Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вигтаун ( /wɪɡtən/ және /wɪɡtaʊn/ – жергілікті айтылуы; Baile na h Ùige) – Шотландиядағы Дамфрис және Галлоуэй аймағындағы Вигтаунширдегі қала және бұрынғы корольдік бург. Бұл аймақтың әкімшілік орталығы болып табылады. Ол Стрейнрейрдің шығысында және Ньютон Стюарттың оңтүстігінде орналасқан. Вигтаун "Шотландияның ұлттық кітап қаласы" деп танымал, мұнда көптеген қолданған кітап дүкендері мен жыл сайынғы кітап фестивалі өтеді. Вигтаун Махарс түбегінің бір бөлігі.
Wigtown ('/w//ɪ//g//t//ən//,// // //t//aʊ//n/ (both used locally); Baile na h Ùige) is a town and former royal burgh in Wigtownshire, of which it is the county town, within the Dumfries and Galloway region in Scotland. It lies east of Stranraer and south of Newton Stewart. It is known as "Scotland's National Book Town" with a high concentration of second hand book shops and an annual book festival. Wigtown is part of the Machars peninsula.
Атаулар шығу тегі
В. Ф. Х. Николайзен Вигтаун жер атының екі түсіндірмесін ұсынды. Бір теория бойынша, ол көне ағылшын тіліндегі "wic ton" сөзінен шығып, "қоныс жай" дегенді білдіреді. Алайда, егер ол Камбриядағы Вигтонмен байланысты болса, ол 1162 жылы "Виггетон" және 1262 жылы "Вигетон" деп аталған, онда "Вигканың шаруашылығы" болуы мүмкін. Басқа дереккөздерде "bay" деген мағынаны білдіретін "Vik" сөзінен нұсқау ала отырып, "шығанақтағы қала" деген аудармадан шыққандығы айтылған.
W. F. H. Nicolaisen offered two explanations for the place name Wigtown. One theory was that it meant 'dwelling place', from the Old English 'wic ton'; however, if it is the same as Wigton in Cumbria, which was 'Wiggeton' in 1162 and 'Wigeton' in 1262, it may be 'Wigca's farm'. Other sources have suggested a Norse root with 'Vik' meaning 'bay', giving the origin as a translation of 'The town on the bay'.
Неолит дәуірі
Қоршаған аймақ (Машарс түбегі) тарихқа дейінгі қалдықтарға бай, ең танымалдары – Торхаузеки тірі тастары, неолит дәуіріне жататын тас шеңбері, кішірек тастардан құралған көтеріңкі платформаға орнатылған. Ол қысқы күн тоқырауына бағытталған, биіктігі 5 футқа дейінгі он тоғыз тастан тұрады, олардың ішінде 3 үлкен тас (жанама тіреулер), екі тік және бір жатқан тас бар. Шеңберден жолдың ар жағындағы төменгі қыратта тағы үш тас орналасқан.
The surrounding area (the Machars peninsula) is rich in prehistoric remains, most notably the Torhousekie Standing Stones, a Neolithic stone circle set on a raised platform of smaller stones. It consists of nineteen boulders up to 5 feet high aligned to the winter solstice, surrounding a ring cairn on which there are 3 large stones (flankers), two upright and one recumbent. On a low ridge across the road from the circle there are another three stones.
Ерте тарих
XVII ғасырдағы дін қызметкері Эндрю Симсон алғашқы қоныс қазіргі Вигтаун мен Критаун қалаларының арасындағы төмен жатқан құмды жерде орналасқан болуы керек деп болжады. Вигтаун қаласында екі қақпа (порт) болған, олар түнде ірі мал айдынын құру үшін жабылып тұрған. Бұл – кейін Британдық зығыр банкі орналасқан жерге қарама-қарсы Шығыс қақпасы және Жоғары Веннелдің аузына қарама-қарсы тұрған Батыс қақпасы еді. Доминикан монахтарының Блэкфриарс монастырі 1267 жыл шамасында Деворгилламен бірге Бладнох өзенінің сағасының солтүстігіндегі "Фриарленд" деген жерде салынды. Вигтаун қамалы 1291 жылға дейін Бладнох өзенінің жанындағы жазық жерде болған (әуеден түсірілген суреттерде контурлары анық көрінеді), ал қала мен шіркеу төбеде орналасқан, бұл "әдеттегі орналасудың керісінше" еді. Қамалдан ештеңе қалмаған, бірақ берік табиғи орны және үлкен қоршалған және қорғалған аумақтың іздері 13-шы ғасырдың соңына жататын Эдвард I патшаның қамалына ұқсас. Қамалдың орны 1830 жыл шамасында капитан Роберт М’Керли және еріктілер тобымен қазылып зерттелді. Сол кезде ғимараттың контурлары анық байқалды, ал солтүстік жағында кең арық жақсы көрінді, онда қамалдың сыртқы қабырғасының қалдықтары деп есептелетін едәуір биіктіктегі жартылай дөңгелек қырат болды. Бірнеше жылдан кейін "Жаңа статистикалық есеп" журналының тілшісі арықтың іздері әлі де көрініп тұрғанын, бірақ "қабырғалардың негізін қазір табу мүмкін емес" екенін жазды. Сонымен қатар, "ежелгі ғимараттың басқа да қалдықтары" әлі де көзге түсіп тұрды. Қала порт ретінде дамыды және 1292 жылы патшалық қалашық мәртебесін алды. 1341 жылы Давид II патшалық қалашықты сэр Малкольм Флемингке сыйлады. 1372 жылы Вигтаун қаласын Галлоуэйдің қатал мырзасы Арчибальд сатып алды. Ол 1384 жылы Дуглас графы болғаннан кейін, қала графтыққа қосылды. Дугластардың мәртебесінен айырылуының нәтижесінде 1455 жылы Вигтаун бұрынғы патшалық қалашық мәртебесіне қайта ие болды. Оның мәртебесі 1457 жылы патшалық жарлықпен ресми түрде мойындалды.
Andrew Symson, a 17th century minister, suggested the first settlement would have stood on low lying sands between the present day Wigtown and Creetown. Wigtown had two ports (gates) which may have been closed at night to form a large cattle enclosure. These were East Port, opposite a site later occupied by the British Linen Bank, and the West Port, which stood opposite the mouth of the High Vennel. Blackfriars, the Dominican friary, was founded at "Friarland" north of the mouth of the Bladnoch, south east of the town of Wigtown, by Devorgilla in around 1267. Wigtown Castle was in existence by 1291, on flat land down by the River Bladnoch, (outlines clearly seen on an aerial view), whilst the town and church were on a hill, "an inversion of the usual arrangements". Nothing remains of the castle, although a strong natural site and indication of a large enclosed and defended area seems to point to a castle of the Edwardian type (Edward I) dating from the end of the 13th century. The site of the castle was excavated after a fashion about 1830, by a Captain Robert M’Kerlie and a team of volunteers. The outlines of a building were clearly traced on that occasion and a ditch, which had been broad, was distinctly seen on the north where there was also a semi circular ridge of considerable elevation said to be the remains of the castle's outer wall. A few years later, a reporter in the New Statistical Account wrote that a fosse was quite discernible, although "the foundations of the walls cannot now be traced". Mortar and "other remains indicative of an ancient building" were still to be observed. The town developed as port and became a royal burgh in 1292. The royal burgh was granted to Sir Malcolm Fleming by David II in 1341. In 1372 Wigtown was purchased by Archibald the Grim Lord of Galloway. When he later became Earl of Douglas in 1384, it became attached to that earldom. It was restored to its former tenure as a royal burgh as a result of the forfeiture of the Douglases in 1455. Its status was formally recognised be a royal charter in 1457.
Кейінгі тарих
Вигтаундағы төлемақыға арналған алғашқы сілтеме 16 ғасырдың аяғында кездеседі, және бұл құрылыстың 1756 жылы аяқталған жаңа қалалық сарайға орын беру үшін оқпен жарылғаны мүмкін. Бұл муниципалды ғимарат өз кезегінде 1862 жылы салынған Вигтаун округінің ғимаратына жол берді. Вигтаун алғашқы базар айқышын 17 ғасырдың аяғында алып тастады. 1818 жылы басты көшеде екінші базар айқышы орнатылды. Киркиннер шіркеуінің 17 ғасырдағы пасторы Эндрю Симсон Вигтаунды сипаттаған. 1684 жылы ол Вигтаунда "шекаралықтар көптеп келіп сатып алатын жылқылар мен жас биелер нарығы" бар екенін айтқан. Вигтаун және оның төңірегіндегі аудандардың тұрғындары әртүрлі жолдармен күнкөріс жасады. 18 ғасырдағы бақылаушы Сэмюэл Робинсон округтің теңізге қатысты ерекше орналасуы контрабандалық тауарларды түсіруге көптеген артықшылықтар бергенін және контрабандистердің осы мүмкіндікті пайдалануға асықпағанын атап өтті: алайда, казарма салынғаннан кейін "сауда және онымен айналысқандар құлап кетті". Робинсон Вигтаунды сипаттағанда, "көптеген үйлер қарапайым, бір қабатты және сабанмен жабылған" екенін де көрсетті. Ньютон Стюарт – Уиторн тармақ теміржолының 1877 жылы ашылған Вигтаун станциясы болды.
An early reference to a tolbooth in Wigtown occurs in the late 16th century, and it is possible that this structure was blown up by gunpowder to make way for the new town hall which was completed in 1756. This municipal building in its turn gave way to the Wigtown County Buildings which were erected in 1862. Wigtown removed its first mercat cross in the late 17th century. A second market cross was erected in the main street in 1818. Andrew Symson, a 17th century minister of the church at Kirkinner, left a description of Wigtown. Writing in 1684, he described Wigtown as having "a market for horses and young phillies which the borderers come and buy in great numbers." Residents of Wigtown and the surrounding area earned their livings in a variety of ways. An 18th century observer, Samuel Robinson commented that from its peculiar position in relation to the sea, the county of Wigtown offered many singular advantages to the landing of smuggled goods and smugglers were not slow in taking advantage of this: however after a barracks was built "the trade and those who conducted it were ruined". Robinson, describing Wigtown, also noted that "the greatest number of houses were of a homely character, thatched and one storey high". The Newton Stewart to Whithorn branch railway line had a station at Wigtown which opened in 1877.
Жақында болған тарих
Уигтаунды Уильям Лирмонт 1920 жылы Шотландиядағы ең тартымды округтік қала ретінде сипаттады. RAF Wigtown қаланың шетінде салынды және 1941 жылы ашылды. 29-шы топтың бақылауында болған RAF станциясы No. 1 Әуе бақылаушылар мектебіне, кейін No. 1 Көрушілердің жоғары деңгейдегі ұшқыштар бөліміне (Advanced Flying Unit (Observer)) үйі болды, сондай-ақ бірнеше операциялық RAF эскадрильяларына уақытша жайғастыру орны болды. 1948 жылы станция жабылды. Бүгінде ол сирек жағдайда жеңіл ұшақтар үшін қолданылады, кейде Балдун әуежайы деп атайды. 1990 жылдары Уигтаун Шотландияның "кітап қаласына" айналды. Дегенмен, Хей-он-Уайдан өзгеше, Уигтаунның кітап қаласы мәртебесі өте қиын жағдайдағы қаланы жаңғырту мақсатымен жоспарланды (1990 жылдары негізгі жұмыс берушілер – май зауыты мен дистилляция зауыты жабылды), алайда дистилляция зауыты (Bladnoch) қазір қайта ашылды және өзінің құрамындағы вискиді өндіруде. Шотландия бойынша кандидат қала іздеу бойынша ұлттық іріктеу өтті. Уигтаун кітап фестивалі алғаш рет 1999 жылы өткізілді және Шотландиядағы екінші ірі кітап фестиваліне дейін өсті. Қазіргі таңда қалада онға жуық кітап дүкені бар.
Wigtown was described by William Learmonth in 1920 as the quaintest county town in Scotland. RAF Wigtown was constructed on the outskirts of the town and opened in 1941. Under the control of 29 Group RAF, the Station was home to No. 1 Air Observers School, later No. 1 Advanced Flying Unit (Observer), as well as providing a short term home to several operational RAF squadrons. The Station was closed in 1948. Today it is very occasionally used by light aircraft, sometimes being referred to as Baldoon Airfield. In the 1990s Wigtown became Scotland's "book town". However, in contrast to Hay on Wye, Wigtown's status as a book town was planned, in order to regenerate a very depressed town (the main employers, the creamery and distillery, having closed in the 1990s), although the distillery (Bladnoch) has now re opened and is distilling its own malt whisky. There was a national search in Scotland for a candidate town. The Wigtown Book Festival was first held in 1999 and grew to be the second largest book festival in Scotland. There are currently around a dozen bookshops in the town.
Білім
Вигтаун бастауыш мектебі Вигтаун қаласының Нью-роуд көшесінде орналасқан.
Wigtown Primary School is based in New Road in Wigtown.
Шіркеулер
Вигтаун шіркеуі готика стилінде салынған және 1858 жылы аяқталған. Қасиетті Жүрек католик шіркеуі готикалық жаңғыру стилінде жобаланып, 1879 жылы Эдинбург сәулетшісі Джон Джордж Гарден Браунның жобасы бойынша аяқталды. Вигтаун квакерлер жиналысы үйі Чапел Корт, Оңтүстік Бас көшесінде орналасқан. Вигтаун баптист шіркеуі Саутфилд-Лейн көшесінде.
Wigtown Parish Church was designed in the Gothic Revival style and completed in 1858. Sacred Heart Catholic Church was designed in the Gothic Revival style and completed in 1879 to a design by the Edinburgh architect John George Garden Brown. Wigtown Quaker Meeting House is as at Chapel Court, South Main Street. Wigtown Baptist Church is in Southfield Lane.
Қызықты орындар
Вигтаун Бладнохтан 1 миль (2 км) қашықтықта орналасқан, бұл ауылда сол атпен аталатын құрамындағы виски өндіретін дистилляциялық завод бар. Бладнох өзенінде Атлантикалық лосось балығын аулауға болады және ол Шотландияның көктемгі балықтарымен өте жақсы танымал өзендерінің бірі ретінде белгілі. Бұл өзен Кри өзенімен Уигтаун шығанағында қосылады, ол жергілікті табиғат қорығы (LNR) мәртебесіне ие үлкен тұзды батпақ аймағынан өтеді. Уигтаун шығанағы Ұлыбританиядағы ең үлкен LNR болып табылады және көптеген жануарлар мен, әсіресе, құстарға толы. Кейбіреулер оларды портқа жақын орналасқан қарау тұрақтарынан тамашалауға келеді, ал басқалары, қаз аулаушылар, Вигтаун қаз аулау клубы жүргізген кең ауқымды консервациялық жұмыстардың нәтижесінде тартылған көптеген үйректер мен қаздарды аулауға келеді. 2004 жылы Галлоуэйге 100 жылдан астам уақыттан кейін алғашқы екі балықшы қайық келді. Олардың ұясына тікелей трансляциялық камера орнатылды және оны Уигтаун округінің ғимаратында көруге болады. Вигтаунның шығысында 17 ғасырда Вигтаун шейіттері суға батырылған жерді көрсететін ескерткіш – "Шейіттер қадасы" орналасқан. Олардың қабірлері шіркеу зиратында. Оларды атқылау алдында түрмеге қамаған кішкентай камера бар. Бұл камера 1862 жылы салынған округтік ғимараттарға орын беру үшін көп бөлігі қиратылған ескі ғимараттың жалғыз қалдығы.
Wigtown lies less than 1 mile (2 km) from Bladnoch, a village with a distillery producing malt whisky of the same name. The River Bladnoch can be fished for Atlantic salmon and has historically been well known as one of Scotland's finest rivers producing spring fish. It meets the River Cree in Wigtown Bay, meandering through a large area of salt marsh which has been designated as a Local Nature Reserve (LNR). Wigtown Bay is the largest LNR in Britain, and is home to a wealth of wildlife, particularly birds. Some people come to admire them from the comfort of the viewing hides situated near the harbour, others, wildfowlers, come to harvest some of the plentiful ducks and geese attracted by the extensive conservation work carried out by the Wigtown Wildfowling Club. The first pair of ospreys to return to Galloway in over 100 years arrived in 2004. A live camera link to their nest was created and can be viewed in the Wigtown County Buildings. To the east of Wigtown is The Martyrs' Stake, a monument marking the traditional site where the Wigtown Martyrs were drowned in the 17th century. Their graves are in the Parish Church cemetery. There is a small cell in the County Buildings in which they were imprisoned prior to their execution. This cell is all that remains of a much older building which was largely destroyed to make way for the County Buildings (built in 1862).
Танымал мәдениетте
Джессика А. Фокстың "Ракеттер туралы білу керек үш нәрсе" (2013) кітабы – оның арманының қуып жетуі, Лос-Анджелестен көшіп, NASA-дағы жұмысын қалдырып, Вигтаун қаласындағы кітап дүкенін басқаруға көмектесу және сүйіскендігі туралы баяндамасы. Шон Байтеллдің 2017 жылы жарық көрген "Кітап сатушының күнделігі" және 2019 жылғы "Кітап сатушының сырлары" кітаптары Шотландиядағы ең ірі қолдан келген кітап дүкенінің иесі ретіндегі тәжірибесін егжей-тегжейлі сипаттайды. Кэтлин Харттың 2021 жылы жарық көрген "Деворгилла күндері" Шотландияның кітап қаласындағы өмір туралы естеліктер. Бұл кітап оны емдеуге көмектескен қауымды, соның ішінде Instagram-дағы мыңдаған ізбасарларын, ол Poshpedlar деген атпен танымал, мақтайды. BBC 2018 жылдың 2 қазанында Фокс пен Байтеллдің алғашқы кітаптарының опцияларын "Голливуд кинокомпаниясы" сатып алып, оларды бір фильмге біріктіруді жоспарлап отырғанын хабарлады. "Гарри Поттер" әлемінде Вигтаун қаласынан "Жолшықтар" квиддич командасы шыққан.
Jessica A. Fox's Three Things You Need to Know About Rockets (2013) is her account of following her dream and moving from Los Angeles and a job at NASA to help run a bookshop in Wigtown and finding love. