Кіріспе
Америкалық пастор және саясаткер (1908–1972)
Адам Клейтон Пауэлл кіші (1908 жылдың 29 қарашасы – 1972 жылдың 4 сәуірі) (Пауэлл өзінің «Адамнан Адамға» атты автобиографиясында анасының жартылай неміс тегі болғанын айтады.) Олар және олардың ата-бабалары 19 ғасырдағы халық санағында мулаттар ретінде тіркелген. 1908 жылға қарай Пауэлл аға баптист шіркеуінің белгілі дін қызметкері болды, Филадельфияда пасторлық қызмет атқарды, ал Нью-Хейвендегі баптист шіркеуінің жетекші пасторы болды. Ұлының Нью-Хейвенде туған жылы Пауэлл аға Нью-Йорк қаласының Харлем ауданындағы Абиссиния баптист шіркеуінің пасторы болып тағайындалды. Ол шіркеуді ондаған жылдар бойы үлкен кеңейту арқылы басқарды, оның ішінде қауымның өсіп келе жатқан мүшелерін орналастыру үшін қаржы жинау және қосымша ғимарат салу да болды. Бұл қауымның саны 10 000-ға жетті. Әкесінің жетістіктерінің арқасында Пауэлл Нью-Йоркте бай отбасында өсті. Адамның еуропалық тегінің болуына байланысты, ол ақшыл терілі, ақ көзді және сары шашты болды, сондықтан ол ақ адам ретінде қабылдануы мүмкін еді. Алайда ол бұл нәсілдік екіұштылықты колледжге келгенге дейін пайдаланбады. Әкесінің ықпалымен дін қызметкері болуға ниеттенген Пауэлл Колгейттегі оқуын одан да қызығушылықпен жалғастырды және 1930 жылы бакалавр дәрежесін алды. Нью-Йоркке оралғаннан кейін Пауэлл магистратураға түсіп, 1931 жылы Колумбия университетінде діни білім беру саласында магистр дәрежесін алды. Ол «Альфа Фи Альфа» студенттік бауырластығының мүшесі болды, ол афроамерикалық студенттердің алғашқы грек әріптерімен жазылған ұйымы еді. Кейіннен, өзінің афроамерикалық ұлттығын нығайтуға тырысқан Пауэлл әкесінің ата-анасы құлдықта туғанын айтты. Пауэллдің 1991 жылғы өмірбаянын жазған Чарльз В. Гамильтонның сөзіне сүйенсек, Энтони Буш «Пауэлл есімін жаңа жеке тұлға ретінде қабылдауға шешім қабылдады» және олар 1880 жылғы халық санағында осылай тіркелді. Адам кішінің анасы, Мэтти Бастер Шаффер, афроамерикалық болған, мүмкін, неміс тегі де болған. Оның ата-анасы Вирджиния штатында құл болып өмір сүрген және Азамат соғысынан кейін босатылған. Пауэллдің ата-анасы Батыс Вирджинияда кездесіп, сонда үйленген. XIX ғасырдың соңында көптеген босатылған құлдар жұмыс табу үшін сол жерге көшіп келген. Ол жұмыс орындары мен қолжетімді баспана үшін күрескен арқасында қоғамда үлкен қолдауға ие болды. Жұмыспен қамту жөніндегі үйлестіру комитетінің төрағасы ретінде Пауэлл ірі кәсіпорындарға саяси қысым көрсету үшін түрлі қоғамдық ұйымдастыру әдістерін қолданды. Ол жаппай митингілер, пәкірлеу ереуілдері және қоғамдық науқандар ұйымдастырды, компанияларды, коммуналдық қызметтерді және қоғамда жұмыс істейтін Харлем ауруханасын қара жұмысшыларды бұрынғыдай ең төменгі лауазымдармен шектемей, жоғары біліктілік деңгейінде жұмысқа алуға мәжбүр етті. Мысалы, 1939 жылы Нью-Йоркте өткен Дүниежүзілік көрмеде Пауэлл Эмпайр Стейт Билдингіндегі көрменің кеңсесі алдында пикет ұйымдастырды. Нәтижесінде, көрме қара нәсілді қызметкерлерді көбірек жұмысқа алды, олардың санын 200-ден 732-ге дейін арттырды. 1937 жылы Пауэлл әкесінен кейін Абиссиния баптист шіркеуінің пасторы болды. Пауэлл кіші 1972 жылға дейін шіркеудің пасторы қызметін атқарды. 1942 жылы ол «прогрессивті афроамерикалық аудиторияға арналған» People's Voice газетін құрды, ол оқырмандарына жергілікті жиналыстар мен оқиғалардан бастап АҚШ-тың азаматтық құқықтары мәселелеріне дейін, Африка халықтарының саяси және экономикалық күресіне дейін барлық жаңалықтарды жеткізді. Газеттің тілшілері мен жазушыларының арасында Пауэллдің өзі, Пауэллдің қарындасы және актриса Фреди Вашингтон, журналист Марвел Кук сияқты белгілі афроамерикалықтар болды. Бұл газет сонымен қатар оның көзқарастарын жариялау үшін де пайдаланылды. 1944 жылы Конгреске сайланғаннан кейін басқа адамдар газетті басқарды, бірақ ол 1948 жылы коммунистік байланыстар бар деп айыпталғаннан кейін жабылды.
