Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Соққыға дайын металл дискісі – монета дайындамасы.
Round metal disk that is ready to be struck as a coin
the coin blank
Планетка /planchet/ – дөңгелек металл дискісі, монета соғуға дайын. Планетканың ескі аталымы – флан. Оларды бос дискілер деп те атайды.
A planchet /lang/'/p//l//æ//n//tʃ//ə//t/ is a round metal disk that is ready to be struck as a coin. An older word for planchet is flan. They are also referred to as blanks.
Тарих
Флан немесе планшетті дайындау әдісі жылдар бойы өзгеріп келді. Көне заманда фланды соғу алдында қыздыратын, себебі монета қаптамалары жасалған металл қазіргідей қатты болмады, ал фланды жұмсақ ету үшін жоғары температураға қыздырмаса, қаптамалар тез тозып, ертерек сынып кетер еді. Киелі Рим империясының бір жақты, шұңқыр тәрізді пфеннигтерін жасау үшін ерекше әдіс қолданылды. Осы "Шюсельпфенниг" деп аталатын монеталар үшін қолданылатын планшет, монета қаптамасынан үлкен болды. Монеталар үлкен планшетке тек бір жоғарғы қалыппен соғылып жасалды. Соның салдарынан планшеттің шеті шұңқыр немесе табақ пішінде жоғары қарай иілді. 18 ғасырға дейін олар негізінен Харц тауларында соғылды. Пфеннигтің иісті пішіні ұсақ ақшаны қолдануға ыңғайлы болды, өйткені оны тегіс монетаға қарағанда ұстау оңайырақ еді.
The preparation of the flan or planchet has varied over the years. In ancient times, the flan was heated before striking because the metal that the coin dies were made of was not as hard as dies today, and the dies would have worn faster and broken sooner had the flan not been heated to a high temperature to soften it. An unusual method was used to mint the one sided, bowl shaped pfennigs of the Holy Roman Empire. The planchet used for these so called Schüsselpfennigs was larger than the coin die itself. The coins were made by striking with only one upper die on the larger planchet. As a result, the perimeter of the planchet was pressed upwards in the shape of a bowl or plate. Until the 18th century they were minted mainly in the Harz Mountains. The curved shape of the pfennig was very useful for handling small change because it was easier to grip than a flat coin.
Қазіргі заманғы таңқаларлық
Қазіргі кездегі қалыптар қатты болаттан жасалады, ал басу машиналары монеталарды соғу үшін мыңдаған фунт күш қолданады (монетаның мөлшеріне, дизайнының күрделілігі мен рельефіне қарай өзгереді). Сонымен қатар, қазіргі монеталардың рельефі ежелгі монеталарға қарағанда әлдеқайда төмен. Осы себепті, монетаны соғу алдында планшетті дереу қыздыру қажет емес, бірақ оны қыздырып, баяу салқындату арқылы жұмсартады.
Today's dies are made from hardened steel, and the presses use many thousands of pounds of force to strike coins (varying according to the size of the coin and the complexity and relief of the design). In addition, today's coins have much lower relief than ancient coins. Because of this, the planchet no longer needs to be heated immediately before striking, although it is annealed by heating and slow cooling which softens the coin.
Дайындық
Қазіргі кездегі планшетті дайындау бірнеше қадамды қамтиды. Біріншіден, металл (немесе металдар, егер монета жалатылған немесе көп қабатты болса) қажетті қалыңдыққа дейін үлкен рулонға немесе табаққа айналдырылады. Бұл процесті көбінесе монета соғу зауыты емес, үшінші тараптар орындайды. Содан кейін осы металл рулондары немесе табақтарынан монетадан сәл үлкен дөңгелек заготовкалар кесіледі. Заготовкалар шамамен 750 градус Цельсий (1400 градус Фаренгейт) температураға дейін қыздырылып, металды жұмсартатын оттеу процесінен өтеді, содан кейін ауада баяу салқындатылады. Одан кейін оттеу процесінен қалған қалдықтарды кетіру үшін жуылып, кептіріледі.
Preparation of the modern planchet involves several steps. First, the metal (or metals in the case of clad or multilayered coins) is rolled out into a large roll or sheet of the correct thickness. This process is often done by third parties, not by the mint itself. These flat rolls or sheets of metal are then punched out into round blanks that are a little larger than the coin being struck. The blanks are then subjected to an annealing process that softens the metal through heating to approximately 750 degrees Celsius (1400 degrees Fahrenheit) and are then slowly air cooled. They are then washed to remove residue from the annealing process and dried.
Аяқтау
Соңында, планшетке соққы жасалады. Соққыдан кейін ол монетаға айналады және енді планшет болып табылмайды. Кейде планшет қалыптан шығып кетеді, соққыға түспей. Бұл – соқпаған планшет қатесі, және әдетте қазіргі заманғы монеталар үшін бірнеше долларға бағаланады. Кейде соқпаған планшеттер сирек және құнды болуы мүмкін, мысалы, Морган долларының соқпаған планшеттері. Алайда, мұндай экземплярларды монета саралау қызметі арқылы растау және бағалау ұсынылады, себебі оларды жасау өте оңай.
Finally, the planchet is struck. After striking, it becomes a coin and is no longer a planchet. Occasionally, a planchet will escape the mint without having been struck. This is a blank planchet error, and is usually worth a few dollars for modern coins. Occasionally, blank planchets can be rare and valuable, such is the case for Morgan Dollar blank planchets, although authentication and appraisal by a coin grading service is highly recommended for such pieces as they would be fairly easy to counterfeit.