Қара теңіздегі Жылан аралшасы

Кіріспе

Қара теңіздегі арал

Жылан аралы, сондай-ақ Жылан аралы, Ақ арал, Ахилл аралы немесе Змииньи аралы (острів Змії́ний; Insula Șerpilor) – Дунай дельтасына жақын орналасқан, Украинаның аумақтық суларын белгілеуде маңызды рөл атқаратын Украинаға тиесілі арал. Арал ежелгі заманнан бері белгілі, сол кезде оның үстінде Ахиллге арналған грек ғибадатханасы болған. Бүгінде ол Украинаның Одесса облысының Измайл ауданының құрамында әкімшілік етіледі. Аралда адамдар тұрады, 2012 жылы 30 адамнан кем болғандығы хабарланды. Аралдың мекендеген жер мәртебесін бекіту мақсатымен 2007 жылдың ақпан айында Биль ауылы құрылды. Бұл 2004-2009 жылдар аралығында Румыния мен Украина арасындағы шекаралық дау кезеңінде болды, ол кезде Румыния аралдың техникалық сипаттамасына және оның айналасындағы шекараларға қарсылық көрсетті. 2009 жылы Халықаралық сот Жылан аралы маңындағы континенттік шельфтің шекараларын белгілеп, даулы теңіз аумағының шамамен 80% Румынияға берді. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіру кезінде екі ресейлік әскери кеме Жылан аралына шабуыл жасап, басып алды. Кейіннен Украина оны ауыр бомбалау арқылы бірнеше ай ішінде, ресейлік күштердің шығуынан кейін қайта басып алды.

География

Жылан аралы Дунай өзенінің сағасынан шығысқа қарай жағалаудан 35 км жерде орналасқан. Аралдың координаттары: Арал Х пішіндес, оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 690 метр, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 682 метр, жалпы ауданы – теңіз деңгейінен жоғары. Аралдың көрнекті таулары жоқ, керісінше, төменгі беткейлі төбелері бар. Аралдың тау жыныстары негізінен силур және девон шөгінді жыныстарынан тұрады, негізінен метаморфозданған, жоғары цементтелген кварцитті конгломерат пен брекчия, сондай-ақ бағынышты конгломерат, құмтас және саз, олар аралды қоршап тұрған, биіктігі 25 метрге дейін жететін жартастарды құрайды. Аралдың құрылымдық геологиясы солтүстік-шығысқа бағытталған толқынды моноклинамен сипатталады, ал аралдың шығыс бөлігінде шағын антиклин бар. Арал солтүстік-оңтүстік және солтүстік-шығыс-оңтүстік-батыс бағыттарындағы жарылымдармен кесіліседі. Аралға ең жақын жағалау орны – Дунай дельтасының украин бөлігіндегі Кубанский аралы, ол Бистрое каналы мен Схидный каналы арасында орналасқан. Румынияның ең жақын жағалау қаласы Сулина шақырымдай қашықтықта. Ең жақын украин қаласы – Вилкове, алайда аралдан шақырым қашықтықта Усть-Дунайск порты да бар. 2011 жылдың соңында Змииный аралының жағалау суларында 58 балық түрі (оның 12-сі Украинаның Қызыл кітабына енгізілген) және 6 шабақ түрі тіркелді. 1998 жылғы 9 желтоқсандағы № 1341/98 Президент жарлығымен арал мен жағалау сулары мемлекеттік қорғалатын аймақ деп жарияланды. Қорғалатын аймақтың жалпы ауданы – . Арал 1950 жылға дейін Жерорта теңізінің монах тыйырмаларын кездестірудің соңғы орындарының бірі болды.