Нью-Йорк қалалық кеңесі
1941 жылы Нью-Йорк қаласының бірыңғай ауыстырылатын дауыс беру жүйесінің арқасында Пауэлл Нью-Йорк қалалық кеңесіне қаланың алғашқы афроамерикалық кеңес мүшесі болып сайланды. Ол 65 736 дауыс алып, сәтті сайланған алты кеңес мүшесінің арасында үшінші орынды иеленді.
Конгресс
1944 жылы Пауэлл Америка Құрама Штаттарының Конгресіне африкалық американдықтардың азаматтық құқықтарын қолдау платформасымен түсті: «әділ жұмыс істеу тәжірибесін, сайлау салымын және линчтеуді тоқтатуды» қолдау. Сайлауға тіркелу және дауыс беру үшін сайлау салымын талап ету – 1890 жылдан 1908 жылға дейін қабылданған жаңа конституциялар арқылы Оңтүстік штаттарында қара нәсілділердің және көптеген кедей ақ нәсілділердің саяси құқықтарын шектеуге бағытталған құрал болды. АҚШ-тағы сайлау салымы, Джим Кроу заңдарының әлеуметтік және экономикалық қысымымен бірге, Оңтүстікте 1960 жылдарға дейін қара нәсілділерді саясаттан шеттету және оларды саяси жағынан әлсіз қалдыру үшін сақталды. Көбінесе бұрынғы Конфедерация штаттарымен байланысты болғанымен, сайлау салымы сондай-ақ Калифорния, Коннектикут, Мэн, Массачусетс, Миннесота, Нью-Гэмпшир, Огайо, Пенсильвания, Вермонт және Висконсин сияқты кейбір солтүстік және батыс штаттарында да болды. Пауэлл демократ ретінде сайланды және Гарлемді қамтитын округтен республикалық кандидат Сара Пелхам Спиксті жеңді. Ол Нью-Йорк штатынан сайланған алғашқы қара нәсілді конгрессмен болды. Тарихшы Чарльз В. Гамильтон 1992 жылы жарық көрген Пауэллдің саяси өмірбаянында былай жазды:
«Бұл [1940 жылдары] кем дегенде «өз пікірін білдіретін» адам еді». Бұл өзгеше болар еді. Көптеген афроамерикандықтар солтүстік либералдарының ешқайсысы Конгресс төбесіне шығып, сегрегацияшылдарға қарсы шықпағанына ашуланды. Пауэлл, әрине, осыны істеуге уәде берді.
