Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Папуа-Жаңа Гвинеяның премьер-министрі
Prime Minister of Papua New Guinea
Пайас Вингти (2 ақпан 1951 жылы туған) – Папуа-Жаңа Гвинея саясаткері. Ол 1985-1988 жылдар аралығында және 1992-1994 жылдар аралығында Папуа-Жаңа Гвинеяның үшінші премьер-министрі қызметін атқарды.
Paias Wingti (born 2 February 1951) is a Papua New Guinean politician. He served as the third prime minister of Papua New Guinea between 1985 and 1988, and again from 1992 to 1994.
Ерте өмір және білім
Вингти Батыс Таулы аймағындағы Джика тайпасынан шыққан және Маунт-Хаген тауының жанындағы Мойка ауылында дүниеге келген. Ол 10 жасқа дейін мектепке бармады, бірақ кейін Маунт-Хаген орта мектебінде білім алды. 1974 жылы Порт-Морсбидегі Папуа-Жаңа Гвинея университетіне түсті және алғаш рет Австралияға UPNG Студенттік өкілді кеңесінің Австралия студенттер одағының делегаты ретінде сапар шекті. Университетте экономика мамандығының соңғы курсын бітіріп жатқанда, ол 1977 жылғы сайлауға қатысып, Хаген округінен депутат болып сайланды және Майкл Сомаренің Пангу партиясына қосылды.
Wingti hails from the Jika Tribe of the Western Highlands province, and was born in Moika village, near Mount Hagen. He did not go to school until the age of 10, but was later educated at Mount Hagen High School. He enrolled at the University of Papua New Guinea in Port Moresby in 1974, and first visited Australia as an Australian Union of Students delegate for the UPNG Student Representative Council. While doing his final year in Economics at university, he contested the 1977 election, and won the Hagen Open seat, joining Michael Somare's Pangu Party.
Саяси мансап
Ол 1978 жылдан бастап 1980 жылы Сомаре үкіметінің жеңілісіне дейін азаматтық авиация министрі қызметін атқарды, ал 1982 жылы Сомаре билікке оралғанда вице-премьер болды. 1985 жылы Пангу партиясынан бөлініп, Халықтық демократиялық қозғалысты құрып, оппозиция көшбасшысы болды. 1985 жылғы қарашада Сомаре үкіметіне қарсы сәтті сенімсіздік дауысы ұйымдастырып, 34 жасында Папуа-Жаңа Гвинеяның үшінші премьер-министрі болды. Екінші премьер-министр Джулиус Чан Вингтидің орынбасары болды. 1987 жылы ол Корольдік кеңесінің мүшесі аталды. 1987 жылғы сайлаудан кейін үш дауыспен азшылықты қамтып билікте қалды. Ол тәуелсіз сыртқы саясатты жариялап, Кеңес Одағымен, АҚШ, Жапониямен және Қытаймен қарым-қатынасты жақсартуға тырысты. 1988 жылғы шілдеде коалициядағы өзгерістерге байланысты сенімсіздік дауысынан жеңіліп, оның орнына Панг партиясының жаңа басшысы Рабби Намалиу келді, бірақ Вингти 1992 жылы тағы екі жылға билікке оралды. Оның екінші мерзімі Бугенвильдегі наразылықтардың күшеюімен белгіленді және 1994 жылғы тамызда Джулиус Чан оны қызметтен шеттетуге қол жеткізді. Вингти 1995 жылы жергілікті Хаген сайлау округінен провинциялық деңгейдегі сайлау округіне ауысып, Папуа-Жаңа Гвинеяның Ұлттық Парламентінде Батыс Биік Жерлерді өкілдік етуді жалғастырды. Вингти 1995 жылдан 1997 жылға дейін Батыс Таулы аймақтың губернаторы болды, бірақ Роберт Лакқа сайлауда жеңіліп қалды. Ол 2002 жылы парламентке оралып, Лакты жеңіп, өз орнын және губернаторлық лауазымын қайта иеленді. Кейіннен 2007 жылы жеңілгеннен кейін билікті алған Мекере Мораутадан Халықтық демократиялық қозғалыстың басшылығын қайтарып алды. Алайда, ол 2007 жылғы сайлауда қайта сайлануға тырысқанда жеңіліске ұшырады, бұрынғы студент-белсенді Том Ольгаға жол берді, бұл жаңа преференциялық дауыс беру жүйесінің салдарынан болды. Вингти, бұрынғы премьер-министр Рабби Намалиумен бірге, сайлаудағы ең ірі жеңіліске ұшырағандардың бірі болды. Сонымен қатар, Вингти Ольгаға Батыс Таулы өлкесінің губернаторы лауазымын жоғалтты. ПДМ сайлауда бірнеше орыннан айырылып, ауыр жеңіліске ұшырады. Ол 2012 жылғы шілдедегі жалпы сайлауға қатысып, Том Ольганы 112640 дауысқа қарсы 89195 дауыспен, 23445 дауыс айырмасымен жеңіп, Батыс Таулы аймақтың губернаторы болып сайланды. Ол 2012 жылғы 3 тамызда Папуа-Жаңа Гвинеяның премьер-министрі қызметін сақтап қалу үшін Питер О'Нилді қолдаған үш бұрынғы премьер-министрдің бірі болды.
He served as Minister for Civil Aviation from 1978 until the defeat of the first Somare government in 1980, and when Somare returned to power in 1982, became Deputy Prime Minister. He split with the Pangu Party in 1985 and formed the People's Democratic Movement, becoming Leader of the Opposition. In November 1985, he moved a successful no confidence vote against the Somare government and became the third prime minister of Papua New Guinea aged 34. Julius Chan, the second prime minister, served as Wingti's deputy. He was made a Privy Councillor in 1987. He remained in power after the 1987 election after corralling a slender majority of three votes. He announced a more independent foreign policy, attempting to enhance relations with the Soviet Union, U. S., Japan and China. He lost a motion of confidence in July 1988 with changes in the shifting coalition and was succeeded by Rabbie Namaliu, the new leader of the Pangu Party, but Wingti returned for a further two year stint in 1992. His second term was marked by an escalation of unrest in Bougainville and he was ousted by Julius Chan in August 1994. Wingti continued to represent the Western Highlands in the National Parliament of Papua New Guinea, although he switched from the local Hagen constituency to the provincial level electorate in 1995. Wingti served as the governor of Western Highlands Province from 1995 to 1997, when he was defeated for re election by Father Robert Lak. He returned to parliament in 2002, defeating Lak to regain his seat and the governorship. He subsequently won back the leadership of the People's Democratic Movement from Mekere Morauta, who had taken over after his defeat, in 2007. However, he was defeated in his bid for re election at the 2007 election, losing to former student activist Tom Olga, largely as a result of the new preferential voting system Wingti, along with fellow former prime minister Rabbie Namaliu, were the most high profile losers of the election. Additionally, Wingti lost the governorship of West Highlands Province to Olga. The PDM also suffered a major defeat in the election, losing several seats. He nominated to contest the July 2012 general elections and defeated Tom Olga by 112640 votes to 89195, a difference of 23445 votes and elected Governor of Western Highlands Province. He was one of the three former prime ministers who backed Peter O'Neil to be retained as prime minister of Papua New Guinea at Parliament House on 3 August 2012.