Кіріспе

Роберт Уильям Дейл (1 желтоқсан 1829 жыл – 13 наурыз 1895 жыл) – Бирмингемдегі ағылшын қауымдық шіркеуінің көрнекті қайраткері.

Өмір

Дейл Лондонда дүниеге келді және Бирмингемдегі Спринг-Хилл колледжінде діни қызметкер дайындалуы бойынша білім алды. 1853 жылы ол Бирмингемдегі Каррс-Лейн шіркеуіне Джон Ангел Джеймстің бірге пасторы ретінде шақырылды. 1859 жылы Джон Ангел Джеймс қайтыс болғаннан кейін, ол өмірінің соңына дейін жалғыз пастор болды. 1853 жылы Лондон университетінің магистрлік емтиханында ол философиядан бірінші орын алды және алтын медаль жеңіп алды. 1883 жылы Глазго университеті оған Джон Брайт ректор болып қызмет еткен кезде LL.D. дәрежесін берді. Йель университеті оған D.D. дәрежесін берді, бірақ ол оны пайдаланған жоқ. 1868 жылы ол Англия мен Уэльс қауымдық одағының төрағасы, ал 1891 жылы Халықаралық қауымдық кеңестің президенті болды.

Пікірлер мен жарияланымдар

Дейл әдетте уағыздарын оқып беретін, себебі "егер мен тікелей сөйлесем, ешқашан тоқтамаймын". Ол "пастор" деген лауазымды қолданбады. Ол Англия шіркеуінің мемлекеттен бөлінуін жақтады, христиан шіркеуінің мәні рухани бірлікте екенін, ал саяси биліктің кез келген көрінісі оның рухани қызметіне кедергі келтіреді деп санады. Шіркеу басқаруында, христиандық үшін ең қолайлы орта – қауымдық жүйе екеніне берік сенді. Ол "Құдайдың кешіруі" (1875, көп рет қайта басылды), уағыздар және "Қауымдық принциптер нұсқаулығы" (1884) сияқты тақырыптарда лекциялар жариялады; сонымен қатар, қайтыс болған кезде қауымдық қозғалыстың аяқталмаған тарихын қалдырды. Ол әлеуметтік жақсартуды қолдады және Джордж Доусонмен бірге Бирмингемде "Азаматтық Евангелие" деп белгілі болған идеяны жақтады. Алдыңғы отыз жылда Бирмингемдегі денсаулық сақтау, тұрғын үй, санитария және тұру жағдайлары халықтың қарқынды өсуінен зардап шекті. Дейл "мемлекеттің қоғамдық міндеті – әрбір азаматтың жеке міндеті" деген пікірді айтты: Бирмингемнің әл-ауқатын арттыру үшін қалалық кеңестегі қызметтің моральдық және діни құндылығын Дейл жақтады. Ол тегін білім беруді, әлеуметтік дамуды, сайлау құқығын кеңейтуді, кәсіби одақтарды мойындауды және кедейлік пен қылмыс арасындағы байланысты түсінуді қолдады. Дейл саясат уағыздамаса да, белсенді либерал болды және Джозеф Чемберлен, Уильям Кенрик, Джесси Коллингс, Джордж Диксон, Джон Брайт, Джон Генри Чемберлен, Уильям Харрис және Сэмюэл Тимминс сияқты Бирмингем реформаторларымен және радикалдармен бірлесіп жұмыс істеді. Ол 1870 жылғы Форстер білім беру заңының діни ережелеріне қарсы күресте маңызды рөл атқарды (қараңыз төмен). Ол 1873 жылдан 1880 жылға дейін "Бирмингемнің қоғамдық өміріне қатысқан немесе қызығушылық танытқан либералды көзқарастарды ұстанатын джентльмендердің күнделікті әлеуметтік байланысын жеңілдету" мақсатымен құрылған Өнер клубының мүшесі болды: ол жергілікті газетте "әкімшіліктің нағыз ортасы, мұнда біздің қалалық, әлеуметтік, қайырымдылық және саяси институттарымызды реттеу үшін барлық шаралар жасалады" деп сипатталды. 1886 жылы Джозеф Чемберлен Уильям Гладстонның Ирландияға дербестік беру туралы ұсыныстарына наразылық білдіріп, Либералдық үкіметтен кеткен кезде Дейл оны қолдады. Бұл Либералдық партиядағы маңызды жарылыс болды, бірақ Дейлдің беделін төмендетпеді.

Білім беру саласындағы жұмыс

Форстердің бастауыш білім беру туралы заң жобасы пайда болғанда, Дейл оған қарсы шықты. Ол нәтижесінде ашылатын мектептер көбінесе таза діни мекемелер болады деп таластады, ал заң жобасының "ішкі тыныштық ережесі" нонконформистерге жеткілікті қорғауды қамтамасыз етпейді деді. Дейл мектеп кеңестеріне сектанттық мектептерді қаржыландыру үшін салықтан гранттар алуға берілген өкілеттіктерді сынады. Ол өзі зайырлы білім беруді қолдады, оның логикалық жауап екенін және нонконформистік принциптерге сәйкес келетінін айтты. Бірмингемде бұл дау 1879 жылы келісіммен аяқталды. Білім беру мәселелеріне деген қызығушылығы оны Бірмингем мектеп кеңесіне сайлануға алып келді. Ол Бірмингемдегі Король Эдуард VI мектептері қорының мүшесі болып тағайындалды және Корольдік білім беру комиссиясында жұмыс істеді. Дейл Мозлидегі Спринг-Хилл қауымдық колледжіне (ол бұрын онда оқыған) үлкен қызығушылық танытты. Көптеп оның ұсынысымен, Спринг-Хилл колледжі, негізін қалаушыларының құрметіне Мансфилд колледжі деп аталды, 1886 жылы Оксфордқа көшірілді және ол қазіргі Оксфордтың Мансфилд колледжі кеңесінің төрағасы болды.

Кейінгі жылдар

1886 жылы Либералдық партияның Ирландияға дербестік беру мәселесі бойынша жарылуы, бұрынғыдай жақын және бір ойлы реформаторлардың біртұтас тобының тарап кетуіне себеп болды. 1892 жылы 1870-жылдарға көз жүгірген Дейл былай деп жазды:

Өлім және еске алу

Дейл 1895 жылғы 13 наурызда қайтыс болды және Хоклидегі Ки Хилл зиратында жерленді. Эдвард Онслоу Фордтың 1898 жылы жасаған Дейл мүсіні 1995 жылы қайта табылды, қазір ол Бирмингем мұражайы мен өнер галереясынан Карр Лейн шіркеу орталығына (оның бұрынғы шіркеуі) уақытша берілген. Ұлттық портрет галереясында оның визиткалық фотосуреті және ағашқа қашалған гравюрасы сақталуда. Бірмингем азаматтық қоғамы Карр Лейн шіркеуінде, Карр Лейн, Орталық Бирмингемде оны еске алу үшін көк тақта орнатқан.