Кіріспе
Рим легионы Legio VI Victrix ("Жеңімпаз алтыншы легион") – б.з.д. 41 жылы Октавиан (кейіннен Август болып, Римнің бірінші императоры атанған) құрған Рим империясы армиясының легионы. Бұл VI Феррата легионының серігі болды, және бұл легионның ардагерлерін қамтыған болуы мүмкін, сондай-ақ кейбір сарбаздар Цезарь легионының дәстүрлерін сақтаған.
Legio VI Victrix ("Victorious Sixth Legion") was a legion of the Imperial Roman army founded in 41 BC by the general Octavian (who, as Augustus, later became Rome's first emperor). It was the twin legion of VI Ferrata and perhaps held veterans of that legion, and some soldiers kept to the traditions of the Caesarian legion.
Республика қызметінде
Легион б.з.д. 41 жылы Перузияда алғашқы шайқасын өткізді. Ол сондай-ақ Сицилияны басып алып, Римге астық жеткізуді тоқтатумен қауіптенген Секст Помпейге қарсы да қызмет етті. Б.з.д. 31 жылы легион Марк Антонийге қарсы Актиум шайқасында күш сынасты.
VI Victrix Испанияда
Легион Римнің Испанияны жаулап алуының соңғы кезеңіне қатысты, б.з.д. 29 жылдан б.з.д. 19 жылға дейін Кантабрияға қарсы Аугусттың маңызды соғысына қатысып, Иберия түбегінің барлық бөлігін Рим үкімдігіне өткізді. Легион Испанияда шамамен бір ғасыр бойы тұрды және Hispaniensis деген атау алды, сондай-ақ Легио (қазіргі Леон) қаласын құрды. Бұл бөлімнің және X Gemina легионының әскерлері қазіргі Сарагоса қаласы болған Цезараугустаның алғашқы қоныстандырушыларының арасында болды. Victrix (Жеңімпаз) атауы Нерон билігі тұсында пайда болды. Алайда Нерон бұл аймақта танымал болған жоқ, ал Испания Тарраконенсис провинциясының губернаторы Галба Неронды құлату ниетін білдіргенде, легион оны қолдады және ол VI Victrix легион лагерінде император деп жарияланды. Галба VII Gemina легионына нұсқау беріп, Римге жорық жасады, онда Нерон өз-өзіне қол жұмсады.
VI Victrix Германияда
Қысқа мерзімге (шамамен 110-119 жылдары) легион Рейн өзені бойында, Германияның Төменгі провинциясында дислокацияланды.
VI Виктрикс Ұлыбританияда
119 жылы Адриан легионды Солтүстік Британияға көшірді, ондағы қарсылықты басуға қазірдің өзінде бар легиондарға көмектесу үшін. Victrix жеңіске жетудің кілті болды және ақырында Эборакумда IX Hispana легионының орнын басты. 122 жылы легион екі онжылдыққа бейбітшілікті сақтап тұруға мүмкіндік беретін Адриан қабырғасын салу жұмыстарын бастады. Жиырма жыл өткен соң, олар Антонин қабырғасы мен Кастелкари және Крой Хилл сияқты бекіністерін салуға көмектесті, бірақ 164 жылы ол көбінесе тастап кетілді. 2020 жылы Твечарда Пасхалық тастың көшірмесі орнатылды. Алғашқысы Уайтхиллмен шектесетін Истерменс фермасынан, Инчбелли көпірінен батысқа қарай, Киркинтиллохтан шығысқа қарай табылды және көбінесе Аушендевимен байланысты. Ол сканерленген және бейнежазбасы түсірілген. Бұл Антонин қабырғасындағы VI легионға тиесілі екі басқа қашықтық белгішесіне ұқсас. 