Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уитхорн аралы (гейл тілінде Порт Роснейт) – Шотландияның ең оңтүстік ауылдарының және теңіз порттарының бірі, ол Бэрроу-Хедтің солтүстік-шығыс жағалауында, Уитхорннан шамамен үш миль, ал Дэмфрис пен Галлоуэйдегі Вигтауннан оңтүстікке қарай он үш мильдей жерде орналасқан. Уитхорн (гейл тілінде Taigh Mhàrtainn) – Вигтауншир, Дэмфрис және Галлоуэйдегі бұрынғы патшалық қаласы, оны жиі Уитхорн аралымен қате біріктіріп не шатастырады. Жергілікті тұрғындар оны "Арал" деп атайды, ешқашан "Уитхорн аралы" деп атамайды. Ауылда ұзақ уақыттан бері қираған 13 ғасырға жататын Сент-Ниниан шіркеуі орналасқан, бұл шіркеу бұрын Уитхорн монастырымен байланысты болған және Исл-Хедке келген зыяратшылардың Уитхорнға бара жатқандағы аялдамасы болған. Бұл қазірде нағыз арал емес, бірақ Джон Эйнслидің 1782 және 1821 жылдардағы карталарында арал арал ретінде көрсетілген. Басты көше бастапқыда тас жол болған, ал порт сол кездегі нағыз аралда орналасқан. Аралдың ұзақ тарихы бар: мысалы, Арал ауылы мен Сент-Ниниан шіркеуі арасындағы жерді зерттеу барысында Clearance cairns және егістік іздері, сондай-ақ шіркеудің батысына қарай төменгі төбенің үстінде орналасқан тікбұрышты ғимараттың қалдықтары табылды, сонымен қатар төбеден шығысқа қарай төмен түсетін баспақыштар болуы мүмкін.
Isle of Whithorn (Port Rosnait in Gaelic) is one of the most southerly villages and seaports in Scotland, lying on the coast north east of Burrow Head, about three miles from Whithorn and about thirteen miles south of Wigtown in Dumfries and Galloway. Whithorn, (Taigh Mhàrtainn in Gaelic), is a former royal burgh in Wigtownshire, Dumfries and Galloway, with which Isle of Whithorn is frequently incorrectly amalgamated or confused. It is referred to locally as 'The Isle' never 'the Isle of Whithorn'. The village is the location of the long ruined 13th century Saint Ninian's Chapel, previously a chapel linked to Whithorn Priory and a stopping off point for pilgrims landing on Isle Head and making their way to Whithorn. Although no longer a true island, John Ainslie's maps as late as 1782 and 1821 show the Isle as an island. The main street was originally a causeway, with the harbour located on what was then the true Isle. The Isle has a long history of habitation: for example, a survey of the ground between the Isle village and Saint Ninian's Chapel revealed Clearance cairns and cultivation furrows, as well as the remains of a rectangular building occupying the crest of the low hill immediately to the west of the chapel, with possible steps leading downhill towards the east.
Қоғамдық және жайлы жағдайлар
Ауылдық кеңес ауылды өкілдік етеді, ал Шотландия шіркеуі, бұрынғы Эрдкін шіркеу, ескі кемежайда орналасқан. Ол портқа қарай созылып, аса жоғары толқындар кезінде қауіпті жағдай тудырады. Мұнда боулинг клубы, қарапайым футбол алаңы және жастарға арналған екі ойын алаңы бар. Ауылдық үй кеңінен қолданылады: 2008 жылдың тамызында қауым осы нысанды басқаруды өз қолына алды, қазір ол толыққанды жаңартылып, Шотландияның ең оңтүстік кинотеатры – «Machars Movies» үйіне айналды. Ірі лотерея қорынан түскен үлкен қаржылық көмекпен, үйдің жанына жаңа шайхана, пошта бөлімі және сыйлықтар мен азық-түлік сататын «Сент-Ниниан» дүкені салынды, ол 2014 жылдың қазан айында ашылды. Ауылда бір ғана паб бар – Steam Packet Inn. Екінші паб, «Королеваның қаруы», бірнеше жыл бұрын жабылып, қазір онда өнер галереясы мен қолөнер дүкені орналасқан. Портта Isle Sea Foods деп аталатын балық дүкені мен жалпы мақсаттағы дүкен бар; жоғары қабатында кір жуу, дәретхана және душ мүмкіндіктері қарастырылған. Ескі ауыл мектебі қазір жеке үйге айналдырылған, ол Арамдау портына, аралдың екінші жағындағы шығанаққа қарайды. Граниттен жасалған соғыс ескерткіші ауылдың солтүстік жағында, Басты көшеден жақын жерде, боулинг алаңына қарап тұрған төбеде орналасқан. Онда Бірінші дүниежүзілік соғыстан қаза тапқан он екі және Екінші дүниежүзілік соғыстан қаза тапқан бес адамның есімдері жазылған. Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан полктер мен кемелер туралы мәліметтер де келтірілген. Балық аулау лохтарда, жергілікті Бладнох және Кри өзендерінде, сондай-ақ қайықпен немесе жағалаудан теңізде кеңінен мүмкін. Жаяу серуендеу, атпен немесе велосипедпен жүруге арналған көптеген жолдар мен тыныш көшелер бар. Уиторн паломниктік қорымен белгіленген Паломниктің жолы, Оңтүстік жотасынан Machars арқылы оңтүстікке қарай бағытталған, Нью-Люс және Гленлус аббаттығының, Ақ көлдің, Уиторнның, Уитхорн аралының және Сент-Ниниан үңгірінің ерте христиандық қасиетті орындарынан өтеді. Гленлус пен Уиторн арасындағы бағыттың негізгі бөлігі 40 шақырымды (25 миль) құрайды.
A Community Council represents the village and a Church of Scotland church, previously a Free Kirk, sits on the old boatyard, a site extending into the harbour and threatened at exceptionally high tides. There are a bowling club, a basic football pitch and two play areas for the young. The village hall is well used: in August 2008, the community took over management control of this facility and it is now completely refurbished and home to Scotland's most southerly cinema, 'Machars Movies'. Following a substantial award from the Big Lottery Fund, a new tearoom, post office and shop selling gifts and foodstuffs, 'Saint Ninian's', was built alongside the hall, and this opened in October 2014. The village has one pub, the Steam Packet Inn. A second pub, the Queen's Arms, was closed some years ago and now houses an art gallery and craft shop. Also on the harbour there is a fish shop and general store called Isle Sea Foods; upstairs are a launderette, a toilet and shower facilities. The old village school is now a private house, overlooking the Stinking Port, the bay on the other side of the Isle promontory. A granite war memorial is at the north end of the village just off Main Street, on a mound overlooking the bowling green, with twelve First World War names on it and five Second World War names. The regiments and ships are given for the First World War only. Fishing is widely available on the lochs, local rivers Bladnoch and Cree, and on the sea itself by boat or from the shore. There are numerous trails and quiet roads for walking, horse riding or cycling. Signposted by the Whithorn Pilgrimage Trust, the Pilgrim's Way follows a route southwards from the Southern Upland Way through the Machars, passing through New Luce and the early Christian holy sites of Glenluce Abbey, the White Loch, Whithorn, Isle of Whithorn and St Ninian's Cave. The main part of the route from Glenluce to Whithorn is 25 miles (40 km) long.
Тарих
Егде Плиний 79 жылы қайтыс болды және өзінің "Табиғи тарихында" ол Британия, Ирландия және жағалаудағы кішігірім аралдарды, соның ішінде Вектисті сипаттады, және ол Уитхорн аралымен теңестірілді. Птолемей қолданған Люкопибия деген ат та Уитхорнмен байланыстырылған. Бұл орын контрабандистерге бейім болған, сонымен қатар заңды сауда және тасымалдау үшін маңызды порты болды. Осы жерде Галлоуэй графинясын ұстаған, сізді Ливерпульге жеткізетін бу кемесіне мінген, тіпті Жаңа әлемге немесе Австралияға эмигранттармен бірге сапарға шығуға мүмкіндік алған.
Pliny the Elder died in AD 79 and in his Natural History he describes Britain, Ireland and the smaller islands off the coast, one being vectis and this has been identified with the Isle of Whithorn. The name Lucopibia as used by Ptolemy has also been linked with Whithorn. This was a haunt for smugglers and a principal harbour for legitimate trade and transport; here you caught the Countess of Galloway, the steam packet which would take you to Liverpool and maybe a passage on an emigrant ship to the New World or Australia.
