Кіріспе

Бриндизи (/US/'/b//r//ɪ//n//d//ɪ//z//i//, /'/b//r//iː//n/ / BRINdizee, BREEN, ˈbrindizi) – Италияның оңтүстігіндегі Апулия аймағындағы қала, Бриндизи провинциясының орталығы, Адриатика теңізінің жағажайында орналасқан. Тарихи тұрғысынан, қала Италия түбегіндегі стратегиялық орны мен Адриатика теңізіндегі табиғи портының арқасында сауда мен мәдениетте маңызды рөл атқарған. Қала Грекия және Таяу Шығыспен сауда жасау үшін маңызды порт болып табылады. Оның өнеркәсіптеріне ауыл шаруашылығы, химиялық өндіріс және электр энергиясын өндіру кіреді. Бриндизи қаласы 1943 жылдың қыркүйегінен 1944 жылдың ақпанына дейін Италия Корольдігінің уақытша үкіметінің орналасқан жері болды.

Этимология

Атауы латын тілінен келген Брундзий, грек тілінен келген Брентезион және Мессапи Брентион арқылы, яғни "бұғының басы" деген мағынаны білдіреді, албан тіліндегі bri, brî (көпше түрі Brini zi - қара мүйіз), brirë, brinë ("мүйіз"; "қарағай") [< кейінгі Proto Albanian *brina < ертерек *brena] сөздерімен байланысты. Осылайша, қаланың атауы жануар басының пішінін еске түсіретін портың нысанына сілтеме жасайды.

Геральдика

Бриндизи қаласының эмблемасы ежелгі Бриндизи қаласының ерекше белгілерімен байланысты, олардың кейбіреулерін бүгін де көруге болады. Еленнің басы – қаланың Мессапик атауы Брентионнан алынған, ол портының пішінімен шабыттандырылып, бұғының мүйіздерін еске түсіреді. Эмблемада сонымен қатар Аппий жолының «шекті тасы» да бейнеленген.

Ежелгі заман

Оның негізін қалаушылар туралы бірнеше дәстүр бар; олардың бірі оның негізін аңыздық батыр Диомед қалағандығын айтады. Географ Страбонның сөзіне қарағанда, бұл жерді Крит аралындағы Кносс қаласынан қоныстандырған. Бриндизи бастапқыда Мессапиялық елді мекен болған, ол Римнің кеңеюінен бұрын пайда болған. Латын тіліндегі Брундзий атауы грек тіліндегі Брентезион арқылы Мессапиялық Брентион сөзінен туындаған, ол «бұғының басы» деген мағынаны білдіреді және, әдетте, табиғи бейіштің пішініне сілтеме жасайды. 267 жылға дейін (кейбір деректер бойынша б.з.д. 245 жылға дейін) римдіктер оны жаулап алып, латындық колонияға айналдырды. Сыртқы портта орналасқан Пунта төбесінде қола дәуіріне (б.з.д. 16 ғасыр) жататын ауылдың іздері табылды, онда тас қоршаумен қорғалған шатырлар тобы микендік керамикасының сынықтарын берді. Геродот осы халықтардың микендік тегінен болғандығын айтқан. Тор Писана некрополі (Бриндизидің ескі қаласының оңтүстігінде) б.з.д. 7 ғасырдың бірінші жартысында Коринфтік құмыраларды тапты. Бриндизи Мессапиясы Адриатика теңізінің қарсы жағымен және Эгей теңізінің грек халқымен тығыз сауда қарым-қатынаста болды. Пуникалық соғыстардан кейін ол Римнің теңіз күшінің және теңіз саудасының маңызды орталығына айналды. Әлеуметтік соғыста ол римдік азаматтық құқықтар алды, ал Сулла оны еркін порт деп жариялады. Дегенмен, б.з.д. 49 жылы Цезарь жүргізген қоршаудан зардап шекті (Цезарьдің азаматтық соғысы, Bell. Civ. i.), сондай-ақ б.з.д. 42 және 40 жылдары тағы шабуылға ұшырады, соңғысы сол жылдың күзінде Октавиан, Марк Антоний және Лепид арасында Брундзий келісіміне әкеп соқты. Ақын Пакувий шамамен б.з.д. 220 жылы осында дүниеге келді, ал атақты ақын Вергилий б.з.д. 19 жылы осында қайтыс болды. Рим дәуірінде Брундзий – сол кезде шамамен 100 000 тұрғыны бар ірі қала – белсенді порт болды, Диррахий немесе Коркира арқылы Грекия және Шығысқа барудың басты нүктесі саналды. Ол Риммен Аппий және Траян жолдары арқылы байланыстырылған. Аппий жолының су жағалауындағы соңғы нүктесі бұрын екі әдемі бағанамен белгіленген. Қазір олардың тек біреуі ғана сақталған, екіншісі заңсыз алып, көршілес Лекче қаласына көшірілген.

Орта ғасырлар мен қазіргі заман

Кейіннен Бриндизиді остготтар басып алды, ал 6 ғасырда Византия империясы оны қайта басып алды. 674 жылы Беневентоның Ромуальд I басқарған ломбардтар қаланы қиратты, бірақ осындай тамаша табиғи портының болуы қаланың тез арада қайта құрылуын қамтамасыз етті. 9 ғасырда қала маңында сарациндер қоныстанды, оларға 836 жылы қарақшылар шабуыл жасады. 1070 жылы нормандықтар қаланы жаулап алып, оны Таранто княздығы мен Апулия герцогтығының құрамына қосты, сондай-ақ Конверсано графтарының алғашқы билігі осы қаладан басталды. 1132 жылғы барондық көтерілістен кейін, Сицилияның Роджер II-сінің қалауымен қала, крест жорықтары кезеңінде бұрынғы шағын даңқына қайта оралып, епископтық орынды қалпына келтірді, жаңа собор мен маңызды арсеналмен қамал салынды және қасиетті жерлерге бару үшін ерекше артықшылыққа ие портқа айналды. 1156 жылы Византия империясының Бриндизиді қоршауы шайқаспен аяқталды, онда сенушілер сицилиялық нормандықтардан күйреуіш жеңіліске ұшырады, соның салдарынан Византияның Оңтүстік Италияны басып алу үміті жойылды. Бриндизи соборында Сицилия королі Танкредтің ұлы, нормандық принц Роджер III-нің тойы болды. Иерусалим тағының мұрагері, император Фридрих II және Бриеннің Изабелласы (9 қараша 1225 ж.) 1227 жылы Алтыншы крест жорығы үшін Бриндизи портынан аттанды. Фридрих II ішкі портыны қорғау үшін үлкен дөңгелек мұнаралары бар қамал салдырды, ол кейіннен түрмеге айналды. Басқа Пулия порттары сияқты, Бриндизи де қысқа мерзімге Венецияның билігінде болды, бірақ оны Испания көп ұзамай қайта басып алды. 1348 жылы Бриндизиде оба індеті болды, 1352 және 1383 жылдары қала тоналанды, ал 1456 жылы жер сілкінісі болды. 2012 жылдың 19 мамырында Бриндизидегі кәсіптік училищенің алдында үш газ баллонынан жасалған бомба жарылып, 16 жастағы оқушы қыз қаза тапты.

География

Бриндизи Апулияның Адриатика теңізінің жағалауына терең бойлап енген табиғи портта орналасқан. Сыртқы порт аралдарының арасында Педаг – кішкентай архипелаг бар, ол қазір жабық және әскери мақсаттарда қолданылады (Біріккен Ұлттар Ұйымының мектептері оны Босниядағы араласу кезінде пайдаланды). Бүкіл муниципалитет Бриндизи жазығының құрамына кіреді, оның жері жоғары дәрежеде ауыл шаруашылығына пайдаланылады. Ол Саленто жазығының солтүстік-шығыс бөлігінде, Итрия аңғарынан және төменгі Мургеден орналасқан. Қаладан көп алыс емес жерде Torre Guaceto табиғи теңіз қоры – Дүниежүзілік табиғат қорының қорғау аймағы орналасқан. Ион теңізі шамалы қашықтықта.

