран-приінде Монцадағы бірінші айналымдағы қаза тағдырына қарамастан, Жүргізушілер чемпионатында екінші орынды иеленді.
the racing driver
Bengt Ronnie Peterson (; 14 February 1944 – 11 September 1978) was a Swedish racing driver. Known by the nickname 'SuperSwede', he was a two time runner up in the Formula One World Drivers' Championship. Peterson began his motor racing career in kart racing, traditionally the discipline where the majority of race drivers begin their careers in open wheel racing. After winning a number of karting titles, including two Swedish titles in 1963 and 1964, he moved on to Formula Three, where he won the Monaco Grand Prix Formula Three support race for the 1969 Grand Prix. Later that year he won the FIA European Formula 3 Championship and moved up into Formula One, racing for the March factory team. In his three year spell with the team, he took six podiums, most of which were scored during the 1971 Formula One season in which he also finished as runner up in the Drivers' Championship. After seeing out his three year contract at March, Peterson joined Colin Chapman's Team Lotus in the 1973 season, partnering defending champion Emerson Fittipaldi. During his first two seasons with Lotus, Peterson took seven victories, scoring a career best 52 points in 1973. After a poor 1975 season, Peterson moved back to March and scored his final victory for the team at the 1976 Italian Grand Prix. After spending the 1977 season with Tyrrell, he moved back to Lotus for the 1978 season as number two driver to Mario Andretti. Peterson scored two wins, at the South African and Austrian Grand Prix races, and finished second in the Drivers' Championship standings despite his fatal first lap accident at Monza during the Italian Grand Prix.
Ерте өмір
Питерсон Швецияның Оребро маңындағы Альмбиде дүниеге келген. Ол жас кезінде картингпен айналысып, жүргізу стилін қалыптастырды және машиналарға көшуден бұрын еуропалық картингте жедел дамып, үлкен жетістіктерге қол жеткізді.
Үшінші және екінші формулалар
Картингтен кейін Петерсон 1 литрлік, Brabham негізінде жасалған "Свебе" формулалық машинасымен Формула 3 жарысына қатысты, оны әкесі Бенгт (наан пісіруші) және Свен Андерссонмен бірлесіп жобалады. Бастапқыдағы тамаша нәтижелер Италияның амбициялы Tecno компаниясының назарын тез өзіне аударды, олар оны 1968 жылы өздеріне шақырып алды. Олармен бірге ол 1969 жылғы Формула 3 чемпионатында жеңіске жетті. F1 статусына көтерілгеннен кейін де Петерсон төменгі деңгейдегі жарыстар серияларында (сол кезде бұл қалыпты жағдай еді) қатысып, 1971 жылы March командасы үшін жүргізіп Еуропаның Формула 2 чемпионатында жеңімпаз атанды.
Алғашқы жылдар
Питерсон өзінің Гран-при дебютін 1970 жылғы Монако Гран-присінде Колин Краббтың "Antique Automobiles Racing Team" командасының қолдауымен March 701 көлігінде жасады. Краббтың жеке командасының шектеулі бюджеті аз ғана сынақтарға мүмкіндік берді, ал Петерсон жарыста 16 көліктен 12-ші орынды иеленді. Ол Джеки Стюарт пен Крис Амоннан 10 орынға қалып қойды, олар екеуі де жаңаша жабдықталған 701 көліктерімен бірінші қатарда старт алды, бірақ тәжірибелі Джо Сифферттен аздап ғана артта қалды. Петерсон жарысты жетінші орында аяқтаған March командасының жалғыз жүргізушісі болды. 1971 жылы Петерсон толық құрамындағы March командасына өтті және бірден көзге түсті. Формула-1 Гран-присінде бес екінші орын алғаннан кейін ол сол жылғы Әлем чемпионатына Джеки Стюарттан кейін екінші орынға ие болды. Осы жылы Петерсон "Autodelta Alfa Romeo" көлігімен Әлемдік спорттық автомобильдер чемпионатында "Watkins Glen" 6 сағаттық жарысын жеңіп алды. Петерсон 1973 жылға дейін March командасында қалды, содан кейін Джон Плейер командасының "Lotus" құрамына Эмерсон Фиттипальдимен бірге келісім шарт жасады.
