Кіріспе
Американдық неоклассикалық композитор және авангардтық электронды музыкант Мортон Суботник (14 сәуір 1933 жылы туған) – американдық электронды музыка композиторы, ең белгілі туындысы – 1967 жылғы «Silver Apples of the Moon» композициясы. Бұл Nonesuch рекордтық компаниясы тапсырыс берген алғашқы электронды туынды. Ол Калифорния өнер институтының негіс қалаушыларының бірі болды және көп жылдар бойы онда оқытумен айналысты. Суботник интерактивті электроника және мультимедия саласында кеңінен жұмыс істеді, Паулин Оливерос пен Рамон Сендермен бірге Сан-Франциско таспалы музыка орталығын құрды, көбінесе әйелі Джоан Ла Барбарамен бірлесіп жұмыс жасады. Мортон Суботник – электронды музыка мен мультимедиалық өнерді дамытудың алғашқы қадамдарын жасағандардың бірі және аспаптар мен басқа да медиа құралдарын, соның ішінде интерактивті компьютерлік музыка жүйелерін қолданатын туындылардың инноваторы. Оның көптеген музыкалық шығармалары компьютерлік бөлімді немесе тікелей электрондық өңдеуді талап етеді; оның туындылары жанр тарихындағы маңызды технологиялық жаңалықтарды пайдаланады.
Morton Subotnick (born April 14, 1933) is an American composer of electronic music, best known for his 1967 composition Silver Apples of the Moon, the first electronic work commissioned by a record company, Nonesuch. He was one of the founding members of California Institute of the Arts, where he taught for many years. Subotnick has worked extensively with interactive electronics and multi media, co founding the San Francisco Tape Music Center with Pauline Oliveros and Ramon Sender, often collaborating with his wife Joan La Barbara. Morton Subotnick is one of the pioneers in the development of electronic music and multi media performance and an innovator in works involving instruments and other media, including interactive computer music systems. Most of his music calls for a computer part, or live electronic processing; his oeuvre utilizes many of the important technological breakthroughs in the history of the genre.
Ерте мансап
Суботник Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласында дүниеге келді және Денвер университетін бітірді. 1960 жылдардың басында Суботник Миллс колледжінде оқытушылық етті және Рамон Сендермен бірлесіп Сан-Франциско Таспалы Музыка Орталығын құрды. Осы кезеңде ол Анна Халпринмен екі жұмыстың (үш аяқты орындық және Парадтар мен өзгерістер) жасалуына қатысты және Актерлер шеберханасының музыкалық директоры қызметін атқарды. 1966 жылы Суботник Рокфеллер грантын алуға көмектесіп, Миллс камералық музыканттарымен (Миллс колледжіндегі камералық ансамбль, құрамында Нейт Рубин (скрипка), Бонни Хэмптон (виолончель), Наоми Спарроу (фортепиано) және Суботник (кларнет) болған) Таспалы Музыка Орталығына қосылды. Грант Таспалы Музыка Орталығының Миллс колледжіне көшірілуін талап етті. Дегенмен, Суботник көшіруге қатыспады, Нью-Йоркке Актерлер шеберханасымен бірге Линкольн орталығындағы Вивиан Бомонт театрында Линкольн орталығы труппасының алғашқы музыкалық директоры болды. Лен Лаймен бірге ол жаңадан құрылған Нью-Йорк университетінің Тиш өнер мектебінде тұрақты суретші ретінде жұмыс істеді. Өнер мектебі оған студия және Букла синтезаторын (қазір Конгресс кітапханасында сақталады) ұсынды. Содан кейін ол «Электр циркі» мен «Электр құлағы» жобаларын дамытуға көмектесті және олардың көркемдік жетекшісі болды. Осы уақытта ол «Айдың күміс алмалары», «Жабайы бұқа» және «Тиісу» атты туындыларын жасады.
Айдың күміс алмалары
Алғашқы электронды музыка толқын генераторлары мен таспамен өңделген дыбыстарды пайдалана отырып жасалды. Суботник электронды аспаптар дизайнері Дон Букламен жұмыс істеген алғашқы композиторлардың бірі болды. Бюхланың модульдік кернеуді басқаратын синтезаторы, оны ол Electric Music Box деп атады және ол ішінара Суботник пен Сендердің ұсыныстарына негізделген, ол неғұрлым икемді және пайдалану оңай болды, ал оның реттілік қабілеті Суботник музыкасының ажырамас бөлігі болды. 1960 жылдардың аяғында, АҚШ-тың академиялық "авангардтық" электрондық музыкасының көп бөлігі өте абстрактілі болған кезде (көбінесе (метриялық) ырғақ пен тембрге баса назар аударылып, (метриялық) ырғақ кейін ойлануы немесе маңызды болмауы мүмкін, ал қарапайым үлгілі құрылымдардан көбінесе бас тартылған), Суботник бұл бағыттан ауытқып, импульстер мен соққыларға негізделген метриялық ырғақтарды қамтитын бөлімдер қосты. Айдың күміс алмалары мен 1968 жылғы Жабайы бұқа (Нонсучтың тағы бір тапсырмасы; олар содан бері Wergo CD-де біріктірілген) әлемнің түкпір-түкпіріндегі би компанияларымен хореографияланды. 1969 жылы Суботник Лос-Анджелеске көшіп, жаңа мектепті жоспарлау үшін суретшілер тобының құрамына шақырылды. Мел Пауэлл декан, Суботник деканның орынбасары және тағы төрт өнерпаз жұптары музыка білімінің жаңа жолын тауып, қазір танымал Калифорния өнер институтын құрды. Суботник музыка мектебінің декан орынбасары қызметін 4 жыл атқарды, содан кейін осы қызметінен кетіп, композиция бағдарламасының басшысы болды, онда бірнеше жылдан кейін ол оқу бағдарламасына интерактивті технология мен мультимедиа енгізген жаңа медиа бағдарламасын құрды. 1978 жылы Суботник Роджер Рейнольдс және Бернард Рэндспен бірге жыл сайынғы 5 халықаралық деңгейде танымал жаңа музыка фестивальдерін ұйымдастырды.