Халық және инфрақұрылым

Аралдағы жалғыз елді мекен – Биледе 100-ге жуық адам тұрады, олардың көпшілігі шекара күзетшілері, олардың отбасылары және техникалық персонал. 2003 жылы Одесса И.И. Мечников атындағы Ұлттық университетінің бастамасымен жыл сайын Острив Змииньи теңіз зерттеу станциясы құрылды, онда университет ғалымдары мен студенттері жергілікті фауна, флора, геология, метеорология, атмосфералық химия және гидробиология салаларын зерттейді. 1997 жылы Румыния мен Украина арасындағы келісімге сәйкес, украин билігі әскери радио бөлімін кері қайтарып, әскери радарды бұзды және барлық инфрақұрылымды азаматтарға берді. Соңында, Румыния Украина арасындағы халықаралық қатынастар нашарлады (қараңыз "Теңіз шекарасын белгілеу" бөлімі), Румыния аралдың теңіздегі қара тастан артық емес екенін дәлелдеуге тырысқанда. 2007 жылдың ақпан айында Жоғарғы Рада Дунайдың сағасында орналасқан Вилкове қаласының құрамында ауылдық елді мекен құруды бекітті. 2002 жылы тікұшақ алаңынан басқа, 8 метрге дейін су тереңдігі бар кемелерге арналған пирс салынды, ал порт құрылысы жалғастырылуда. Арал навигациялық жабдықтармен, соның ішінде 150 жылдық маякпен жабдықталған. Электр қуаты күн және дизельдік электр станциясы арқылы қамтамасыз етіледі. Аралда теңіз зерттеу станциясы, пошта бөлімі, банк (украиндық "Авал" банкінің бөлімшесі), алғашқы медициналық жәрдем станциясы, спутниктік теледидар, телефон желісі, ұялы байланыс мұнарасы және интернет байланысы сияқты азаматтық инфрақұрылым бар. Көптеген ғимараттар аралдың ортасында, маяк маңында немесе аралдың солтүстік-шығыс түбегінде, пирс жанында орналасқан. Аралда тұщы су көзі жоқ.

Маяк

Жылан аралы маягы 1842 жылдың күзінде Ресей империясының Қара теңіз флотымен салынған. Маяк – сегізбұрышты ғимарат, биіктігі 12 метр, аралдың ең биік бөлігіне жақын орналасқан, теңіз деңгейінен 40 метр биіктікте. Бұрын қираған Ахилл ғибадатханасының орнында салынған маяк тұрғын үй ғимаратына іргелес орналасқан. Грек ғибадатханасының қалдықтары 1823 жылы табылды. Маяк технологиясы дамыған сайын, 1860 жылы Англиядан жаңа шамдар сатып алынып, олардың бірі 1862 жылы маякқа орнатылды. 1890 жылдардың басында шамды айналдыратын жабдықтармен және жалпақ линзалармен жаңа керосин шам орнатылды. Бұл маяқтың көріну қашықтығын арттырды. Маяк Бірінші дүниежүзілік соғыста жойылды немесе зақымдалды (нақтысы белгісіз). Кейіннен ол қайта салынды (төмендегі #Бірінші дүниежүзілік соғыс бөлімін қараңыз). Екінші дүниежүзілік соғыста совет авиациясы және неміс әскерлері маякқа ауыр зақым келтірді. 1944 жылдың соңында Одесса әскери радио бөлімі оны қалпына келтірді. 1949 жылы Қара теңіз флоты оны қайта жаңғыртты және жабдықтады. Маяк 1975 және 1984 жылдары тағы да жаңартылды. 1988 жылы жаңа радио маяк "KPM 300" орнатылды. 2004 жылдың тамызында маяк "Янтар 2М 200" радио маякпен жабдықталды, ол GPS және ГЛОНАСС глобалдық навигациялық спутник жүйелері үшін дифференциалдық түзету сигналын қамтамасыз етеді. АРЛХС бойынша маяк UKR 050, IOTA бойынша EU 182, ал UIA бойынша BS 07 ретінде тіркелген.