Here was a person who [in the 1940s] would at least 'speak out. ' That would be different Many Negroes were angry that no Northern liberals would get up on the floor of Congress and challenge the segregationists. Powell certainly promised to do that
Президент Трумэннің әйелі Бесс Трумэнды «Елдің соңғы ханымы» деп атағаннан кейін Пауэлл Ақ үйге кіргізілмеді, себебі ол американдық революцияның қыздарының қабылдауына қатысқан, ал бұл ұйым Пауэллдің әйелі, қара пианист Хейзел Скоттқа DAR Конституция залында өнер көрсетуге рұқсат бермеген еді. Трумэннің қатысуы осы нәсілшілдікті мақұлдау ретінде қарастырылды. 1955 жылға дейін Конгрестегі жалғыз екі қара конгрессменнің бірі (екіншісі Уильям Леви Доусон) бұрын ақ конгрессмендерге арналған Капитолийдің мүмкіндіктерін пайдалануға қара конгрессмендерге қойылған ресми емес тыйымды сынға алды.
Әлемдік жұмыс
Пауэлл сондай-ақ Африка мен Азиядағы дамушы елдердің мәселелеріне назар аударды және шетелдерге сапарлар жасады. Ол президенттің кеңесшілерін отаршылдықтан тәуелсіздік алғысы келген елдерге көңіл бөлуге және оларға көмек көрсетуге шақырды. Суық соғыс кезінде олардың көпшілігі АҚШ пен КСРО арасында бейтараптық саясатын ұстанды. Ол Конгресс палатасының отырысында Гана, Индонезия және Сьерра-Леоне сияқты елдердің тәуелсіздік жылдықтарын тойлауға арналған сөздер айтты.
Комитет төрағалығы және заңнама
1961 жылы Конгресте 15 жыл қызмет еткеннен кейін Пауэлл АҚШ Білім және Еңбек комитетінің ықпалды төрағасы болды. Осы лауазымда ол ең төменгі жалақы мен Медикейд (кейінірек Джонсон басшылығымен құрылған) федералдық әлеуметтік бағдарламаларын басқарды; ең төменгі жалақыны бөлшек сауда қызметкерлерін қамту үшін кеңейтті; әйелдерге тең жалақы беруді қолдады; саңырауларға білім беру және оқыту, медбикелерді даярлау және кәсіптік оқытуды жақтады; жалақы мен жұмыс уақыты стандарттарын белгілейтін заңдарды ұсынды; сондай-ақ бастауыш және орта білім беруге, мектеп кітапханаларына көмек көрсетуді ілгерілетті. Пауэлл линчтеуді федералдық қылмыс деп жариялаған заңдарды және мемлекеттік мектептердегі сегрегацияны жойған заңдарды қабылдауда маңызды рөл атқарды. Ол Оңтүстік штаттарындағы афроамерикандықтардан сайлауға қатысу үшін салық алу практикасына қарсы күресті. 1964 жылы қабылданған 24-ші түзету федералдық сайлауларда салық салуды тыйым салды. Сайлауға тіркелу және сайлау жүйесі 1965 жылғы Сайлау құқығы туралы заң қабылданғанға дейін Оңтүстіктің көп бөлігінде айтарлықтай өзгермеді, бұл заң сайлауға тіркелуді және сайлауды федералдық бақылауға алды, сондай-ақ сайлауға конституциялық құқықты қамтамасыз етті. Кемсітушілік өте кең таралған Миссисипи сияқты аймақтарда афроамерикандықтардың халыққа қатысты үлесіне пропорционалды түрде тіркеліп, дауыс беруіне жылдар кетті, бірақ содан бері олар жоғары тіркелу және дауыс беру деңгейін сақтап келеді.
Саяси дау
1960 жылдардың ортасына қарай Пауэлл комитетінің бюджетін тиімсіз басқарғаны, мемлекеттік қаражат есебінен шетел сапарлары жасағаны және комитет отырыстарын қатырғандары үшін сынға ілесе бастады.
