Кіріспе

Комик жанры

Ғылыми фантастикаға қатысты комикстер мен комикстердің жариялануы 1930 жылдардың басында АҚШ-та шығарылатын газеттерде көбейді. Одан бері олар әлемнің көптеген елдеріне тарады.

Тарих

Ең алғашқы ғылыми фантастика комиксі – А.Д. Кондоның «Марстан келген Скайгак мырза» атты әзіл-сықақ суреті, ол 1907 жылы газеттерде жарық көрді. Алғашқы әзілсіз ғылыми фантастика комиксі – «Бак Роджерс», ол 1929 жылы пайда болды және сол жылы «Amazing Stories» журналында жарияланған әңгімеге негізделген. Одан кейін «Flash Gordon», «Brick Bradford» және британдық «Dan Dare» сияқты осы жанрдағы басқа комикстер тез арада пайда болды. Бұл ықпал комикс кітаптарына тарады, онда ғылыми фантастика тақырыптары күннен-күнге танымал бола берді; мысалы, «Planet Comics» атты комикс болды. «Суперменнің» пайда болуымен супергерой жанры дүниеге келді, оған көбінесе ғылыми фантастика элементтері енгізілді. «EC Comics» ғылыми фантастикалық комикстерді шығаруда үлкен жетістіктерге жетті. Алайда, доктор Фредерик Вертамның «Бәласыздарды азғыру» атты кітабы ата-аналар мен педагогтар арасында антикомикс сезімін қоздырып, оларды бизнестен шығарып тастау қаупі туды. Қарсылықтарға қарамастан, комикстердегі ғылыми фантастика 1960 жылдарға дейін АҚШ-та балалар мен жасөспірімдерге арналған әңгімелермен жалғасты, ал 1960 жылдардың соңында хиппи андеграунд комикстерінің толқынымен ересектер нарығына қайта оралды. Жапон мангасында да ғылыми фантастика элементтері кездеседі. 1950 жылдары Осаму Тедзуканың «Астро Бой» ғылыми фантастикаға негізделген алғашқы ірі мангалардың бірі болды. Келесі онжылдықтарда Лейджи Мацумото («Galaxy Express 999» мысалы), Кацухиро Отомо («Акира» мысалы) және Масамуне Широу («Appleseed» және «Ghost in the Shell» мысалы) сияқты көптеген авторлар мен туындылар пайда болды. Ұлыбританияда «Eagle» басылымы 1950 жылы «Dan Dare» журналын шығаруға мүмкіндік берді. Осы кездегі «Dan Dare» және Ұлыбританиядағы басқа комикстер балаларға арналған және газет қағазына басылған. Ал журналдар ересектерге арналған, олар жылтыр қағазға басылған. Алпысыншы жылдардың ортасынан бастап Дон Лоуренс салған «Триган империясы» («Look and Learn» журналында жарияланды, кейін «Storm» туындысын жасады). 1970 жылдары «2000 AD» сияқты басылымдарда спорт немесе соғыс сияқты танымал тақырыптарға ғылыми фантастикалық көзқараспен қараған әдеттегі оқиғалар жарияланды. Оның табысы «Tornado», «Starlord» және «Crisis» сияқты имитаторлар мен спин-оффтарды тудырды, олардың ешқайсысы бірнеше жылдан артық өмір сүрмеді, ал бұрынғы атаулар «2000 AD»-ке қайта біріктірілді. Француз тіліндегі алғашқы ғылыми фантастика комиксі – «Zig et Puce au XXIème Siècle» («Zig & Puce In The 21st Century»), ол бастапқыда 1935 жылы альбом ретінде жарияланбастан бұрын француз жексенбілік газетінде серияландырылды; бұл 1925 жылы құрылған Зиг және Пус есімді жасөспірім кейіпкерлердің көптеген оқиғаларының бірі болды. Жасөспірімдерге арналмаған алғашқы француз ғылыми фантастикалық комикс оқиғасы – «Futuropolis», ол 1937-1938 жылдары «Junior» комикс журналында серияландырылды; 1940 жылы «Electropolis» псевдо жалғасы жарық көрді. Нацистер Францияға «Flash Gordon» әкелуге тыйым салғанда, «Le Rayon U» («The U Ray») «Bravo» журналында бұрынғы комикстің орнына құрылды. 1943 жылы жарық көрген француз ғылыми фантастикалық комикстердің ішінде «Pic et Nic» журналында серияланған қуатты робот туралы «Otomox» және «Spirou» журналында серияланған «L'Épervier Bleu» («Көк шоқпар») бар. Француз комикс журналының ғылыми фантастикалық кейіпкерге толық арналған алғашқы басылымы – 1947 жылы шыққан, салыстырмалы түрде қысқа өмір сүрген «Radar» журналы. Көп ұзамай француз комикс журналы 1953 жылдан 1964 жылға дейін жарық көрген шағын форматты «Meteor» болды; оның басты ерекшелігі – «Les Conquérants de l'espace» («Ғарыш жеңімпаздары»). Кейінгі танымал француз ғылыми фантастикасына «Métal Hurlant» сияқты басылымдар мен Enki Bilal («The Nikopol Trilogy» мысалы) және Moebius сияқты авторлар кіреді. Интернеттің пайда болуымен көптеген ғылыми фантастика комикстері онлайн жарияланды. Ең алғашқы ғылыми фантастика веб-комикстерінің бірі – 1994 жылы пайда болған «Polymer City Chronicles». Басқа да көрнекті комикстер – «Schlock Mercenary» және «Starslip Crisis».

Графикалық романдар

Ғылыми фантастикалық графикалық роман – әр түрлі / болашақ уақыт желілерін, теориялық қоғамдарды, технологияны және/немесе олардың комбинациясын зерттейтін, ойдан шығарылған сюжетті бейнелеу үшін міндетті түрде суреттерді пайдаланатын толық көлемді кітап. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінде (OED) бұл термин алғаш рет 1978 жылы Уилл Эйснердің «Құдаймен келісімшарт: және басқа да үйлер туралы әңгімелер – Графикалық роман» еңбегінде қолданылған, бірақ графикалық романдар одан көп бұрын-ақ пайда болған. Бұл терминге дейін, 1951 жылы Осаму Тедзуканың «Астробой» ғылыми фантастикалық графикалық романы жарық көрді, онда 2003 жылы іске қосылған балаша робот Астробой басты рөлде ойнады.