Ежелгі тарих

Арал гректермен Leuke ("Ақ арал") деп аталды және римдіктермен де Alba деп аталды, мүмкін аралда кездесетін ақ мәрмәр құрылымдарынан. Дионисий Перигетестің айтуынша, оны Лейке деп атаған, өйткені сол жердегі жыландар ақ түсті. Арианның айтуынша, оның түсіне байланысты оны Лейке деп атаған. Ол және Византиялық Стефан арал Ахилл аралы және Ахилл жарыс алаңы деп аталғанын айтты (Δρόμον Ἀχιλλέως). Солинус аралда қасиетті ғибадатхана бар деп жазды. Арианның айтуынша, ғибадатханада Ахилл мен Патроклға арналған көптеген құрбандықтар болған. Ол сондай-ақ, Ахилл мен Патроклдың арал жағалауына жақындаған кезде немесе одан аз қашықтықта жүзіп бара жатқанда, олардың алдында галлюцинация ретінде немесе түстерінде пайда болғанын айтты. Ежелгі Плиний батырдың қабірі аралда екендігін жазған. Аңыз бойынша, Ахилл ғибадатханасынан жоғары ұшқан құс табылмады. Константин Д. Кириазис жазғандай, Ахиллеис ("Ахиллдің") деп аталатын ешкім тұрмаған арал батырдың басты ғибадатханасы болды. Мұнда бірнеше фракиялық Аполлон ғибадатханалары және су астында қалған қираған үйінділер бар. Грек мифтеріне сәйкес, Посейдон Ахилл үшін аралды жаратты, сонымен қатар теңізшілер Эвксин теңізінде зәкір қоятын аралға ие болды, бірақ теңізшілер аралда ешқашан ұйықтамауы керек. Милет Арктинының Троя соғысы туралы жоғалған эпосының сақталған эпизодына сәйкес, Ахилл мен Патроклдың сүйектерін осы аралға Тетис алып келді, оларды ғибадатханаға орналастырды, бұл Ахиллдің грек құрметіне негізделген аition немесе мифті құру. Басқа бір аңыз бойынша, Тетис Ахиллге аралды беріп, оған сонда тұруға рұқсат берді, сондай-ақ, оған Аякс Ұлы көрініп, жарасын емдейтінін айтты. Леоним Ахилл, Аякс Ұлы, Аякс Кіші, Патрокл, Антилох және Троялық Еленаны аралда көргенін айтады. Сонымен қатар, Елена оған Химерадағы Стезихорға барып, оның көзін жоғалтуы оның ашуынан туындағанын айтуды тапсырды. Помпоний Мела Ахиллдің сол жерде жерленгенін жазған. Еврипидтің "Андромах" атты еңбегінде Тетис Ахиллдің "үй аралында тұрғанын" айтып, осы арал туралы сөз етеді. Ахиллге арналған 30 метрлік төрт бұрышты ғибадатхананың қираған жерлерін 1823 жылы орыс теңіз капитаны Н.Д.Крицкий тауып алды, бірақ сол жерде маяк салу оның барлық іздерін жойды. Овидий, Томиске жер аударылған, арал туралы айтады, Птолемей мен Страбон да осылай дейді. Арал Плиний Үлкеннің "Табиғи тарих" IV.27.1-де сипатталған. Бұл туралы Маргарита Юрценар өзінің "Адриан туралы естеліктер" атты еңбегінде қозғаушы тарихи құжат ретінде келтірген. Аралда бірнеше көне жазулар табылды, соның ішінде б.з.д. IV ғасырға жататын Ольбиопольдік жарлық, ол "қасиетті аралда" өмір сүрген қақпайларды жеңген және қуған біреуді мақтайды. Тағы бір жазу, аралдан табылған және б.з.д. V ғасырға жататын, былай деп жазылған: "Позидейдің ұлы Глаукос мені Ахиллге, Лейке иесіне арнады". Арал Ахилл құрметіне ерекше көңіл бөлетін Қара теңіздегі үш орынның бірі болды, қалған екеуі Ахиллдің жарыс алаңы және Понтиялық Ольбия. 1920 жылы Версаль келісім-шарты аралдың Румынияның бір бөлігі екенін растады. 1922 жылы маяк қайта салынған.