Палатаның арнайы комитеті Адам Клейтон Пауэллді тергеуді бастайды
1967 жылдың қаңтар айында Демократиялық партия Палатасы Пауэллді комитет төрағалығынан шеттетуге шешім қабылдады. 89-шы Конгресс 1966 жылдың желтоқсанында Пауэллдің бұзық іс-әрекеттеріне қатысты бірнеше тыңдау өткізді, осы тыңдаулардың нәтижесінде Демократиялық партия Палатасы осы шешімді қабылдау үшін дәлелдер келтірді. Палатаның 90-шы Конгреске қайта жиналуымен бірге Пауэллдің бұзық іс-әрекеттерін одан әрі тексеру және оның орнына отыруға рұқсат беруге бола ма екенін анықтау үшін Арнайы Палата комитеті құрылды. Бұл комитетті Палата спикері тағайындады. Комитет төрағасы Нью-Йорк штатынан Эммануэль Селлер, ал мүшелері Джеймс С. Корман, Клод Пеппер, Джон Конирс кіші, Эндрю Джейкобс кіші, Арч А. Мур кіші, Чарльз М. Тиг, Кларк Макгрегор және Вернон В. Томпсон болды. Бұл комитеттің тергеуі келесі мәселелерге бағытталды: «1. Пауэлл мырзаның жасы, азаматтығы және тұрақты мекенжайы; 2. Пауэлл мырзаның тарапы болған Нью-Йорк штаты мен Пуэрто-Рико Комонвельтіндегі сот ісінің мәртебесі, әсіресе сотқа наразылық білдірген жағдайлар; және 3. 1961 жылдың 3 қаңтарынан бергі Пауэлл мырзаның жасаған күдікті бұзушылықтары». Адам Клейтон Пауэллді тергеу үшін Арнайы Палата комитетінің тыңдауы 1967 жылдың ақпанында үш күнге созылды. Пауэлл бұл тыңдаулардың бірінші күні, 8 ақпанда ғана қатысты. Ол да, оның заңгерлері де арнайы комитетке куәгерлерді шақыру туралы өтініш берген жоқ. Конгресс отырысының ресми есебінде Пауэлл мен оның адвокатының ресми ұстанымы «Комитеттің бұзушылықтар туралы айыптауларды қарауға құқығы жоқ» екендігі айтылды. Пауэлл оның шеттетілуінен бос қалған орынды толтыру үшін өткізілген арнайы сайлауда жеңіске жетіп, дауыстардың 86 пайызын алды. Бірақ ол өз орнына отырмады, өйткені жеке сотқа шағымданып бақты. Ол өзінің орнын сақтап қалу үшін «Пауэлл және МакКормак» ісі бойынша сотқа жүгінді. 1968 жылдың қараша айында Пауэлл қайта сайланды. 1969 жылдың 3 қаңтарында ол 91-ші Конгресс мүшесі болып тағайындалды, бірақ оған 25 000 доллар айып салынды және оның қызметтік өтілі ескерілмеді. 1969 жылдың маусымында «Пауэлл және МакКормак» ісі бойынша АҚШ Жоғарғы Соты Палатаның Пауэллді сайлаушылар сайлағандықтан шеттетуі конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. Пауэллдің жиі сабақтан қалуын сайлаушылар байқады, бұл 1970 жылдың маусымында оның қайта сайлану үшін Демократиялық партияның ішкі сайлауында Чарльз Б. Ренджелден жеңілуіне әкеп соқты. 1945 жылы әйелінен ажырасқаннан кейін Пауэлл джаз пианисті және әншісі Хейзел Скоттқа үйленді. Олардың Адам Клейтон Пауэлл III есімді ұлы болды. ХХІ ғасырдың басында Адам Клейтон Пауэлл III Оңтүстік Калифорния университетінің жаһандану жөніндегі проректоры болды. 1980 жылы ол ұлының атын Адам Клейтон Пауэлл IV деп өзгертті, Пуэрто-Рикодан АҚШ-қа Говард университетіне оқуға келгенде «Диаго» есімін тастады. Ол сондай-ақ үш мерзімге Нью-Йорк штатының Ассамблеясына (D East Harlem) сайланды және Адам Клейтон Пауэлл V есімді ұлы болды. Иветта Диаго комитетке бұрынғы күйеуі Адам Клейтон Пауэлл кішінің 1961 жылдан 1967 жылға дейін Конгресс жалақысын алғанын мойындады, бірақ ол 1961 жылы Пуэрто-Рикоға қайтып келгенін айтты. Time журналында хабарланғандай, Иветта Диаго Пуэрто-Рикода тұруын жалғастырып, «ешқандай жұмыс істемегенімен» жалақы алуын тоқтатқан жоқ. Оның жалақысы 20 578 долларға дейін көтерілді және ол 1967 жылдың қаңтарына дейін жалақы алып отырды, содан кейін оның әрекеті әшкереленіп, жұмыстан босатылды.
