Кіріспе

Шотландиядағы Форрес қаласы – Шотландияның солтүстігіндегі Морей жағалауында орналасқан қала және бұрынғы корольдік қалашық. Ол Инвернестен солтүстік-шығысқа қарай шамамен 25 миль (40 км), ал Элгинден батысқа қарай 12 миль (19 км) қашықтықта жатыр. Форрес бірнеше рет "Шотландия гүлдесін" сыйлығына ие болған. Жақын маңда Финдхорн өзені сияқты көптеген географиялық және тарихи көрікті жерлер бар, сондай-ақ Форрес Толбут және Нельсон мұнарасы секілді қаланың ішінде классикалық, тарихи артефактілер мен ескерткіштер де кездеседі. Броди кланының мекені – Броди қамалы қаланың батысында, А96 тас жолына жақын орналасқан. Форрес қаласының шағын аудандары: Броди, Далвей, Мундоль, Лайчмурчи, Спрингдейл және Нокоми.

Тарихқа дейінгі кезең және археология

2002 және 2013 жылдар аралығында қаланың оңтүстік шетінде жоспарланған тұрғын үйлер салуға байланысты археологтар 70 гектар жерді зерттеді. Олар темір дәуіріне қатысты кең ауқымды қонысты және адамдардың неолиттен бастап (радиокөміртектік тарихқа сәйкес б.з.д. 4-ші мыңжылдық пен 3-ші мыңжылдықтың ортасы) ерте тарихи кезеңге дейін аймақта қоныстанғанын көрсететін мәліметтер тапты (радиокөміртектік тарих бойынша б.з. 9-12 ғасырлар, шамамен тарихи жазбалар басталган кез). Темір дәуіріндегі қоныста жер асты қоршауы және металл өңдеу пештері болды, сондай-ақ неолит және қола дәуіріне тән керамикалық бұйымдар мен тостаған іздері бар тас өнері де табылды. Морей аймағында жер асты қоршауын қазу сирек кездеседі; осыған дейін Морейде тек бір ғана жер асты қоршауы қазылған болатын.

Тарих

Форрестің ең ерте жазбаша сілтемесі, біздің заманымыздың екінші ғасырындағы Клавдий Птолемейдің географиясында айтылған Οὐάραρ εἴσχυσις („Варар сағасы“) болуы мүмкін. Қала Суэно тасының орналасқан жері – бұл пикттердің норвегиялық шабуылшыларға қарсы шайқасты еске алу үшін жасаған зор оюлы тас. Стелла биік және оны сыртқы факторлар мен граффитиден қорғау үшін шынымен жабылған. Суэно тасы – Свен тасы деп аударылады. Ол біздің заманымыздың 850-950 жылдары аралығында жасалған. Аймақта кем дегенде 900 жылдан бері патшалық сарай болған, ал шамамен 1140 жылы Форрес патшалық қала статусын алды. 12 ғасырдағы шотланд патшалары сауданы және экономикалық өркендеуді ынталандыру үшін патшалық қалаларды құрған. 1390 жылы жергілікті аббатхана Баденохтың қасқырынан тонауға ұшырады. 1496 жылдың 23 маусымында Шотландия королі Джеймс IV корольдік жарлық шығарды, ол қала тұрғындарының бұрынғы жарлық бойынша, король Дэвид I билеген шақтан бастап 300 жылдан бері қолданып келген құқықтары мен жеңілдіктерін белгіледі. Бродье отбасының тапсырысымен 1567 жылы салынған Бродье қамалы қаланың батысында орналасқан. Уильям Шекспирдің 1606 жылы сахналанған «Макбет» пьесасында Дунканның сарайы Форресте орналасқан, ал пьесаның үшінші көрінісінде Үш сиқыршы қаланың жанындағы далалық жерде кездеседі. 1898 жылы құрылған Даллас Дху дистилляция зауыты қаланың оңтүстігінде орналасқан; қазір өндіріс тоқтатылғанмен, зауыт Historic Environment Scotland (Тарихи орта) ұйымымен жұмыс жағдайында ұсталып тұр. Бенромах дистилляция зауыты, сондай-ақ 1898 жылы құрылған, Форрес айналма жолының солтүстігінде орналасқан және келушілер орталығы бар, әрекет ететін зауыт. Findhorn Foundation (Файнхорн қоры), қасақана құрылған қауымдастық, 1940 жылдары қалада құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылған бұрынғы RAF Forres (Форрес әскери-әуе базасы) жақын жерде орналасқан. 2016 жылдың қаңтар айында Глазго өнер мектебі қалада дизайн мен инновацияға бағытталған кампусын ашты.

Демография

Форрс қаласының халқы 20-шы ғасырда өсіп, 2011 жылы 12 000-нан асты.