The island was named by the Greeks Leuke (, 'White Island') and was similarly known by Romans as Alba, probably because of the white marble formations that can be found on the isle. According to Dionysius Periegetes, it was called Leuke, because the serpents there were white. According to Arrian, it was called Leuke due to its color. He and Stephanus of Byzantium mentioned that the island was also referred to as the Island of Achilles and the Racecourse of Achilles (Δρόμον Ἀχιλλέως Solinus wrote that on the island there was a sacred shrine. According to Arrian in the temple there were many offerings to Achilles and Patroclus. He also added that people said that Achilles and Patroclus appeared in front of them as hallucinations or in their dreams while they were approaching the coast of the island or sailing a short distance from it. Pliny the Elder wrote that the tomb of the hero was on the island. According to the legend, on the island no bird flew higher than the temple of Achilles. The uninhabited isle Achilleis ("of Achilles") was the major sanctuary of the hero, where "seabirds dipped their wings in water to sweep the temples clean", according to Constantine D. Kyriazis. Several temples of Thracian Apollo can be found here, and there are submerged ruins. According to Greek myths the island was created by Poseidon for Achilles to inhabit, but also for sailors to have an island to anchor at the Euxine Sea, but the sailors should never sleep on the island. According to a surviving epitome of the lost Trojan War epic of Arctinus of Miletus, the remains of Achilles and Patroclus were brought to this island by Thetis, to be put in a sanctuary, furnishing the aition, or founding myth of the Hellenic cult of Achilles centred here. According to another myth Thetis gave the island to Achilles and let him live there.) to the Island, telling him that there Ajax the Great would appear to him and cure his wound. Leonymus said that on the island he saw Achilles, Ajax the Great, Ajax the Lesser, Patroclus, Antilochus and Helen of Troy. In addition, Helen told him to go to Stesichorus at Himera and tell him that the loss of his sight was caused by her wrath. Pomponius Mela wrote that Achilles was buried there. In Andromache, work of Euripides, Thetis mention the island and said that Achilles was "dwelling on his island home". Ruins believed to be of a square temple dedicated to Achilles, 30 meters to a side, were discovered by the Russian naval Captain N. D. Kritzkii in 1823, but the subsequent construction of a lighthouse on the very site obliterated all trace of it. Ovid, who was banished to Tomis, mentions the island, so do Ptolemy and Strabo. The island is described in Pliny the Elder's Natural History, IV.27.1. It is also described in Arrian's Letter to Emperor Hadrian, a historical document movingly drawn upon by Marguerite Yourcenar in her Memoirs of Hadrian. Several ancient inscriptions were found on the island, including a 4th century BC Olbiopolitan decree which praises someone for defeating and driving out the pirates that lived on the "holy island". Another inscription which found on the island and dates back to the fifth century BC writes: "Glaukos, son of Posideios, dedicated me to Achilles, lord of Leuke"

The island was one of the three sites in the Black Sea which stand out in the cult of Achilles, the other two were the Racecourse of Achilles and the Pontic Olbia. The 1920 Treaty of Versailles reconfirmed the island as part of Romania. The lighthouse was rebuilt in 1922.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде румындар бақылауында болған аралда Осі күштеріне тиесілі радиостанция орналасқан, ол Кеңес Одағының Қара теңіз флоты үшін мақсатқа айналды. Аралдың қорғанысы көбінесе орыстардан тартып алынған бірнеше 122 мм және 76 мм зениттік пушкалардан тұрды. Аралды қорғаған румын теңізшілері взводы екі 45 мм жағалаулық пушкамен, екі 37 мм зениттік пушкамен және екі зениттік пулеметпен жабдықталған. Бірінші теңіз шайқасы 1941 жылдың 23 маусымында болды, онда совет эсминеці «Харков», «Безпощадный» және «Смышлёный» эсминцтерімен, сондай-ақ бірнеше торпедалық катерлермен арал маңында күзет жүргізді, бірақ Осі күштерінің кемелерін таба алмады. 1941 жылдың 9 шілдесінде совет эсминеці «Ташкент» және тағы төрт эсминец («Бодрый», «Бойки», «Безупречный» және «Безпощадный») арал маңында кемелерді іздеу операциясын жүргізді, бірақ ешқандай байланысқа түсе алмады. 1941 жылдың 7 қыркүйегінде екі совет «Щука» класты (Щ-208 және Щ-213) және үш «М» класты (М-35, М-56 және М-62) суасты қайығы арал маңында патрульдеуге шықты. 1942 жылдың 29-30 қазаны мен 5 қарашасында румын мина тастаушылары «NMS Amiral Murgescu» және «Dacia», румын эсминецтері «NMS Regina Maria», «NMS Regele Ferdinand», румын флотилиясының жетекшісі «NMS Mărăști», румын канонерлік қайығы «Stihi» және төрт неміс «R» катері аралдың айналасына екі мина тоғаны орнатты. 1942 жылдың 1 желтоқсанында совет крейсері «Ворошилов» эсминец «Сообразительныймен» бірге аралды қырық алты 180 мм және елу жеті 100 мм снарядтармен бомбалағанда, крейсер румын минасына шағылысып зақымдалды, бірақ өзінің күшімен Поти портына жөндеуге қайта оралды. Ұзаққа соқпаған бомбалау кезінде ол аралдағы радиостанцияға, казармаларға және маякқа тиді, бірақ айтарлықтай шығын келтіре алмады. 1942 жылдың 11 желтоқсанында 44 адамнан тұратын экипажымен бірге совет «Щ-212» суасты қайығы аралға жақын румын мина өрісінде батып кетті. Совет «М-31» суасты қайығы 17 желтоқсанда арал маңындағы румын мина тоғанынан немесе 1943 жылдың 7 шілдесінде румын флотилиясының жетекшісі «Марашешти» тарапынан тереңдік зарядтарымен батырылды. 1943 жылдың 25 тамызында екі румын моторлы қайығы арал маңында совет суасты қайығын көріп, оған тереңдік зарядтарымен шабуыл жасады, бірақ ол қашып құтыла алды. Румын теңізшілері аралдан эвакуацияланды және совет әскерлері 1944 жылдың 29-30 тамызында оны басып алды.

