Альберт II: Рим королі және Габсбург әулетінің өкілі

Кіріспе

1438-1439 жылдар аралығында рим патшасы

Альберт ІІ (10 тамыз 1397 – 27 қазан 1439), рим патшасы сайланған Альберт Көңілді, қасиетті Рим империясының патшасы және Габсбург әулетінің мүшесі болды. Мұрагерлік жолмен ол Австрия герцогы Альберт V атанды. Әйелі арқылы (құқық бойынша) ол Венгрия, Хорватия, Богемия королі болды және Люксембург герцогтігіне талап ету құқығын мұраға алды.

Өмірбаян

Альберт Австрия герцогы Альберт IV пен Баварияның Иоанна Софияның ұлы ретінде Венада дүниеге келді. 1404 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін ол жеті жасында Австрия герцогтығына мұрагер болды. Оның емісі, Ішкі Австрияның герцогы Вильгельм, содан кейін Леопольдтар әулетінен шыққан, оның шағын інісі үшін регент болды, содан кейін 1406 жылы ағалары Леопольд IV және Эрнест Темірлік болды. Альбертиндіктер арасындағы жанжалдар мен олардың Альбертиндік аумақтарды бақылауға жасаған әрекеттері азамат соғысына ұқсас жағдайға әкелді. Дегенмен, Альберт жақсы білім алғаннан кейін, 1411 жылы Леопольд қайтыс болған кезде Австрияның үкіметін өз қолына алды және кеңесшілерінің көмегімен герцогтықты оның кәмелетке толмаған кезінде туындаған жамандықтардан құтқаруға жетті. 1422 жылы Альберт Венгрия королі Зигмундтың (кейіннен Киелі Рим империясының императоры және Богемия королі) қызы және мұрагері Люксембургтің Элизабетасына, сондай-ақ оның екінші әйелі, словен аристократы Барбара Цельскаяға үйленді. Альберттің некесі Венгриядан басқа бірнеше славян патшалықтары мен княздықтарына да құқық берді. Альберт әкесі Зигмундқа гуситтерге қарсы жорықтарында көмектесті, осылайша Австрия герцогтығын гусит соғыстарына тартты. Зигмунд оны өзінің мұрагері етіп тағайындады және 1423 жылы оған Моравия маркграфы атағын берді. Австрия жерлері бірнеше рет қиратылды, және Альберт 1431 жылғы Домажлице шайқасына қатысты, онда император әскері ұятты жеңіліске ұшырады. Оның жері зардап шеккенімен, бұл шіркеудің ықпалын нығайтуға тырысқан шіркеуге адалдықтың белгісі болды. Сәйкесінше, 13 ғасырға қарай Еуропа мен Австриядағы еврейлер өздерінің ерекше әлеуметтік жекелігі бар халық ретінде танылды. Рим папасы Урбан II-нің қасиетті жерді бағындыру үмітімен шақыруымен, еврей халқына қарсы зорлық-зомбылық, христиан емес, яғни мұсылмандарға қарсы зорлық-зомбылық жасауға шақыру туралы қауесеттерден рухландырылды. Сондай-ақ, еврей қауымдастықтарын жою үшін погромдар ұйымдастырылды, олар өте тиімді болды. Австрияның Альберт V патшасы да солай істеді, ол билікте болған кезде Католик шіркеуімен жақсы қарым-қатынаста болды. 1411 жылы Альберт V ересек болып, гусит соғыстарына араласқанда, ол өзінің жорықтарын қаржыландыру үшін еврей қауымына бірнеше жаңа салықтар енгізді. Салықтар "шайтандық" пен "ақылсыздық" жою үшін белгіленді. Хуситтер сияқты, еврейлер де осы кезде христиан әлемінің жауы ретінде қарастырылды. Гуситтер герцогтықты қиратқаннан кейін, Австрия еврейлері жауларға көмектесіп, қару саудасымен айналысқандары үшін айыпталды. 1420 жылы Энсте болған мейрамхананы қорлау туралы айыптау Альбертке еврей қауымын жоюға себеп болды. Хроникашы Томас Эбендорфердің 1463 жылғы "Chronica Austriae" еңбегінде айтылғандай, герцог 1420 жылдың 23 мамырында шіркеудің бұйрығымен еврейлерді түрмеге қамауды және мәжбүрлеп дін өзгерттіруді бұйырды. Өздерін дінге келтірмеген немесе қашып кетпеген бай еврейлер қайықпен Дунай өзенімен жіберілді, ал бай еврейлер тұтқындалып, кейбіреулері азапталды және мүлкі тартып алынды. Еврей балаларын мәжбүрлеп шомылдыру рәсімін Рим папасы Мартин V тоқтатты. 1421 жылдың 12 наурызында Альберт қалған еврейлерді өлімге кесті. 1421 жылдың 12 наурызында Вена қаласының оңтүстігінде 92 ер адам мен 120 әйел өртенді. Еврейлерге "мәңгілік тыйым" салынды және олардың синагогы қиратылды. Австрияның бірнеше қалаларындағы қуғын-сүргіндер 16 ғасырдағы Вена Гесерасы деп аталатын қолжазбада егжей-тегжейлі сипатталған.

Albert was born in Vienna as the son of Albert IV, Duke of Austria, and Joanna Sophia of Bavaria. He succeeded to the Duchy of Austria at the age of seven on his father's death in 1404. His uncle Duke William of Inner Austria, then head of the rivaling Leopoldinian line, served as regent for his nephew, followed by his brothers Leopold IV and Ernest the Iron in 1406. The quarrels between the brothers and their continued attempts to gain control over the Albertinian territories led to civil war like conditions. Nevertheless, Albert, having received a good education, undertook the government of Austria proper on the occasion of Leopold's death in 1411 and succeeded, with the aid of his advisers, in ridding the duchy of the evils which had arisen during his minority. In 1422 Albert married Elisabeth of Luxemburg, the daughter and heiress of the King Sigismund of Hungary (later also Holy Roman Emperor and King of Bohemia), and his second wife, the Slovenian noblewoman Barbara of Celje. Besides Hungary, Albert's marriage brought him claims to several Slavic kingdoms and principalities as well. Albert assisted his father in law Sigismund in his campaigns against the Hussites, involving the Austrian duchy in the Hussite Wars. In return Sigismund designated him as his successor and granted him the title of a Margrave of Moravia in 1423. The Austrian lands were devastated several times and Albert also participated in the 1431 Battle of Domažlice where the Imperial troops suffered an embarrassing defeat. While his lands were harmed it was a showing of loyalty to the church as the church was trying to consolidate it's influence and power. Respectively, by the 13th century Jews in Europe and Austria had found themselves as a people with their own social identity. Summoned by Pope Urban II with the hope of conquering the Holy Land, violence against the Jewish population came with inspiration from the rumor of a papal call to use violence against non Christians, actually meaning Muslims. Pogroms were also organized to destroy Jewish communities which were highly effective. Albert V of Austria would follow suit keeping his good standing with the Catholic Church while he was in power. When Albert V came of age in 1411 and interfered in the Hussite Wars, he repeatedly established new taxes imposed on the Jewish community to finance his campaigns. Taxes would be established to destroy "devilry" and "imprudence". Like the Hussites, Jews were seen at this point as an enemy to Christendom. After the Hussites had devastated the duchy, the Austrian Jews were accused of collaboration and arms trade in favor of the enemies. The accusations of a host desecration at Enns in 1420 gave Albert pretext for the destruction of the Jewish community. According to the 1463 Chronica Austriae by chronicler Thomas Ebendorfer, the duke on 23 May 1420, at the behest of the Church, ordered the imprisonment and forcible conversion of the Jews. Those that had not converted or escaped were sent off in boats down the Danube, while wealthy Jews remained under arrest, several of them tortured and stripped of their property. The forced baptism of Jewish children was stopped on intervention by Pope Martin V. On 12 March 1421 Albert sentenced the remaining Jews to death. Ninety two men and 120 women were burned at the stake south of the Vienna city walls on 12 March 1421. The Jews were placed under an "eternal ban" and their synagogue was demolished. The persecutions in several Austrian towns are explicitly described in a 16th century script called Vienna Gesera.

Толық атауы

Альберттің толық титулатурасы былай болды: Альберт, Құдайдың рақымымен Рим патшасы сайланды, мәңгі Август, Венгрия, Далмация, Хорватия, Рама, Сербия, Галиция, Лодомерия, Кумания және Болгария патшасы, Богемия королі сайланды, Австрия, Штирия, Каринтия және Карниола герцогы, Моравия маркграфы, Венд маршысы мен Порт Наонның иесі, Габсбург, Тироль, Феррете және Кибург графы, және тағы басқалар. Бургау маркграфы және Эльзас ландграфы. Іс жүзінде ол көбінесе қысқартылған нұсқасын қолданды: Альберт, Құдайдың рақымымен Рим патшасы сайланған, мәңгі Август, Венгрия, Далмация және Хорватия патшасы, және тағы басқалар, Богемия королі, Австрия, Штирия, Каринтия және Карниола герцогы, Моравия маркграфы және Тироль графы, және тағы басқалар.

Альберт ІІ-нің рөлі

Альберт II орта ғасырлар тарихындағы және одан кейінгі қуғын-сүргін кезеңіндегі маңызды тұлға. Оны және оның іс-әрекеттерін зерттеу арқылы, оның діннен тайғандар мен яһудилерді кеңінен қуғындаудағы орны, сондай-ақ оның осы іс-әрекеттерді не үшін жасағаны жақсырақ түсініледі. Бұл тарихшыларға оның неліктен екі топты да бір уақытта қуғындағанына жауап беруге көмектеседі, осылайша орта ғасырлардағы қуғын-сүргін кезеңіндегі маңызды рөлін нығайтады.