Аумағы

Бриндизи аумағы кең жазықпен сипатталады, одан теңіздік шығу текті әк және құмның қосалқы шөгінділері көтеріледі. Олардың астында плейстоцен дәуірінің тереңде жатқан саз топырақтары және одан да кейінгі мезозой карбонаты – әк және топырақ қабаттары жатыр. Ауыл шаруашылығының дамуы су ресурстарын қолдануды күшейтті, соның салдарынан есепсіз пайдалану көбейді.

Климат

Бриндизиде Жерорта теңізі климаты (Köppen: Csa) басылады. Жазда ыстық, құрғақ болып, күн сәулесі көп шашырады. Шілде және тамыз айларында жазғы температура индексі көбінесе жоғарылайды, кейде тіпті өте жоғары болады. Қысы әлсін, жауын-шашын орташа мөлшерде жауады. Бриндизи және көбінесе тегіс Саленто түбегі жылдың көп бөлігінде жеңіл желге ұшырайды. Салентодағы екі басты жел – Маэстраль және Сирокко. Адриатика теңізінен соғатын солтүстік Маэстраль желі салқындатып, жазғы ыстықты басып, қысқы суықты күшейтеді. Сахарадан соғатын оңтүстік Сирокко желі Салентоға жоғары температура мен ылғал әкеледі. Көктем және күз айларында Сирокко желдері найзағай мен бірге Сахарадан қызыл құмды әкелуі мүмкін. Бриндизиде қар сирек түседі, бірақ 2017 жылғы қаңтарда Италияның оңтүстігіне қар мен мұз әкелген суық кезеңде болған.

Көші-қон

Бриндизи 20-ғасырда, сондай-ақ Оңтүстіктегі басқа қалалар сияқты, кең ауқымды эмиграцияға ұшырады. Көші-қон негізінен ауылды тастап кеткен қоғамның ең төменгі топтарына қатысты. Көші-қонның екі үлкен толқыны болды. Бірінші толқын, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін және одан кейін ең жоғары деңгейге жетті, негізінен Америкаға (әсіресе АҚШ, Аргентина және Бразилияға) бағытталды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Апулиядан шыққан мигранттардың екінші толқыны Солтүстік Еуропаға бет бұрды. Елдің солтүстік аймақтарындағы өнеркәсіптік дамуға тартылған көптеген апулиялық мигранттар Солтүстік Италияның Пьемонт және Ломбардия аймақтарына, әсіресе Миланға қоныстанды. 1960 жылдардан бастап ірі мұнай-химия компанияларымен бірге механикалық, теңіз және авиациялық корпорациялар құрылғаннан кейін, Бриндизи техниктер мен жұмысшылар үшін жұмыс орындарын құруға мүмкіндік алды. Қала көршілес провинциялар мен аймақтардан келген отбасыларды тарта отырып, шағын аймақтық иммиграцияны бастан өткерді. Қаланың демографиясындағы тағы бір маңызды оқиға – 1990-1991 жылдардағы Албаниядан адамдардың жаппай қоныс аударуы болды, ол шамамен он жылға созылды және Бриндизи портына албан иммигранттарының толқынын әкелді.

Этностық топтар

Ең ірі итальяндық емес этникалық қауым – албандар. Дегенмен, қалада қалуға шешім қабылдағандардың саны көшіп келгендердің жалпы санына қарағанда мардымсыз. Бриндизи Балқан аймағынан ығысқан адамдар үшін Батыс Еуропаға жасалған алғашқы қадам болып табылады. Американдықтардың көп болуының басты себебі – Бриндизи мен Сан-Вито-ди-Норманни арасында орналасқан, 20 ғасырдың екінші жартысында жұмыс істеген АҚШ Әуе күштерінің базасы. База қазірде жұмыс істемейді, бірақ көптеген әскери қызметшілер қалуды жөн көрді.