The island, under Romanian control during the Second World War, was the location of a radio station used by the Axis forces, which turned it into a target for the Soviet Black Sea Fleet. The island's defences mainly consisted of several 122 mm and 76 mm anti aircraft guns, captured from the Russians. The Romanian marine platoon defending the island was also equipped with two 45 mm coastal guns, two 37 mm anti aircraft guns, and two anti aircraft machine guns. The first naval action took place on 23 June 1941, when the Soviet destroyer leader Kharkov together with the destroyers Bezposhchadny and Smyshlyonyi and several torpedo boats ran a patrol near the island, but found no Axis ships. On 9 July 1941, the Soviet destroyer leader Tashkent together with four other destroyers (Bodry, Boiky, Bezuprechny, and Bezposhchadny) conducted a shipping sweep operation near the island, but did not make any contacts. On 7 September 1941, two Soviet submarines of the Shchuka class (Shch 208 and Shch 213) and three of the M class (M 35, M 56, and M 62) conducted a patrol near the island. On 29–30 October and 5 November 1942, the Romanian minelayers NMS Amiral Murgescu and Dacia, together with the Romanian destroyers NMS Regina Maria, NMS Regele Ferdinand, the Romanian flotilla leader NMS Mărăști, the Romanian gunboat Stihi and four German R boats laid two mine barrages around the island. On 1 December 1942, while the Soviet cruiser Voroshilov together with the destroyer Soobrazitelny were bombarding the island with forty six 180 mm and fifty seven 100 mm shells, the cruiser was damaged by Romanian mines, but it managed to return to Poti for repairs under her own power. During the brief bombardment, she struck the radio station, barracks and lighthouse on the island, but failed to inflict significant losses. On 11 December 1942, the Soviet submarine Shch 212 was sunk by a Romanian minefield near the island along with all of her crew of 44. The Soviet submarine M 31 was either sunk as well by the Romanian mine barrages near the island on 17 December, or sunk with depth charges by the Romanian flotilla leader Mărășești on 7 July 1943. On 25 August 1943, two Romanian motorboats spotted a Soviet submarine near the island and attacked her with depth charges, but it managed to escape. The Romanian marines were evacuated from the island and Soviet troops occupied it on 29–30 August 1944.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі тарих