1973-1976 жылдар
Питерсонның алғашқы Гран-при жеңісі 1973 жылы Поль Рикардта өткен француз Гран-приінде Lotus 72 машинасымен болды. Сол жылы ол Австрия, Италия және АҚШ-та тағы үш жеңіске жетті, бірақ машинаның нашар сенімділігі маусым соңында Әлем чемпионаттарында үшінші орынға ғана мүмкіндік берді. 1974 жылы Lotus 76 машинасы ұсынылды. Алайда, бұл машина Питерсонға да, оның командаласы Джеки Иккске де ұнамай, сәтсіз болды. Сондықтан команда оларға ескі Lotus 72 машиналарын айдауға рұхсат берді. Питерсон ескі машинада жақсы өнер көрсетіп, тағы үш жеңіске қол жеткізді: француз және итальян Гран-прилері, сондай-ақ Монако Гран-приі. Стук пен Питерсон BMW үшін Еуропа, Африка және Солтүстік Америкада бірге жарысты.
1977 ж . Тирелл
1977 жылы ол Tyrrell үшін алты дөңгелекті Tyrrell P34B машинасымен жарысты. Питерсон 1977 жылғы алғашқы төрт жарыстан шығып қалды, Аргентинада айналып кетті, Бразилияда Джохен Масс пен McLaren және Клей Регаццонидің Ensign машинасымен соқтығысты, ал Оңтүстік Африка мен АҚШ-тың батысында отын жүйесінде ақаулар болды. Испанияда ол сегізінші орынды алды, бірақ Монакода тежегіш бұзылғандықтан жарыстан шықты. Питерсонның жалғыз құрметті орынға ие болуы – Бельгиядағы жаңбырға толы жарыста үшінші орын алуы.
1978: Лотус
Питерсон көпшілікті таң қалдырып, Тиррелден кетіп, 1978 жылы Джон Плейер командасына оралды. Ол 1978 жылғы Оңтүстік Африка Гран-присінде Патрик Депайеден соңғы айналымда жеңіске жетіп, сондай-ақ инновациялық «жер әсері» Lotus 79 машинасымен Австрия Гран-присін ұтты. Оның командаласы Марио Андретти, Питерсон команданың «№2» жүргізушісі болғанда, екеуі бірге төрт рет 1-2 нәтиже көрсетті, барлығы Андретти жеңіске жеткен кезде. Питерсонның екі жеңісі де Андретти қиындыққа тап болғанда болды, ал Андретти Питерсон жарыстан шықпағанда бір рет жеңіп алды (Италия Гран-присі есептелмейді). Көптеген жағдайларда Питерсон Андреттидің артынан тығыз жүріп, командалық тапсырмалар орындалып жатқаны туралы болжамдарға орын берді. 1970 жылдары Питерсон F1-де таза жылдамдық бойынша ең жылдам жүргізуші ретінде танымал болды. 1978 жылғы маусымда Андретти жиі жарысқа іліккен уақытты жақсартты. Кейбір замандас бақылаушылар Питерсоннің шындығында екеуінен де жылдам болуы мүмкін екенін, бірақ Андреттидің машинаны жетілдірудегі мол дағдысы Lotus 78 және 79 машиналарын толыққанды әлеуетіне жеткізгенін, ал Питерсонның Андреттиге көрсеткен құрметі осыны жасырын мойындағанын айтты. Осыған қарамастан, Питерсонға 1979 жылы Макларенде орын ұсынылды. Питерсон кез келген дауға қатысудан бас тартты және көптеген жағдайларда Андретти жай ғана жылдам уақыт көрсеткенін айтып, болжамдарды жоққа шығарды.