175 жылы Рим императоры Марк Аврелий сарматтардың Язиг тайпасын жеңді. Ол оларды римдік қызметке қабылдап, 5500-ін Британияға қоныстандырды; дәлелсіз және легионерлік жұмысқа алу тәжірибесіне қайшы келетін мәлімдеме бойынша, олардың кейбіреулері Йоркте орналасқан Legio VI Victrix легионына бекітілген. Британияда тіркелген жалғыз бөлімше – Ланкастердің оңтүстігіндегі Рибчестердегі бөлім. БАСАР мөрмен салынған жоғалған плиткалар сол жерде сармат бөлімшесі болғанын көрсете алады. VI легионға 184 жылы Коммод «Британника» құрметті атағын берді, өзі де сол атақты қабылдағаннан кейін. 185 жылы британдық легиондар көтеріліс жасап, олардың қолбасшысы Прискусты (оның туралы көп мәлімет жоқ, бірақ бұл Кереллиус Приск болуы мүмкін) беделсіз император Коммодты алмастыруға ұсынды, бірақ ол бас тартты. Көтеріліс Пертинакспен басылды, ол кейін Коммод өлтірілгеннен кейін өзі император болды. Шотландиядағы Карповтағы үлкен бекініс шамамен 184 жылдан бастап VI легионмен басылып алынды, олар бекіністі принципия және преториймен толықтырды, олардың жаңа атауымен плиткалармен жабылды. Екінші ғасырдың соңындағы легион легаты Клавдий Иеронимиан Эборакумда Сераписқа ғибадатхана арнады, 208 жылы Септимий Север келгенге дейін. Legio VI Victrix жүзбасы Гай Вителлиус Аттициан Уитли қаласындағы (Эпиакум) Гераклге арналған құрбандық алатын жерді салды.
Куәландырылған мүшелері
Атауы Рангы Уақыт шеңбері Өлке Көзі Маркус Помпей Макрин Неос Теофан легатус легионис 100 мен 110 арасында Германия Төменгі Публий Туллиус Варо легатус легионис 118 Британия Луций Валериус Пропинкус легатус легионис шамамен 120 Британия Луций Минисиус Наталис Квадрониус Верус легатус легионис 131 Британия Квинт Антониус Исаврикус легатус легионис 130-дар Британия Публий Мумий Сисенна Рутилиан легатус легионис шамамен 135-138 Британия Луций Юний Виктор Флавий Целиан легатус легионис 150-дар Британия Квинт Камюрий Нумисий Юниор легатус легионис 155-158 Британия Клавдий Иеронимиан легатус легионис 190 мен 212 арасында Британия Гай Миниций Италик трибун ангстиклавий шамамен 80 Испания Тарраконская = ILS 1374; Марк Макриний Авит Катоний Виндекс трибун ангстиклавий 160-дар Британия Публий Гельвий Пертинакс трибун ангстиклавий 170-дар Британия Луций Фунисулан Ветониан трибун латиклавий шамамен 58 Испания Тарраконская; Гай Кальпетан Рантий Квириналис Валерий Фест трибун латиклавий шамамен 60 Испания Тарраконская = ILS 989 Марк Понтий Лаелиан трибун латиклавий 125 Британия Квинт Лициний Сильван Граниан Квадроний Прокул трибун латиклавий 120-дар Британия Авл Тиций Север центурион 89-122 Германия Төменгі
Эпиграфикалық жазулар
Дис Манибус Гай Юлий Галерий трибу Калени Лугдуно ветераны VI легионның жеңімпазы Пиа Фидели мұнда жасалды. Линкольн (Линдум), Ұлыбритания RIB 252 = CIL VII 182. Дис Манибус сакрам Нигрина виксит анос XXXX. Аурелий Каситто VI легионның жеңімпазы Пиа Фидели үшін жасады. Ұлы Честер (Аэсика), Ұлыбритания RIB 1746 = CIL VII 740. Дис Манибус Тити Флавий Флавини VI легионның жеңімпазы, Классиций Априлис мұрагері, өлмес бұрын жасауға бұйрық берді. Йорк (Eboracum), Ұлыбритания RIB 675. Дис Манибус Луций Бебий Августа (тайпа) Кресценс Винделикум, VI легионның жеңімпазы Пиа Фиделидің сарбазы, XLIII жылдық қызметінің XXIII жылдығында достары үшін жасауға бұйрық берді. Йорк (Eboracum), Ұлыбритания RIB 671. Дис Манибус Флавия Августина виксит анос XXXVIIII, ай VII, күн