Кіріспе
Пландық орыс-француздық Индияға шабуыл (1801)
Пауылдың үнділік жорығы (Ланг ру) – бұл Үндістандағы британдық компания үкіметіне қарсы жоспарланған одақтас орыс-француз экспедициясының құпия жобасы болды. Ресей императоры Павел I-нің 1801 жылғы наурыз айындағы қазасынан кейін бұл жоспар тоқтатылды. Ресей мен Ұлыбритания 1790-шы жылдардағы француз революциялық соғыстары кезінде одақтас болған. 1799 жылы Нидерландыға жасалған бірлескен шабуылдың сәтсіз аяқталуы, сондай-ақ 1799 жылғы австро-орыс итальяндық және швейцариялық экспедициясы, оған Ұлыбритания ішінара қаржы берген, – бұл көзқарастардың өзгеруіне себеп болды. 1800 жылғы қазанда Мальтаны британдықтардың басып алуы Павелді, Госпитальдік орденнің Ұлы магистрі ретінде, қатты ашуландырды. Ол Ұлыбританиямен қарым-қатынасын үзіп, Наполеонмен одақтасып, Үндістандағы британдық иеліктеріне шабуыл жасау мақсатындағы орыс-француз экспедициясының ең жоғары деңгейдегі жоспарын жасады.
The Indian March of Paul (Lang ru) was a secret project of a planned allied Russo French expedition against the British Company rule in India. It was scuttled following the assassination of Emperor Paul I of Russia in March 1801. Russia and Britain were allied during the French Revolutionary Wars of the 1790s. The simultaneous failure of their 1799 joint invasion of the Netherlands, as well as the 1799 Austro Russian Italian and Swiss expedition which Britain partially financed, precipitated a change in attitudes. Britain's occupation of Malta in October 1800 incensed Emperor Paul in his capacity of Grand Master of the Knights Hospitaller. He hastily broke with Britain and allied himself with Napoleon who came up with an extravagant plan of a Russo French expedition to attack the British possessions in India.
Құпия жоспарлар
Ресей мұрағаттарында сақталған экспедицияның құпия жоспары екі жаяу әскер корпусының, біреуі француз (артиллерия қолдауымен) және біреуі орыс, бірлесіп әрекет етуін көздеді. Әрбір жаяу әскер корпусының құрамында 35 000 адам болды, демек, жалпы күш 70 000 адамнан, сонымен қатар артиллериядан және казак атты әскерінің ірі контингентінен тұратын еді. Наполеон француз корпусының басқаруын генерал Андре Массенаға тапсыруды талап етті. Француз корпусының жорық жоспары 1801 жылдың мамыр айында Дунай және Қара теңіз арқылы, Таганрог, Царицын және Астрахан қалалары арқылы Ресейдің оңтүстігінен басталатын болды. Волганың сағасында француз әскерлеріне орыс күштері қосылуға тиіс еді. Содан кейін орыс-француз бірлескен корпусы Каспий теңізінен өтіп, Иранның Астрабад портына қонды. Франциядан Астрабадқа дейінгі сапар сексен күнге есептелді. Алдағы жорық Герат және Кандагар арқылы сол жылдың қыркүйегінде Үндістанның негізгі аймақтарына жету үшін тағы елу күнге созылуы керек еді. Үндістанға жасалған жорық Наполеонның Мысырға жасаған экспедициясына ұқсас болуы тиіс еді, оған инженерлер, суретшілер және ғалымдар қатысты. Сондай-ақ, үнді экспедициясының ақпараттық-насыл жұмысы да мұқият жоспарланды. Мысалы, жергілікті халықтармен сауда жасау жөніндегі нұсқауларда "азиялықтар ең көп ұнататын түстердегі" маталарды сату туралы ұсыным болды. Экспедициялық күште мерекелік жарықтандыру үшін фейерверк қоры болуы керек еді.
Нәтиже
1801 жылдың қаңтар айында Дон казактарының атаманы Василий Петрович Орлов өзінің ат әскеріне Үндістанға қарай жорық жасауға бұйрық алды. Жорық жоспары бойынша бір ай ішінде Орынбордың далалық бекінісіне жетіп, одан Бұхара мен Хива арқылы Инд өзеніне дейін өту көзделген. Осы бұйрықты алғаннан кейін 20 мыңдық казак жасағы қазақ даласына бет бұрды. Питер Хопкирк "Ұлы ойын" атты кітабында Павелдің казактар Орынбордан аттанғанға дейін Үндістанның толық картасын ала алмағанын жазады. Ол патшаның Орловқа берген тапсырмасын келтіреді: "Менің карталарым Хива мен Амудария өзендеріне дейін ғана жетеді. Осыдан әрі ағылшындардың иеліктері туралы ақпарат алу және олардың билігіндегі жергілікті халықтың жағдайы туралы білу – сіздің міндетіңіз". Хопкирк бұл бағалаумен келіседі, бұл "қиын жорыққа ешқандай зертеу жұмысы жүргізілмегенін" айтады.