Аралдық қамал
Арал қамалы – ауылдың ең көне ғимараттарының бірі. Ғимарат салыстырмалы түрде кішкентай және L-тәрізді орналасу принципі сақталғанмен, жоспарында төртбұрышты. XIX ғасырдың басында бұл жағалау күзетінің бастығы сэр Джон Ридтің резиденциясы болды. "Капитанның бағы" – бұрын қамалмен байланысты бақша болған, қазірде бірнеше үй салынған портовы кеңістік. Капитанның бағы деп аталатын бұл жерде соғыс кемесінің пушка тесіктерінің имитациясы жасалған. Осы бөлмелердің есігінің үстінде Драммастондық Патрик Хьюстон мен оның әйелі Маргарет Гордонның бас әріптері жазылған тас орналасқан, сонымен қатар 1674 жылғы құрылыс мерзімі де көрсетілген. Бұл тас басты ғимараттың ескі кіреберіс есігінен алынып қойылған. Екінші қабаттағы бұрыштық мұнаралар үш қарапайым консолде тіреліп тұр және ғимараттың ішкі жағынан көрінбейді. Бір кезде қамалдың Друмелан жағында готикалық стильдегі кіреберіс орнатылған. Бисби жүгері диірмені Драммулин өзенінің арғы бетінде орналасқан, ал үлкен диірмен тоғаны мен шлюз су қуатын қамтамасыз еткен; диірменнің қалдықтары Королеваның қару-жарағы қонақ үйінің артында жатыр. 1850 жылдардағы 6 дюймдік OS картасында көрсетілгендей, қамалдың төменгі жағында темірлі "Спа құдығы" орналасқан.
The Isle Castle is one of the village's oldest buildings. The building is comparatively small and is nearly square in plan, although the principle of an L shaped arrangement is retained. In the early 19th century it was the residence of the Superintendent of the Coastguard, Sir John Reid. The 'Captain's Garden' is an extension into the harbour, now with several houses on it, but originally a garden associated with the castle. Still called the Captain's Garden it is decorated with simulated man o' war gun ports. Above the door of these quarters is a stone with the initials of Patrick Houston of Drummaston and his wife Margaret Gordon, together with the likely date of construction, 1674. This stone has been moved from the old entrance door of the main building. The angle turrets on the second floor are carried on three plain corbels and do not show at all in the inside of the building. A Gothic style porch was once attached to the Drumelan burn side of the castle. The Bysbie corn mill was located on the other side of the Drummulin Burn from the castle and a sizeable mill pond and sluice supplied the water power; the mill remains lie behind the Queen's Arms Hotel. A chalybeate 'Spa Well' was located below the castle as shown by the 1850s 6 inch to the mile OS map.
Қасиетті Ниниан шіркеуі
Шатыр 1898 жылы Бьют графымен жөндеуден өтіп, ішінара қайта салынған; оның негізгі ерекшеліктері сақталған. Қазіргі қираған ғимараттар тікбұрышты болып, ішкі өлшемдері 31' × 16' 6" (9,4 м × 5,0 м). Бұл ғимарат, XII-XIII ғасырларға дейінгі шатырдың орнына салынған болуы мүмкін, оның іргетастары қазба жұмыстары кезінде табылған және кіреберісі бар 17' 6" × 16' 6" (5,3 м × 5,0 м) өлшемдес кемеден тұратын. Шатыр сол кездегі қоршау қабырғасының ішінде орналасқан, оның бір бөлігі бүгінге дейін сақталған. Бұрын 100' × 110' (30 м × 34 м) шамасындағы сопақ аумақты белгілейтін сыртқы қоршау болған болуы мүмкін, ол көлбеу күн сәулесінде жақсы көрінеді. Бұл сыртқы қоршау кельт кезеңіне жататын болуы мүмкін. Шатырдың зират ретінде қолданылғаны туралы жазбалар жоқ. Әсіресе Уиторн қаласында киелі Ниниан еске алынады. Дегенмен, Шотландиядағы көптеген жерлер оның есімімен байланысты, мысалы Килвиннингке жақын Гарнок өзеніндегі Сент-Ниниан аралы. Ол оңтүстік пиктілерін дінге көндіргендіктен, Шотландияның оңтүстігіндегі көптеген аймақтарды аралап шыққан.
