Стефан Стамболов (1854-1895) – Бұлғарияның премьер-министрі, революционер, ақын. Жаңа Бұлғарияның негізін қалаушы, Балқан соғыстарында экономикалық дамуға үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Болгарияның премьер-министрі (1854–1895)
Prime Minister of Bulgaria (1854–1895)
Стефан Николов Стамболов (31 қаңтар 1854 ж.т.с. – 19 шілде 1895 ж.т.с.) – болгар саясаткері, журналист, революционер және ақын, премьер-министр және регент қызметтерін атқарған. Ол «Қазіргі Болгарияның негізін қалаушыларының» ең маңызды және танымал тұлғаларының бірі саналады, кейде оны «Болгарияның Бисмаркі» деп атайды. 1875 және 1876 жылдары Стара-Загора көтерілісіне, сондай-ақ сәуір көтерілісіне дайындық жұмыстарына қатысты. Стамболов Станко Тодоровтан, Бойко Борисовтан және Тодор Живковтан кейін елдің ең ұзақ қызмет еткен премьер-министрлерінің бірі болды. Диктаторлық әдістері үшін сынға ұшыраған ол Балқан соғыстары кезінде Болгариядағы экономикалық және мәдени прогрестің бастамашыларының бірі болды. Ол Софияның орталығында Ішкі Македониялық Революциялық Ұйымының (IMRO) құрылған қастандығы салдарынан, оның ішінде Наум Тюфекчиевтің қатысуымен, Осман империясына көрсеткен қолдауы, диктаторлық әдістері және IMRO-ны репрессиялауы үшін өлтірілді.
Stefan Nikolov Stambolov (; 31 January 1854 OS – 19 July 1895 OS) was a Bulgarian politician, journalist, revolutionary, and poet who served as Prime Minister and regent. He is considered one of the most important and popular "Founders of Modern Bulgaria", and is sometimes referred to as "the Bulgarian Bismarck". In 1875 and 1876 he took part in the preparation for the Stara Zagora uprising, as well as the April Uprising. Stambolov was, after Stanko Todorov, Boyko Borisov and Todor Zhivkov, one of the country's longest serving prime ministers. Criticised for his dictatorial methods, he was among the initiators of economic and cultural progress in Bulgaria during the time of the Balkan Wars. He was killed in the center of Sofia by a plot from the Internal Macedonian Revolutionary Organization (IMRO), including Naum Tyufekchiev, for his support to the Ottoman Empire, his dictatorial methods and his repression of the IMRO.
Алғашқы жылдар
Стефан Николов Стамболов Велико-Тарново қаласында дүниеге келді. Әкесі 1835 жылы түрік үкіметіне қарсы "Вельчева Завера" қастандығына қатысқан. Стамболов Христо Иванов, діни қызметкер Матей Преображенский және Христо Караминков сияқты көрнекті революционерлердің арасында өсті. Оқуын туған қаласынан бастады, бірақ кейін (1870–1872) Одесса семинариясында оқыды. 1878 жылы ол қысқа мерзімге туған қаласында мұғалім болып жұмыс істеді, содан кейін Румынияға кетті. Ол Болгария революциялық орталық комитетіне (БРКК) қосылды. БРКК негізін қалаушы Василь Левский қайтыс болғаннан кейін Стамболов оның ізбасары болып тағайындалды. Ол 1875 жылы Стара-Загорадағы сәтсіз көтеріліске және 1876 жылғы сәуір айындағы ұлы көтерілісте Турново революциялық комитетіне жетекшілік етті.
Stefan Nikolov Stambolov was born in Veliko Tarnovo. His father took part in the "Velchova Zavera" plot against Turkish rule in 1835. Stambolov grew up around prominent revolutionists like Hristo Ivanov, the priest Matey Preobrazhenski, and Hristo Karaminkov. He began his education in his home town, but later (1870–1872) studied at the Seminary in Odessa. In 1878 he was for a short period of time a teacher in his home town, and later he went to Romania. He joined the Bulgarian Revolutionary Central Committee (BRCC). After the death of BRCC founder Vassil Levski, Stambolov was chosen as his successor. He was the leader of the unsuccessful uprising in Stara Zagora in 1875 and of the Turnovo revolutionary committee in the great uprising of April 1876.
Саяси мансап
Стамболов болгар парламенті құрылған кезден бастап саяси талқылауға қатысты: 1879 жылғы "Құрылтай жиналысы". 1880 жылдан кейін ол Народно Събрание (Болгария парламенті) төрағасының орынбасары, кейіннен төраға болды. 1885 жылы ол Болгария мен Шығыс Румелияның бірігуіне көмектесті. 1886 жылғы 20 тамызда (ескі стиль бойынша 9 тамыз) Ресеймен байланысы бар офицерлер Александр князін төңкеріс жасап биліктен құлатты. Стамболов 28 тамызда қарсы төңкеріс ұйымдастырып, уақытша үкіметті құлатты және регент лауазымын иеленді. Алайда, Ресейдің қарсылығы Александрдың қайта орналасуына кедергі келтірді, ол 8 қыркүйекте тақтан бас тарды.