XI. Ұлы Саений Августин виксит анум I, күн III, виксит анум I, ай VIIII, күн V. Гай Аересий Саен, VI легионның жеңімпазының ветераны, сүйікті жұбайы және өзі үшін жасауға бұйрық берді. Йорк (Eboracum), Ұлыбритания RIB 685 = CIL VII 245. Дис Манибус Гай Юлий Гай ұлы, Флавия колониясының Ингенусы, VI легионның жеңімпазы Пиа Фиделидің сарбазы. Хай Рочестер (Бремен), Ұлыбритания RIB 1292 = CIL VII 1057. Дис Манибус Флавий Агрикола, VI легионның жеңімпазының сарбазы, XLII жыл өмір сүрді, X күн. Альбия Фаустинаның теңдесі жоқ жұбайы үшін жасады. Лондон (Лондиний), Ұлыбритания CIL V 25. Луций Помпей Луций ұлы / Квирина (тайпа) Фавентино / VI Астурум когортасының префекты / VI легионның жеңімпазының трибуны ( ). Асторга (Астурика), Испания. CIL II 2637 = AE 1966, 187. Люций Валерий Сильван, VI легионның жеңімпазының сарбазы, Тұриак құдайына адал ниетпен уәде берді. Порту (Портус), Португалия. CIL II 2374 = AE 1959, 103. · Тит Помпей Тит ұлы / Троментина (тайпа) / Альбинус Венадан / IIvir, VI легионның жеңімпазының әскери трибуны. Мерида (Эмерита Аугуста), Испания. AE 2002, 929. Дис Манибус сакрам Гай Юлий Северус, VI легионның жеңімпазының ветераны, LXI жыл. Юлия Данае, босатылған құл, өсиет бойынша ( ). Мерида (Эмерита Аугуста), Испания. CIL II 490. Марк Тавоний / Марк ұлы / Ромилия (тайпа) / Фирмус Атестеден / VI легионның жеңімпазының сарбазы ( ). Испаниядағы Мерида. Ұлттық Римдік өнер мұражайы. Dis Manibus sacrum / Гай Юлий Северус / VI легионның жеңімпазының ветераны / LXI жыл / Юлия Данае, босатылған құл, өсиет бойынша ( ). Испаниядағы Мерида. CIL II 490. Дис Манибус сакрам Луций Маелоний Апер, VI легионның жеңімпазының ветераны, итальяндық ( ). Испаниядағы Мерида. CIL II 491. Дис Манибус сакрам / Луций Маелоний Апер / VI легионның жеңімпазының ветераны, итальяндық ( ). Испаниядағы Мерида. CIL II 491. VI жеңімпаз легионы. Моерс, Солтүстік Рейн-Вестфален. AE 2005, 1069b. Луций Хельвий Луций ұлы / Папирия тайпасы / Ребилус Августанус / VI легионның жеңімпазының ветераны. Испаниядағы Мерида. AE 2006, 616.
Titus Pompeius Titi filius / Tromentina (tribu) / Albinus' domo Vienna / IIvir tribunus militum legionis VI Victricis. Mérida (Emerita Augusta), Spain. AE 2002, 929. Dis Manibus sacrum Gaius Iulius Severus veteranus legionis VI Victricis annorum LXI Iulia Danae liberta ex testamento ( ). Mérida (Emerita Augusta), Spain. CIL II 490. Marcus Tavonius / Marci filius / Romilia (tribu) / Firmus domo Ateste / miles legionis VI Victricis ( ). Mérida, Spain. Museo Nacional de Arte Romano Mérida. Dis Manibus sacrum / Gaius Iulius Severus / veteranus legionis VI Victricis / annorum LXI / Iulia Danae liberta ex testamento ( ). Mérida, Spain. CIL II 490. Dis Manibus sacrum Lucius Maelonius Aper veteranus legionis VI Victricis italic=no ( ). Mérida, Spain. CIL II 491. Dis Manibus sacrum / Lucius Maelonius Aper / veteranus legionis VI Victricis italic=no ( ). Mérida, Spain. CIL II 491. Legio VI victrix. Moers, Nordrhein Westfalen. AE 2005, 1069b. Lucius Helvius Luci filius / Papiria tribu / Rebilus Augustanus / veteranus legionis VI Victricis. Mérida, Spain. AE 2006, 616.