1947 жылғы Екінші дүниежүзілік соғыстың басты қатысушылары арасындағы Париж бейбіт келісімдері Румынияның Солтүстік Буковинаны, Герца аймағын, Буджақты және Бессарабияны Кеңес Одағына беруін қарастырды, бірақ Дунайдың құйылысын және Жылан аралын атап көрсетпеді. 1948 жылға дейін Жылан аралы Румынияның бір бөлігі болды. 1948 жылдың 4 ақпанында шекараны демаркациялау кезінде Румыния мен Кеңес Одағы Жылан аралын және Дунайдағы бірнеше шағын аралдарды 1917 жылғы румыния-ресейлік шекараның оңтүстігінде Кеңес басқаруында қалдырған хаттамаға қол қойды. Румыния бұл хаттаманың заңдылығын жоққа шығарды, өйткені оны екі елдің ешқайсысы ратификацияламады; алайда, ол аумақтарға ресми талап қоймады. Сол жылы, 1948 жылы, Суық соғыс кезінде аралда кеңестік радар станциясы (теңіз және әуе шабуылына қарсы мақсаттар үшін) салынды. Кеңес Одағының Жылан аралын иеленуі 1961 жылдың 27 ақпанында Бухарестте қол қойылған Румыния Халық Республикасы Үкіметі мен КСРО Үкіметі арасындағы Румыния-Кеңес мемлекеттік шекара режимі, шекара мәселелері бойынша ынтымақтастық және өзара көмек туралы келісімде бекітілді. 1967-1987 жылдар аралығында КСРО және Румыния тараптары континенттік шельфтің шекарасын белгілеу бойынша келіссөздер жүргізді. 1987 жылы румыниялық тарап аралдың айналасындағы кеңестік ұсынысты қабылдаудан бас тартты. 1991 жылы КСРО ыдырағаннан кейін Украина аралдың бақылауын иемденді. Румыниялық бірқатар партиялар мен ұйымдар оны өз аумағына қосу қажет деп үнемі мәлімдеді. Румыния тарапының пікірінше, 1918 және 1920 жылғы бейбіт келісімдерде (Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін) арал Румынияның бөлігі деп есептелген, және ол 1947 жылғы Румыния мен Кеңес Одағы арасындағы шекараны өзгерту келісімінде көрсетілмеген. 1997 жылы Румыния мен Украина екі мемлекет арасындағы "қазіргі шекараның бұзылмайтындығын растайтын және осыған байланысты, олар қазіргі және болашақта шекараға қарсы кез келген әрекеттен, сондай-ақ келісуші тараптың аумағының бір бөлігін немесе толығымен басып алу және иемдену туралы кез келген талаптан немесе әрекеттен бас тартады" деген келісімге қол қойды. Алайда, екі тарап та егер екі жыл ішінде теңіз шекаралары бойынша келісімге қол жеткізілмесе, Халықаралық сотқа соңғы шешімді сұрауға келісті. 2007 жылы аралдағы жалғыз елді мекен Биле негісталды. 2008 жылы Одессадан Жылан аралына ұшып бара жатқан украин тікұшағы апатқа ұшырап, бортындағылардың біреуін қоспағанда барлығы қаза тапты, осы оқиғада он екі украин шекарашысы қаза тапты. 2020 жылдың 18 шілдесіне дейін арал Килия ауданының құрамында болды. 2020 жылдың шілдесінде Украинаның әкімшілік реформасы аясында аудан таратылды, нәтижесінде Одесса облысының аудандарының саны жетіге дейін азайтылды. Килия ауданының аумағы Измайл ауданына біріктірілді.

The Paris Peace Treaties of 1947 between the protagonists of World War II stipulated that Romania cede Northern Bukovina, the Hertsa region, Budjak, and Bessarabia to the Soviet Union, but made no mention of the mouths of the Danube and Snake Island. Until 1948, Snake Island was a part of Romania. On 4 February 1948, during the delimitation of the frontier, Romania and the Soviet Union signed a protocol that left Snake Island and several islets on the Danube south of the 1917 Romanian Russian border under Soviet administration. Romania disputed the validity of this protocol, since it was never ratified by either of the two countries; nevertheless it did not make any official claim on the territories. The same year, in 1948, during the Cold War, a Soviet radar post was built on the isle (for both naval and anti aircraft purposes). The Soviet Union's possession of Snake Island was confirmed in the Treaty between the Government of the People's Republic of Romania and the Government of the Union of the Soviet Socialist Republics on the Romanian Soviet State Border Regime, Collaboration and Mutual Assistance on Border Matters, signed in Bucharest on 27 February 1961. Between 1967 and 1987, the USSR and Romanian side negotiated the delimitation of the continental shelf. The Romanian side refused to accept a Russian offer of out of around the island in 1987. Following the collapse of the Soviet Union in 1991, Ukraine inherited control over the island. A number of Romanian parties and organizations consistently claimed it should be included in its territory. According to the Romanian side, in the peace treaties of 1918 and 1920 (after World War I), the isle was considered part of Romania, and it was not mentioned in the 1947 border changing treaty between Romania and the Soviet Union. In 1997, Romania and Ukraine signed a treaty in which both states "reaffirm that the existing border between them is inviolable and therefore, they shall refrain, now and in future, from any attempt against the border, as well as from any demand, or act of, seizure and usurpation of part or all the territory of the Contracting Party". However, both sides have agreed that if no resolution on maritime borders can be reached within two years, then either side can go to the International Court of Justice to seek a final ruling. In 2007, the island's only settlement Bile was founded. In 2008, twelve Ukrainian border guards died when their helicopter flying from Odesa to Snake Island crashed, killing all but one on board. Until 18 July 2020, the island belonged to Kiliia Raion. The raion was abolished in July 2020 as part of the administrative reform of Ukraine, which reduced the number of raions of Odesa Oblast to seven. The area of Kiliia Raion was merged into Izmail Raion.