Өлім
1972 жылдың сәуірінде Пауэллдің денсаулығы күрт нашарлап, Биминидегі үйінен Майамидегі ауруханаға жеткізілді. Ол 1972 жылдың 4 сәуірінде 63 жасында жедел простатит салдарынан қайтыс болды, деп хабарлады сол кездегі газеттер. Гарлемдегі Абиссиния баптистік шіркеуінде жерленгеннен кейін, оның ұлы Адам III оның күлін Бимини суларына төкті.
Мұра
Орталық парктен солтүстікке қарай Харлем арқылы өтетін Седьмая авеню Адам Клейтон Пауэлл-младший бульвары деп қайта аталды. Бұл көшедегі маңызды орындардың бірі – 1983 жылы Пауэллдің есімімен аталған Адам Клейтон Пауэлл атындағы мемлекеттік кеңсе ғимараты. Сонымен қатар, Нью-Йорктегі екі мектепке оның есімі берілді: PS 153, 1750 Amsterdam Ave., және IS 172 Адам Клейтон Пауэлл атындағы әлеуметтік әділет мектебі, 509 W. 129th St. Бұл мектеп 2009 жылы жабылды. 2011 жылы Чикагоның Оңтүстік жағалауында Адам Клейтон Пауэлл-младший атындағы Паидея академиясы ашылды. Пауэллдің бұзық әрекеттеріне қатысты тергеулер Өкілдер палатасындағы тұрақты этика комитетінің құрылуына, сондай-ақ палата мүшелері мен олардың қызметкерлері үшін мінез-құлық кодексін жасауға түрткі болды.
Басқа БАҚ-та бейнелеу
Пауэлл 2002 жылы кабельдік теледидардағы «Keep the Faith, Baby» фильмінің басты тұлғасы болды, онда Гарри Ленникс Пауэлл рөлін, ал Ванесса Уильямс оның екінші әйелі, джаз пианині Хейзел Скотт рөлін ойнады. Фильм үш NAACP Image Award номинациясын иеленді: «Үздік телефильм», «Үздік телефильм актері» (Ленникс) және «Үздік телефильм актрисасы» (Уильямс). Сонымен қатар, ол екі National Association of Minorities in Cable (NAMIC) Vision Awards сыйлығын – «Ең үздік драма» және «Телефильмдегі ең үздік актер» (Ленникс) номинациялары бойынша, Халықаралық баспасөз қауымдастығының «Телефильмдегі ең үздік актриса» сыйлығын (Уильямс) және Reel.com-ның «Телефильмдегі ең үздік актер» сыйлығын (Ленникс) жеңіп алды. Фильмнің продюсерлері – Джеффри Л. Гарфилд, Пауэлл IV-тің ұзақ жылдар бойы кампаниясын жүргізген жетекшісі; Спайк Лидің сенімді досы Монти Росс; Пауэлл III-тің ұлы Адам Клейтон Пауэлл және Голливуд ардагері Гарри Дж. Уфланд. Фильм сценариін Арт Вашингтон жазды, ал режиссерлік жұмысын Даг МакГенри жүзеге асырды. Пауэлл 2017 жылғы Харлемдегі «Planet Harlem» қабырғалық суретінде бейнеленген. Джеффри Райт 2023 жылғы Netflix фильмі «Rustin»-де Пауэлл рөлін сомдады. Оқиға дамыған сайын, Пауэлл кейіпкері Вашингтонға жасалған наурыз кезінде Пауэллдің қарсыласы ретінде көрсетілген, даулы тұлға Байард Растинге көзқарасын біртіндеп өзгертеді.
Негізгі дереккөздер
Пауэлл-күлкі, Адам Клейтон. «Мен – Адам»: Адам Клейтон Пауэллдің өмірбаяндық әңгімесі (Kensington Books, 2002)