Өлім
1978 жылы Монцада өткен Италия Гран-приі Петерсон үшін жаман басталды. Ішкі жарыс машинасы Lotus 79-ды зақымдап, оны дереу жөндеу мүмкін болмады, сонымен қатар аяқтарын жарақаттады. Team Lotus-тың қолында бір 79 машинасы болды, бірақ ол Андретти үшін жасалған еді, ал Петерсон әлдеқайда бойы биік болғандықтан ішке жайлы сыймады. Команданың басқа бір ғана машинасы – өткен жылғы 78 модель, ол сол маусымда F1 трассасында минималды күтіммен жүргізілді. Жарыс аяқталғаннан кейін көптеген жүргізушілер жарыстың басталуы үшін жарыс стартері жасыл шамды тым ерте жаққанын айтты. Формула-1 жарысының бастамасы барлық машиналар тұрып қалуын білдірсе, ерте жасыл шам артқы қатардағы машиналар шам жанып тұрғанда әлі қозғалып жатқанда жағдай жасады. Бұл арттағы машиналардың алдағыларға секіріп озуына және бірінші шиканға жақындағанда оларды тығыз біріктіріп, «аккордеон» әсеріне әкелді. Алдыңғы төрт жүргізуші – Андретти, Жиль Вильнёв, Жан-Пьер Жабуиль және Ники Лауда – кез келген қиындықтан аулақ болу үшін жеткілікті алшақтықта болды, бірақ Петерсон үшінші қатардан нашар старт алып, дереу Алан Джонс, Жак Лаффит және Джон Уотсоннан озып кетті. 10-шы және 12-ші орындардан старт алған Джоди Шектер мен Риккардо Патрезе Гран-придің басты түзу сызығынан ескі Монцаның бұрылысына дейінгі сызықтан оңға қарай жылды. Шектердің Wolf машинасы жиналған топтан алда қайта қосыла алды, ал Патрезе Джеймс Ханттан сәл алға жылды, ол солға қарай ойсырап, Петерсонмен соқтығысты, соның салдарынан Витторио Брамбилла, Карлос Рейтеманн, Ханс Йоахим Штук, Патрик Депайе, Дидье Пирони, Дерек Дали, Клей Регаццони және Брет Лангер де қатысты. Петерсонның Lotus машинасы кедергіге қатты соқтығып, өртеніп, трассаның ортасына қайта секірді. Ол өртенген машинаның ішінде қалып қойды, бірақ Хант, Регаццони және Депайе оны ауыр күйік шағып алмас бұрын босатуға үлкерді, ал трасса маршалдары өртті сөндірді. Оны сыртқа шығарып, жолдың ортасына толық есінде жатқызды, бірақ аяқтары ауыр жарақаттанған. Кейін Хант Петерсонды аяқтарына қарамай, одан әрі қайғырудан сақтағанын айтты. Сол кезде Брамбилланың жағдайына көбірек алаңдады, оның басына ұшқан дөңгелек тиіп, ол машинасының ішінде комада жатқан. Брамбилла ауыр жарақат алды және бір жылдан кейін ғана Формула-1-де жарысқа қайта шықты. Петерсонның өміріне қауіп төніп тұрған жоқ. Сид Уоткинс және оның медициналық тобы Брамбилланың машинасына апаттан шығару үшін бет алды. Жарақат алған жүргізушілер мен Петерсон Милан қаласындағы ауруханаға жеткізілді, ал трасса тазаланғаннан кейін жарыс қайта басталды. Ауруханада Петерсонның рентген суреті аяқтары мен табандарында 27 сынық бар екенін көрсетті. Онымен сөйлескеннен кейін, дәрігерлер сүйектерді бекіту үшін операция жасау үшін Петерсонды жансақтау бөліміне жіберді. Дәрігерлер арасында барлық сынықтарды бірден түзетуге бола ма, жоқ па деген мәселеде келіспеушіліктер болды. Түнде Петерсонның жағдайы нашарлап, оған майлы эмболия диагнозы қойылды. Таңертеңге қарай ол эмболиядан бүйрек жетіспеушілігіне ұшырады және 1978 жылдың 11 қыркүйегінде сағат 9:55-те қайтыс болды. Оның командаласы Марио Андретти жарыста чемпион атанды. "Менің мансабымның ең бақытты күні болуы керек болған оқиғамен байланысты трагедияның болуы өте әділетсіз", - деді Андретти. "Мен тойлай алмадым, бірақ сондай-ақ, мен бұл кубокпен мәңгі бірге болатынымды білдім. Ронни де маған қуанатынын білетінмін".