Ресейдің Украинаға басып кіруі

Әскери тұрғысынан алғанда, Украина жағалауынан Жылан аралы зымыран, артиллерия және дрондардың соққысына жетеді, сонымен қатар әуеден де, теңізден де шабуылға ұшырауы мүмкін, бұл кез келген гарнизонды оңай нысанаға айналдырады. Бұл Қара теңіздегі стратегиялық маңызды арал, ал Ресейдің аралды бақылауы Украинаның Одесса портын толығымен блокадалауға мүмкіндік береді. 2022 жылдың 24 ақпанында, Ресейдің Украинаға басып кіруінің бірінші күні, екі ресейлік әскери кеме – «Василий Быков» және «Москва» Жылан аралына шабуыл жасады. Ресейлік әскери кемелердің бірінен берілуді талап еткен немесе бомбалаумен қорқытқан хабарлама алған украин шекара күзетшісі: «Ресейлік әскери кеме, өз жолыңмен кет!» деп жауап берді. Бұл жауап әлемдік деңгейде танымал болды және украин қарсыласының символына айналды. Сол күні ресейлік әскерлер аралға қонды және оны басып алды. Алғашқыда украин үкіметі гарнизонның барлық 13 мүшесі шабуылда қаза тапқан деген қате ақпарат таратты, ал президент Владимир Зеленский 13 қорғаушыға Украинаның ең жоғары наградасы – «Украина Батыры» атағын «өлгеннен кейін» берді. Ақпан айының соңында украин әскери-теңіз күштері гарнизонның тірі екенін нақтылады. 2022 жылдың 29 наурызында Украина Қорғаныс министрлігі Twitter-де атақты фразаның авторы тұтқыннан босатылып, батылдығы үшін медаль алғанын жариялады. 2022 жылдың сәуір айында Украина почтасы ресейлік «Москва» кемесіне саусағын көрсеткен (наразылықтың белгісі) украин сарбазының суреті салынған марка шығарды. Украина күштері төрт айдан астам уақыт бойы жүргізілген операцияда ресейлік әскерді Жылан аралынан ығыстыру мақсатында, ашық ресейлік позицияларды нысанаға алды. Украинаның әскери деректері олардың аралға және оған әскер мен қару-жарақ жеткізген ресейлік кемелерге шабуыл жасағанын мәлімдеді. 2022 жылдың маусым айының соңында ресейлік әскерлер аралдан шығып кетті. Украиналық дереккөздер ресейліктердің екі жылдам қайықпен украин шабуылына төтеп бере алмағандықтан қашқандарын хабарлады. Ресей бұл шегінуді аралдағы әскери мақсаттарын орындағаннан кейін «жақсы ниеттің белгісі» деп сипаттады. 2023 жылдың 8 шілдесінде президент Зеленский аралды қорғаған украин сарбаздарын еске алу үшін аралға сапар жасады. 2023 жылдың 13 шілдесінде ресейлік әскерлер аралға бір әуе бомбасын тастады.