Stambolov was involved in political discussions as early as the time of the first Bulgarian parliament: the "Founding Assembly" of 1879. After 1880 he became the vice chairman and later the chairman of the Narodno Subranie (the Bulgarian parliament). In 1885, he helped bring about the union of Bulgaria and Eastern Rumelia. On 20 August 1886 [O. S. 9 August 1886], officers aligned with Russia overthrew Prince Alexander in a coup d'état. Stambolov led a counter coup on 28 August which removed the provisional government, and he assumed the position of regent. Russian hostility, however, barred the restoration of Alexander, who abdicated on 8 September.
Регенттік
32 жасында Стамболов бір уақытта министр, президент және қатысушы монархтың регенті болудың өте ерекше жағдайында табалды. Стамболовтың регенттік кезіндегі басқару стилі көбінесе авторитарлық болып көрінді. Бірақ бұл, белгілі бір дәрежеде, оның ерекше жағдайынан туындаған қиындықтарға жауап болды. Шындығында, регенттік Стамболовтың өміріндегі трагикалық жылдардың басталуы деп сипатталды. Жақын досының айтуынша, Стамболов "[регенттік қызметінің] құрметінен және оның лауазымының қауіптерінен бас тартып, сүйікті Турновоға зейнетке шығуға шамалы бейімділік танытты". Бірақ ол қалды, басқа лайықты үміткер жоқ екенін, ал ол жетекшілік етпесе, Болгарияның тәуелсіздігі жоғалуы мүмкін екенін түсінді. Стамболовтың күш-жігерінің арқасында Александртың орнына Саксен-Кобург-Готалық Фердинанд табылды, ол 7 шілдеде автономиялы Болгарияның князі ("Билеуші князь") деп жарияланды және 14 тамызда 1887 жылы таққа отырғызылды. Алайда, Стамболов бастапқыда Румынияның I Кароліне қолдау көрсеткені және ол елмен одақ құруды жоспарлағаны белгілі. Ресейдің қарсылығы I Карольді ұсыныстан бас тартуға мәжбүр етті. Стамболов Осман империясынан екіұлтты болгар-түрік мемлекетін құруды да сұрады.
At the age of 32, Stambolov found himself in the highly unusual position of being simultaneously a government minister, president, and regent for an absent monarch. Stambolov's style of governing during his regency was observed as being increasingly authoritarian. But this was, to some extent, a reaction to the grave difficulties arising from his peculiar position. Indeed, the regency has been described as marking the beginning of the tragic years of Stambolov's life. According to a close friend, Stambolov was "almost inclined to resign the honours [of serving as regent], together with the dangers of his position, and retire to his beloved Turnovo." But he stayed on, recognizing that there was no other suitable candidate, and that if he did not lead, then Bulgaria's sovereignty would likely be lost. Through Stambolov's efforts, a successor to Alexander was found in Ferdinand of Saxe Coburg Gotha, who was proclaimed Knyaz ("Ruling Prince") of autonomous Bulgaria on 7 July 1887 and crowned on 14 August 1887. However, it is known that Stambolov initially supported Carol I of Romania and that he intended to establish a union with the country. Russian opposition forced Carol I to reject the offer. Stambolov also requested to the Ottoman Empire a dual Bulgarian Turkish state.
Премьер-министр
Фердинанд таққа отырғаннан кейін Стамболов регенттік қызметтен зейнетке шығып, премьер-министр болды. Ол жеті жыл (1887–1894) қызмет етті. Стамболов ұлтшыл саясаткер болды; ол елдің дипломатиясын, экономикасын және мемлекеттің жалпы саяси қуатын нығайтты. 1891 жылы ол Ішкі Македониялық революциялық ұйымының (IMRO) бірнеше мүшесінің назарында болды, себебі оның авторитарлық әдістері мен Осман империясын қолдауы сынға ұшырады. Наум Тюфекчиевтің інісі Денчо тұтқындалып, қиындықтарға ұшырап, қамауда қайтыс болды, ал Наум Сербияға, содан кейін Одессаға қашып кетті. Ол қамауда болмағанда өлім жазасына кесілді. Ол осы шабуылдан аман қалғанымен, ауыр жарақат алды және ауруханаға жатқызылды. 16-сы күні жағдайы біршама жақсарғанмен, үш күннен кейін, 18-і күні жарақатынан көз жұмды.
With Ferdinand's accession to the throne, Stambolov retired as regent, and became Prime Minister. He served for seven years (1887–1894). Stambolov was a nationalist; as a politician, he strengthened the country's diplomacy, its economy, and the general political power of the state. In 1891, he was targeted by some members of the Internal Macedonian Revolutionary Organization (IMRO) because he was criticized for his authoritarian methods and support for the Ottoman Empire, The brother of Naum Tyufekchiev, Dencho was captured, tortured, and died in custody, but Naum managed to escape to Serbia and then to Odesa. He was sentenced to death in absentia. Although he managed to survive this attack, he was left gravely injured and needed to be hospitalized. Although he experienced a slight improvement in his condition on the 16th, he ultimately succumbed to his injuries three days later, on the 18th.