The chapel was repaired and partly rebuilt in 1898 by the Marquess of Bute; its main features were preserved. The present ruins are rectangular, measuring internally 31' × 16' 6" (9.4 m × 5.0 m). This building was probably erected to replace a 12th to early 13th century chapel, whose foundations were found during excavations and consisted of a nave, 17' 6" × 16' 6" (5.3 m × 5.0 m) with a square chancel. The chapel stood within a contemporary enclosure wall, part of which is still standing. An outer enclosure may have once existed, best seen in oblique sunlight, defining a roughly oval area 100' × 110' (30 m × 34 m). This outer enclosure may be of the Celtic period. There are no records of the chapel's use as a burial ground. St Ninian is chiefly remembered at Whithorn. However, many places in Scotland are associated with his name, such as Saint Ninian's Isle in the River Garnock near Kilwinning. He converted the Southern Picts and therefore journeyed throughout many areas in southern Scotland.
Қазық
Аралдың ең танымал белгісі – жергілікті тұрғындар "Кэрн" деп атайтын, жүздеген жылдар бойы кемелерді бағыттауға көмектескен төртбұрышты ақ мұнара. Осы жерден Кирккдбрайт жағалауын, Англия көлдері аймағының барлық солтүстік тауларын, ал оңтүстікке қарай Ман аралының дөңгелек таулы бейнесін көруге болады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл жерде зениттік артиллериялық оқулар үшін бақылау станциясы орналасқан. Оқулар кезінде ұшақтар зениттік оқтардың алдынан жоғары-төмен ұшып өтетін, ал оқтар оны құлатуға тырысатын. Алғашқыда радиомен басқарылатын "Королева Bee" ұшақтары пайдаланылды, ал қазір Сольвей Харвестер ескерткіш тасы орналасқан, Кэрндегі ақ мұнараның жанындағы жалпақ бетон негізі сол бақылау пунктерінің бірі үшін салынған. Сольвей Харвестерге арналған ескерткіш тасы гранит блокқа орнатылған теңіз анкерінің нысанында.
The Isle's most familiar landmark is the square, white tower known locally as 'The Cairn', that has been a navigational aid for hundreds of years. From here there are views of the Kirkcudbright coast, the whole of the northern range of the English Lake District mountains, and to the south the rounded, mountainous form of the Isle of Man. During the Second World War it was the site of a tracking station for anti aircraft gunnery practice. The set up was that an aircraft flew up and down in front of the guns, which would try to bring it down. Initially, radio controlled 'Queen Bee' aircraft were used, and the flat concrete foundation by the white tower on the cairn, now the location of the Solway Harvester memorial stone, was laid down for one of the control huts. The memorial stone to the Solway Harvester is in the form of an anchor set in a granite block.
Айл-Хед
Бұл маңдайша шығыс және батыс жағынан Капел Портпен шамамен екіге бөлінеді. Ескі форттың жасалма арығы әлі де Айл-Хедке жақындағанда анық көрінеді. Айл-Хедте үш қоршаудан және екі арықтан тұратын көп қабатты форт орналасқан, ал төртінші қоршау қазірге аздап төмендеген қыратқа дейін кемітілген. Маңдайшаның теңізге қараған жағында табиғи тау жыныстарын пайдаланып, оларды байланыстыратын қираған тас үйінділері кездеседі. Оңтүстік-шығыс бұрышында ішкі және сыртқы қабырғалар бар, бұл 3 метрге дейін жететін қабырғаның негізін көрсетеді. Жазықталған шыңдық аймақта оңтүстік және шығыс жақтарында тас қабырғаларының және жасалма қыраттардың белгілері бар; ал солтүстік-шығыс бұрышында шатырлы үйдің қалдықтары болуы мүмкін. Айл-Хедте кемелерді суға түсіруге арналған кішкентай блок анық көрінеді, ол батыс жағында және Темір ғасырындағы форттың қоршаулары мен арықтарының арасында орналасқан. Егістік жолдары солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай бағытталған. 1969 жылы мұрынды дауыл қатты зақымдады және жергілікті халықтың ұзақ күресінен кейін ғана қайта жаңартылды. Арал – Айл шығанағының батыс жағынан созылатын тас риф. Ол аралға келіп жатқан кемелер үшін қауіпті болуы мүмкін және көп жылдар бойы оның соңы темір полюспен белгіленген. 19 ғасырда аралдың Ирландиямен және Мэн аралымен берік сауда байланыстары болды, сонымен қатар кемелер осы жерде салынып, теңізге шығарылды. «Галлоуэй графы» атты бу кемесі бір кезде осы жерден Ливерпульге жүйлі тұратын. 