Militarily, Snake Island, from the coast of Ukraine, is within the range of missile, artillery, and drone strikes from the shore, and exposed to attacks from all directions from air and sea, making any garrison "sitting ducks". It is a strategically significant island in the Black Sea, and Russian control over the island would allow a total blockade of the Ukrainian port city of Odesa.]] On 24 February 2022, on the first day of the Russian invasion of Ukraine, two Russian naval warships Vasily Bykov and Moskva, attacked Snake Island. Upon receiving a transmission from one of the Russian naval warships requesting surrender or else threatening bombardment, a Ukrainian border guard responded, "Russian warship, go fuck yourself." The response gained worldwide attention and became a symbol of Ukrainian resistance. Later on the same day, Russian forces landed and captured the island. Initially, the Ukrainian government erroneously reported that all 13 members of the garrison had died in the attack, and President Volodymyr Zelensky "posthumously" awarded the Hero of Ukraine, Ukraine's highest award, to the 13 defenders. The Ukrainian navy clarified later in February that the garrison were alive. On 29 March 2022, the Defence Ministry of Ukraine posted on Twitter that the author of the famous phrase had been freed from captivity and given a medal for bravery. The Ukrainian Postal Service in April 2022 issued a stamp showing a Ukrainian soldier showing the finger (an offensive gesture of defiance) to the Russian ship Moskva. Ukrainian forces launched an operation to expel the Russians from Snake Island, targeting exposed Russian positions in an over four month long campaign. Ukrainian military sources said they carried out attacks on both the island proper and on any Russian vessels bringing troops and weapons to it. In late June 2022, Russian forces withdrew from the island Ukrainian sources claimed the Russians fled in two speedboats after being unable to withstand Ukrainian strikes. Russia referred to the withdrawal as a "gesture of goodwill" after completing its military objectives on the island. On 8 July 2023 president Zelensky visited the island to commemorate Ukrainian soldiers who defended it. On 13 July 2023 Russian forces dropped a single aerial bomb on the island.

Теңіз шекарасын белгілеу

Жылан аралының мәртебесі Румыния мен Украина арасындағы континенттік шельфтің және ерекше экономикалық аймақтардың белгіленуі үшін маңызды болды. Егер Жылан аралы арал ретінде танылса, онда оның төңірегіндегі континенттік шельф украин сулары деп есептелуі керек еді. Егер Жылан аралы арал емес, кішкентай арал болса, онда халықаралық құқық бойынша Румыния мен Украина арасындағы теңіз шекарасы аралдың орналасқан жерін ескермей жүргізілуі керек еді. 2003 жылдың 4 шілдесінде Румыния президенті Ион Илиеску мен Ресей президенті Владимир Путин достық және ынтымақтастық туралы шартқа қол қойды. Румыния Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кеңес Одағынан жоғалтқан Украина мен Молдованың территорияларына дау айтпауға уәде берді, бірақ Ресейді Кеңес Одағының мұрагері ретінде осы оқиғаларға жауапкершілігін біршама мойындауын сұрады. 2004 жылдың 16 қыркүйегінде Румыния тарапы екі мемлекет арасындағы теңіз шекарасына қатысты дау бойынша Украинаға қарсы Халықаралық сотқа (ICJ) шағым түсірді. 2007 жылы Украина аралда Биле деген шағын елді мекенін құрды, бұл Румыния тарапынан сынға ұшырады. 2009 жылдың 3 ақпанында Халықаралық сот шешімін шығарды, ол Қара теңіздің теңіз аумағын екі елдің талаптары арасындағы сызық бойынша бөлді. Сот дауды шешу кезінде пропорционалдылық принципін қолданды, атап айтқанда, ICJ «өзінің сот практикасында көрсеткендей, кейде өте кішкентай аралдарды есепке алмауға немесе оларға теңіз аймақтарына толық құқық беруден бас тартуға шешім қабылдауы мүмкін, егер мұндай тәсіл қарастырылып отырған шекара сызығына пропорционалды емес әсер етсе» деді. Сондай-ақ, Украина мен Румыния арасындағы бұрынғы келісімге сәйкес, аралдың «бұл жағдайда шекараға әсері болмауы керек, оның аумақтық теңізінің 12 теңіз шақырымының ролінен басқа, бұл мәселе бойынша тараптар арасында бұрын келісілген».