Музыкаға көзқарас
Бұрынғы электронды музыкада дәстүрлі емес құрылымдар қолданылған болса, Суботниктің электронды композициялары аудиторияға таныс акустикалық аспаптарға арналған классикалық музыкаға ұқсас құрылымдалған, бірақ оркестрдің өндіре алмайтын дәстүрлі емес тембрлер мен биіктік манипуляцияларына ие. Ол акустикалық аспаптар үшін де шығармалар жазған, сондай-ақ Калифорнияның Окленд қаласындағы Миллс колледжінде Дариус Милход пен Леон Кирхнерден сабақ алған. Электрондық медиадағы музыкадан өзге, Суботник симфониялық оркестрлер, камералық ансамбльдер, театр және мультимедиалық қойылымдар үшін де шығармалар жазды. Оның «сахналық тональды поэмасы» – Ли Брюер және суретші Ирвинг Петлиннің бірлескен жұмысы «Амфибияның қос өмірі», әншілер, аспапшылар мен компьютер арасындағы тікелей өзара әрекеттесуді пайдаланып, 1984 жылы Лос-Анджелестегі Олимпиадалық өнер фестивалінде тұңғыш рет көрсетілді. Бетти Фрименнің «Кронос» квартеті мен әнші Джоан Ла Барбараға тапсырыс берген «Джекобтың бөлмесі» атты монодрамасының концерттік нұсқасы 1985 жылы Сан-Францискода премьераланды. «Джекобтың бөлмесі» – Суботниктің мультимедиалық камералық операсы (режиссері Герберт Блау, бейнелеуі Стейна мен Вуди Вазулка, Джоан Ла Барбара қатысқан), 1993 жылғы сәуір айында Филадельфияда Американдық музыка театры фестивалінің қолдауымен көрсетілді. «The Key To Songs» камералық оркестр мен компьютерге арналған шығармасы 1985 жылы Аспен музыка фестивалінде премьераланды. Галлей кометасының қайтысын тойлауға арналған «Return» 1986 жылы Лос-Анджелестегі Гриффит обсерваториясының планетариумында аспан шоуымен бірге көрсетілді. Суботниктің соңғы шығармалары – «Джекобтың бөлмесі», «Песнялардың кілті», «Аштық», «Екі әлемде», «Көбелектер ән айта бастайды» және «Шөл гүлдері» сияқты туындылары компьютерлік дыбыс генерациясын, арнайы жасалған Interactor бағдарламалық қамтамасын және орындаушылардың компьютерлік технологиямен өзара әрекеттесуіне мүмкіндік беретін «интеллектуалды» компьютерлік басқаруды пайдаланады. «All My Hummingbirds Have Alibis» (1994) – интерактивті концерттік жұмыс және CD-ROM (мүмкін, осы түрінің алғашқысы), «Making Music» (1995), «Making More Music» (1998) – балаларға арналған алғашқы туындылары, ал «Intimate Immensity» атты интерактивті «Медиа поэмасы» Нью-Йорктегі Линкольн орталығы фестивалінде тұңғыш рет көрсетілді (1997). Еуропалық премьерасы (1998) Германияның Карлсруэ қаласында өтті. CD-ROM-мен бірге орындалатын струнный квартет «Gironaның үндемейтін шақыруынан эхо» (1998) Лос-Анджелесте Southwest Chamber Music ұжымымен премьераланды. Суботникке операның кеңейтілген нұсқасын, «Якобс бөлмесін» аяқтау тапсырылды. Бұл 2010 жылы Австриядағы Брегенц фестивалінде көрсетілді. Суботник жас балалардың музыка жасауына көмектесетін құралдарды әзірлеп жатыр. Ол балаларға арналған алты CD-ROM сериясын жасаған, балаларға арналған веб-сайт құрған және осыған байланысты мектеп бағдарламасын әзірлеп жатыр. Суботниктің iPad және iPhone-ға арналған «Pitch Painter» қолданбасы (App Store-да қолжетімсіз) – балаларға музыка жасаудың жаңа, интуитивті жолын ұсынатын музыкалық саусақпен бояу қолданбасы. Суботник Конгресс кітапханасымен бірлесіп оның электронды туындыларының мұрағаттық презентациясын дайындап жатыр. Ол АҚШ және Еуропа бойынша лекция оқып, композитор/орындаушы ретінде гастрольдік сапарлармен болады. Мортон Суботниктің шығармалары Schott Music баспасынан жарық көреді. Оның шәкірттері: Инграм Маршалл, Марк Конниглио, Карл Стоун, Рис Чатем, Шарльмен Палестина, Энн Милликан, Николас Франсис Чейз, Брайан Эванс, Джулия Стилман Ласански, Джон Кинг, Лоис В Виерк, Бетти Энн Вонг және Джереми Цукерман.
Жеке өмір
Суботник әнші және композитор Джоан Ла Барбараға үйленген. Суботниктың үлкен ұлы Стивен Субтонник аниматор, кіші ұлы Джейкоб Субтонник дыбыс режиссері, ал қызы Тамара Винер психиатриялық әлеуметтік жұмыскер.