География және экономика

Финдхорн өзенінің тасқын аймағы мен Клуни және Санкхар төбелерінің орманды еңістері арасында орналасқан Форрес қаласы жүлделі гүл мүсіндерімен әйгілі. Жергілікті барлар мен пабтар: The Newmarket, The Red Lion (жергілікті жұрт "The Beastie" деп атайды), Mosset Tavern, Legends, Captain Sid's және The Carlton Hotel.

Парламенттік бург

Форрс 1708 жылдан 1801 жылға дейін Ұлыбритания Парламентінің Палатасының Инвернесс бург сайлау округінде Инвернесс, Фортроз және Найрн қалаларымен біріктірілген парламенттік бург болды, ал 1801 жылдан 1918 жылға дейін – Ұлыбритания Корольдігі Парламентінің құрамында болды. 1918 жылы бұл сайлау округі таратылып, Форрс және Найрн бөліктері сол кезде құрылған Морей және Найрн жаңа сайлау округіне қосылды. Форрс қалалық үйі бастапқыда масондық зал ретінде салынды, кейін механика институты ретінде пайдаланылды, содан кейін муниципалитет ғимаратына айналдырылды және 1829 жылы құрылысы аяқталды.

Климат

Британ аралдарының және Шотландияның қалған бөлігі сияқты, Форрес те теңіздік климатқа ие, онда жаздар салқын, қыстар ылғалды болады. Онлайн тіркелген деректері бар ең жақын ресми метеорологиялық станция – Кинлосс, ол қала орталығынан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 5 км қашықтықта орналасқан. Соңғы жылдары тіркелген ең төменгі температура 2010 жылдың желтоқсан айында 16,0 °C (3 °F) құрады.

Көлік

Форрс Абердин және Инвернесс қалаларын байланыстыратын A96 басты магистральдық жолында орналасқан. Финдхорн өзені бастапқыда Уотерфорд шаруашылығының жанында броды арқылы кесілген. 1831 жылы қаланың батыс жағында өзенді кесіп өту үшін аспалы көпір ашылды. Бұл көпір 1938 жылы қазіргі көпірмен алмастырылды. Қала орталығынан өтетін көлік қозғалысының жоғары деңгейіне байланысты, 1980 жылдардың соңында қала орталығындағы тығындарды азайту үшін айналма жол салынды. Шотландия үкіметі A96 жаңа екі қатарлы айналма жолын жоспарлап отыр. Форрс теміржол станциясы қаланың сыртында орналасқан және ScotRail компаниясымен басқарылады. Форрс қаласы бір кезде Таулы теміржол желісіндегі үшбұрышты торап болды, Форрс арқылы саяхаттау оңтүстіктен Инвернесске жетудің ең жылдам жолы болған. Бастапқыда станцияда төрт платформа болды: екеуі Инвернесс пен Абердин арасындағы маршруттағы үшбұрыштың солтүстік жағында, үшіншісі Спейдегі Грантаунға бағытталған қызметтерге қолданылатын үшбұрыштың оңтүстік-батыс жағында орналасқан. Төртінші платформа – Грантаун арқылы Эльгин мен Авимор арасындағы транзиттік қызметтерге пайдаланылатын оңтүстік-шығыс жағындағы қысқа платформа. Грантауннан Найрн немесе Инвернесске бағытталған пойыздар станса арқылы өтіп, содан кейін Абердин-Инвернесс платформасына кері жүруге мәжбүр болды. Грантаунға қатынайтын қызмет 1960 жылдары тоқтатылды және қазір екі қаланы байланыстыратын көркем Дава жолының бөлігі болып табылады.

Спорт

Форресте түрлі спорттық іс-шаралар бар, соның ішінде Форрес гольф алаңы, ол бірнеше рет Шотландия жас кәсіпқойларының чемпионатында жарыс өткізді. Форрес Сент-Лоуренс – жергілікті крикет клубы. Олар аймақтағы ересектер мен резервтік жарыстардың толық құрамында. "Форрес Харриерс" – шамамен 80 мүшесі бар жергілікті жүгіру клубы. Ең танымал Харриер – Дон Ричи, ол бір кезде 50 км-ден 200 км-ге дейінгі ультра қашықтыққа жүгіруде 14 әлемдік рекордты көрсеткен. Форресте екі жүзу клубы бар: ұзақ жылдардан бері жұмыс істеп келе жатқан "Форрес Блуфинс", сондай-ақ Ұлыбританиядағы жалғыз спринтке маманданған жүзу клубы – "Free Style SC". 2015 жылғы Әлем чемпионаттарының алғашқы жарысы 31 шілдеде Форресте өтті, ол спринттік іліктеу кезеңі болды. Екі күннен кейін, 2 тамызда, спринт финалы осы жерде өткізілді.