Кіріспе

Түрлер деңгейінен төмен таксономиялық санаттарды атау жүйесі. Биологияда триноминалды номенклатура – түрлер деңгейінен төменгі таксондарды атау жүйесі. Бұл атаулар үш бөліктен тұрады. Зоология мен ботаникада қолданылуы әртүрлі.

Зоологияда

Зоологиялық номенклатурада триномен, триноминальды атау немесе үштік атау – қосалқы түрдің атауы. Мысалы, батыс төменді горилла (Горилла туысы, батыс горилласы түрі) үшін *Горилла горилла горилла* (Сэвидж, 1847) және жазық бизон (Бизон туысы, американдық бизон түрі) үшін *Бизон бизон бизон* (Линней, 1758). Триномен – үш бөліктен тұратын атау: туыс атауы, түр атауы және қосалқы түр атауы. Бірінші екі бөлік ғана биноменді немесе түр атауын құрайды. Барлық үш атау да курсивпен жазылады, тек туыс атауының бірінші әрпі бас әріппен жазылады. Рангтың көрсеткіші қосылмайды: зоологияда қосалқы түр – түрден төменгі жалғыз ранг. Мысалы: *Buteo jamaicensis borealis* – қызылқұйрықты бүркіттің (*Buteo jamaicensis*) бір қосалқы түрі. Таксономиялық жариялымда автордың аты-жөні мен жарияланым туралы мәліметтер болмаса, атау толық емес болып саналады. Бұл атауды кім жариялағанын, қай жариялымда және жарияланым күнін көрсетеді. Мысалы: *Phalacrocorax carbo novaehollandiae* (Стивенс, 1826) – Джеймс Фрэнсис Стивенс 1826 жылы «Жаңа Голландияның» (*novaehollandiae*) қосалқы түр атауымен енгізген үлкен шағалақайдың (*Phalacrocorax carbo*) бір қосалқы түрін білдіреді. Егер туыс және түр атауы бір абзацта бұрын айтылса, олар көбінесе әріптермен қысқартылады. Мысалы, мынадай жазу кездеседі: «Үлкен шағалақай *Phalacrocorax carbo* Австралазияда ерекше қосалқы түрге ие, ол қара шағалақай *P. c. novaehollandiae*». Биномдық номенклатура 18 ғасырдың ортасында пайда болып, кеңінен қабылданып алса да, қазіргі бірыңғай номенклатура стандарты 20 ғасырдың басында ғана келісімге келді. Бұл негізінен Эллиотт Куестің талмай насихаттауының арқасында стандартқа айналды, бірақ триномендерді қазіргі қолданыста 1828 жылы Карл Фридрих Брух, ал 1850 жылдар шамасында Херманн Шлегел және Джон Кассин кеңінен қолданған. 1930 жылдарға дейін триномендерді пайдалану зоологияның барлық салаларында толыққанды қалыптаспады. Сондықтан, бұрынғы дәуірдегі еуропалық еңбектерге сілтеме жасағанда, қолданылатын номенклатура көбінесе қазіргі стандарттарға сәйкес келмейді.

Ботаникада

Балдықтар, саңырауқұлақтар, өсімдіктер және олардың қазбалары үшін түр деңгейінен төмен, инфра-түрлік санаттардың саны шексіз. Түрден төменгі екінші деңгейлер – түрлік және форма, ал "sub" префиксін қолдану арқылы қосымша түр, кіші түр, кіші түрлік форма жасауға болады. Көбінесе тіпті одан да артық формалар құрылады, мысалы, суперкіші түр. Бұл санаттардың бәрін көрсету міндетті емес, мысалы, кейбір авторлар өсімдік түрлерін кіші түрлерге бөледі, ал басқалары түрлік нұсқаларды қолданады. Бұл деңгейлер биологиялық жіктеме құрамына кіреді, мысалы, Corylopsis sinensis var. calvescens f. veitchiana – сәндік бақша өсімдігі. Дегенмен, атау жіктемемен бірдей емес, және осы өсімдіктің атауы үш бөліктен тұратын триномиал: екі бөлігі – Corylopsis sinensis түрінің атауы, ал үшіншісі – форма эпитеті veitchiana, нәтижесінде Corylopsis sinensis f. veitchiana атауы шығады.