Мұра
Питерсонды кейбіреулер ешқашан чемпионат жеңіске ие болмаған ең үздік Формула-1 жүргізушісі және Швецияның ең үздік жарыс жүргізушісі деп санайды. 2016 жылы жүргізуші мен машинаның салыстырмалы ықпалын бағалаған математикалық модельдеу зерттеуін қамтитын академиялық мақалада Питерсон барлық уақыттағы Формула-1 жүргізушілерінің арасында 21-орынды, ал титул жеңбегендердің ішінде 6-орынды иеленді. Arrows командасының жүргізушісі Риккардо Патрезе Италия Гран-приіндегі бірінші айналымдағы апаттың басты себепшісі деп Гран-при жүргізушілері қауымдастығының бірнеше мүшесі (әсіресе Джеймс Хант) тарапынан айыпталды. Ол 1978 жылғы АҚШ Гран-присінде бір жарысқа қатысудан шеттетілді. 1979 жылы Джордж Харрисон Питерсонға "Faster" атты ән мен музыкалық бейнебаяны арқылы құрмет көрсетті. Питерсонның қазасына байланысты мән-жайлар Италияның қылмыстық сотында қарастырылды. Жүргізуші Риккардо Патрезе мен жарыс директоры Джанни Рестиллиге де айып тағылды: Патрезе – трассадағы қауіпсіз маневр салдарынан апаттың басты себебі болды деп саналғандықтан, адам өліміне себеп болды; ал Рестилли – жарысты мерзімінен бұрын бастау сигналы бергендігі үшін Питерсонның қазасына ықпал еткені үшін. Екеуі де 1981 жылғы 28 қазанда қылмыстық айыптан босатылды. Питерсонның әйелі Барбро (туған тегі Эдвардссон) оның қазасынан ешқашан арыла алмады және 1987 жылғы 19 желтоқсанда өзін-өзі өлтірді. Ол Роннимен бірге Оребродағы Петерсон отбасының қабіріне жерленді. Олардың 1975 жылғы қарашада дүниеге келген Нина Луиза (Жохен Риндттің әйелінің құрметіне қойылған есім) атты қызы болды. Оребродада Рихард Бриксел салған Питерсонның мүсіні орнатылған. Ронни Петерсонның ресми мұражайын Роннидің қызы Нина Кеннеди 2008 жылғы 31 мамырда Оребродада ресми түрде ашты. Мұражай 2009 жылғы қазан айында мемлекеттік қаржыландыруды ала алмағандықтан жабылды. "Superswede: Рони Петерсон туралы фильм" (2017), режиссері Хенрик Янссон Швейцер, Марио Андретти, Эмерсон Фиттипальди, Нина Кеннеди және Ники Лауданың қатысуымен YouTube-та қолжетімді, сондай-ақ бірнеше қысқа құрметтеу видеолары да бар. 2014 жылғы Монако Гран-присінде шведтік Формула-1 жүргізушісі Маркус Эрикссон Питерсонға құрмет көрсету үшін оның дизайнындағы арнайы шлем киді. Эрикссон 2022 жылғы Индианаполис 500 жарысында жеңіске жеткен кезде де ұқсас шлем киді.
Ле-Манның 24 сағаттық жарысының нәтижелері
Жыл Команда Ұжымдас жүргізушілер Автомобиль класы 1970 SpA Ferrari SEFAC Дерек Белл Ferrari 512S S5.0 39 Аяқталмады Аяқталмады