Дін

Бриндизи, Остунимен бірге Бриндизи-Остуни архиепископиясының (лат. Archidioecesis Brundusina Ostunensis) орталығы, Лекче архиепископиясының католик шіркеуіне бағынышты және Апулия шіркеулік аймағының бөлігі. Епархия 4-ғасырда құрылған, алғашқы епископы Александриялық әулие Левкий болды. 9-ғасырда, сарациндер қаланы қиратқаннан кейін, епископтар Орияда резиденциясын орнатып алды. Епископ Теодосий 9-ғасырдың соңында әулие Левкийдің қабірлерін қайтарып алып, оларды әулиенің шейіттер орнының үстінде салынған базиликада сақтады. 10-ғасырда Остуни епархиясы құрылды, ол алғаш Конверсано-Монополи епархиясына қосылды және Егнатияның ежелгі епархиясының мұрагері болуы мүмкін. 1986 жылдың 30 қыркүйегінде Епископтар жөніндегі Конгрегацияның жарлығымен Бриндизи және Остуни епархиялары Бриндизи-Остуни архиепископиясына біріктірілді. Жаңа епархия 1986 жылдың 20 қазанында Ішкі істер министрлігінің жарлығымен заңды түрде мойындалды. Бриндизиде Шығыс православие шіркеуінің қауымдары, Византиялық тәртіптегі Миралық Николай бар. Гректердің Бриндизидегі діни қатысуы Византия империясының билігі кезінде, базилиялық монахтардың кең таралуымен ұзақ жылдар бойы қалыптасқан. Яһудилер 53 жылдан бастап 16-ғасырдың екінші жартысына дейін шағын, бірақ еңбекқор қауым болды. Жаңа албандық көші-қон кейбір ислам діни қатысуының қайта оянуына әкелді.

Дәстүрлер мен фольклор

Бриндизидегі маңызды құбылыс – Таррантизм культі, ол пұтқа табынушылық пен христиандық дәстүрді біріктіреді. Бұрын гистерия белгілері көрсеткен әйелдер ликоза тарантуласының шағуынан уланған деп есептелген. Олардың емделуінің жалғыз жолы – удың одан әрі әсер етуіне жол бермес үшін бірнеше күн бойы үздіксіз билеу еді. Музыка мен би арқылы музыкалық сипаттағы нағыз екзорцизм (шайтан шығару) жасалған. Егер біреуде Тарантоға тән белгілер пайда болса, домбыра, скрипка, мандолина, гитара және аккордеон шеберлері сол адамның үйіне барып, қарқынды ырғақпен «пич» музыкасын ойнай бастайтын. Лекчеден айырмашылығы, Бриндизидегі «пич» христиандық элементтерге, емдік репертуарға және музыкалық егжей-тегжейге ие емес.

Кітапханалар

Облыстық кітапхана Комменда даңғылында орналасқан қоғамдық кітапхана. Онда 100 000-нан астам кітап, кең газет мұрағаты бар және ол Ұлттық кітапхана жүйесіне қатысады. Жаңа заманауи зал ішінде ақпараттық кеңсе және Бари мен Лекче университеттерінің кеңселері орналасқан. Архиепископ Аннибале Де Лео кітапханасы – Бриндизи семинариясында, Пьяцца Дуомо алаңында орналасқан құрметті қоғамдық кітапхана. 1798 жылы Бриндизи архиепискобы Аннибале Де Лео құрған, бастапқыда 6000-ға жуық кітабы болса, қазірде 20 000-нан астам кітабы, 17 инкунабула, 200-ден астам 16 ғасырлық қолжазбалары бар. Олардың арасында сирек кездесетін еңбектер мен түрлі қолжазба жинақтары кездеседі.

Университет

Саленто Бриндизи университеті әлеуметтік ғылымдар, саясат және география факультетіне ие, онда социология, әлеуметтік жәрдем және саясаттану курстары оқытылады. Бари университетінде бизнес-әкімшілік, менеджмент және консалтинг, экономика, теңіз және логистика, ақпараттық технологиялар, дизайн, медбикелік іс және физиотерапия бойынша курстар бар.

Радио

CiccioRiccioBrindisi радиостанциясы Апулия, Базиликата, Молизе, Кампания және Калабрия аймақтарында және олардың бір бөлігінде естіледі. 1980 жылы шеберханада құрылған "Дара" радиосы қазір облыс бойынша хабар таратуда.

Басып шығару

Баспасөзге келетін болсақ, "La Gazzetta del Mezzogiorno" газеті "Бриндизи журналын" жариялайды. Салентоның газеті "Nuovo Quotidiano di Puglia" да Бриндизи жаңалықтарын жапсарады. 2004 жылы құрылған "Senzacolonne" газетінің орталық редакциясы Бриндизиде орналасқан, және ол мұндай мүмкіндікке ие болған жалғыз басылым.

Ішкіштер, спирттер, ликёрлер

Бадам сүті: ұсақ тілімделген бадамды суға салу арқылы және содан кейін "сүтті" бөліп алу үшін сығу арқылы жасалады. Апулия аймағы бадам сүтін итальянның дәстүрлі тағамдарының тізіміне қосты. Limoncello: жаңа лимон қабығынан, су, қант және спирт қосылып жасалған ликер.

Оқиғалар

Мәсіх Денесі күні. Сентябрьдің бірінші сенбісі күні Сан-Лоренцо және Сан-Теодор жағажайларына шеру. Сан-Теодор мерекесі: қыркүйектің бірінші аптасында шамдармен, тағам сату орындарымен, музыкамен және фейерверкпен тойланады.

Рим дәуірі

Қалалық тұрғыдан алғанда [58] [59], қаланың адамдар алғаш қоныстанған іздері порттан тыс, жағалау аймағындағы Пунта-Терре мүйісінде табылды. Рим колониясы ретінде (б.з.д. 244 ж.) қала үлкен қалалық дамуды бастан өткізіп, экономикалық және әлеуметтік өркендеуге қол жеткізді. Плиний Ескінің мәлімдемесіне сәйкес, Бриндизи Италиядағы ең маңызды қалалардың бірі болған.

Орта ғасырлар

Орта ғасырларда Бриндизи қаласы күрт құлдырады, 6-ғасырда готтардың шабуылынан қираған соң; Прокопий оны қорғаныс қабырғалары жоқ шағын қала деп сипаттайды. Қала ескі қаладан тыс, Сан-Леусио ғибадатханасының төңірегіндегі кішірек аумаққа дейін тарылды. Порт бірнеше ғасыр бойы қолданыстан шықты. Қайта жандану Византия үстемдігімен (11-ғасыр) және әсіресе Нормандар мен Швабиялықтармен (12 және 13-ғасырлар) байланысты, осы кезде қала крест жорықтары үшін маңызды порты болды. Қала үш ауданға немесе "питтахи" бөлінді: Санто-Стефано (бағандар жанында), Еуфемия (Санта-Терезада) және Сан-Тома (Сан-Люсия аймағында). Арагондық және испандық патшалар тұсында негізгі күш-жігер гректер, албандар және славяндардан қорғану үшін қамалдарды (қабырғалар, қамал және теңіз бекінісі) нығайтуға бағытталды.

Қауымдастық футболы

Бриндизи 1912 алты чемпионат финалында ойнады. Олардың футбол формасының түстері провинцияның ақ және көк түстерін еске түсіреді. Клуб Адриатика теңізі жағалауында орналасқан тарихи бірлестіктің президенті, командир Франко Фануцци атындағы стадионда ойнайды. АСД Аппиа Бриндизи "Бірінші категория" аймақтық чемпионатына қатысады.

Баскетбол

Қала мен Апулияның барлық аймағындағы бас баскетбол командасы – New Basket Brindisi, ол A1 лигасының ең жоғары деңгейіндегі баскетбол чемпионаттарында өнер көрсетеді. Олардың түстері қаланың барлық спорт ұйымдарының түстерімен бірдей – ақ және көк. Клуб өз үй ойындарын "Элио Пентасуглия" спорт залында өткізеді.