20 ғасырдың соңына қарай сауда кемелерінің орнын көбінесе яхталар және басқа демалыс кемелері басты. Wigtown Bay Sailing Club теңіз арқылы немесе тіркемелі қайықтармен келген барлық келуші яхтшыларды құшақ жайып қарсы алады. Клуб үйі портта орналасқан және барлық қажетті жабдықтармен жабдықталған. Порттың суы жоғары толқынның екі жағынан үш сағатқа дейін тартылады, сонымен қатар порттың сыртқы шетінде келушілерге арналған арнайы тұрақтар бар. Қосалқы қайықтар мен каноэлерді суға түсіру үшін екі пандус бар, олардың біреуі порттың ішкі шетінде орналасқан және барлық ауа райынан қорғалған. Екіншісі, шығанаққа кіруге мүмкіндік береді, кез келген толқын күйінде пайдалануға болады. Клуб жаз бойы белсенді жұмыс істейді, көптеген демалыс күндері және кейбір апта ортасында жарыстар ұйымдастырылады. Порттың ерекшелігі – балық тұтқындағыш; сағаның жоғарғы бөлігінің бір бөлігі арқылы созылған қабырға немесе бөгет, толқын кеткенде балықтарды ұстайтын. Бұл 1850 жылдарға дейін OS картасында көрсетілген.
This promontory is nearly bisected by Chapel Port east and west. The artificial ditch of the Old Fort is still clearly visible on the approach to Isle Head. There is a multivallate promontory fort on Isle Head, consisting of three ramparts and two ditches, with a probable fourth rampart now reduced to a slight scarp. On the seaward side of the promontory are intermittent stretches of rubble linking and using natural outcrops of rock; in the south east corner are inner and outer faces, indicating the footings of a wall up to 3 yards wide. On the levelled summit area are slight indications of rubble walling and artificial scarping on the south and east sides; and in the north east corner are the possible remains of a hut circle. A small block of rig is clearly visible on Isle Head, lying between the path leading to the promontory and the ramparts and ditch of the Iron Age fort. The furrows are orientated from NE to SW across the promontory. In 1969 the pier was badly damaged by storm and was only rebuilt after a prolonged campaign by local people. The perch is a reef of rock that runs out from the west side of the mouth of the Isle bay; it can be a hazard to craft coming into the Isle and for many years the end was marked with an iron pole. In the 19th century the Isle also had strong trade links with Ireland and the Isle of Man, and ships were being built as well as sailed from here. The Countess of Galloway, the steam packet, once regularly sailed from here to Liverpool. By the end of the 20th century trading vessels had given way almost entirely to yachts and other leisure craft. The Wigtown Bay Sailing Club welcomes all visiting yachtsmen whether they arrive by sea or by land with trailered boats. The clubhouse is situated on the harbour and has all the usual facilities. The harbour dries three hours either side of high water, and there is a dedicated visitors' berth at the outer end of the quay. There are also two slipways for launching trailer boats or dinghies, one of which is at the inner end of the quay and is sheltered in all weathers. The other, which gives access into the bay, can be used at virtually any state of the tide. The club is active throughout the summer with dinghy or cruiser races organised for most weekends and some races mid week. An unusual feature of the harbour was a fish trap; a wall or dyke running across part of the upper portion of the inlet which trapped fish as the tide went out. This was still marked as late as the 1850s on the OS map.
Жібекті адам
1973 жылы түсірілген "Жылан адам" фильмінің әртүрлі сахналары Уитхорн аралында және оның төңірегінде түсірілді. Фильмнің шешімі Сент-Ниниан үңгірінде және Бэрроу-Хедтің жартастарында түсірілді. Уитхорн аралындағы қамалдың тең иесі Элизабет МакАдам Лаугленд, сондай-ақ бірнеше жергілікті тұрғындар түрлі сахналарда ойнады.
Various scenes from the 1973 horror film The Wicker Man were filmed in and around Isle of Whithorn. The climax of the film was filmed at St Ninian's Cave and on the clifftops at Burrow Head. The co owner of the Isle of Whithorn castle, Elizabeth McAdam Laughland, plus several other local people featured in various scenes.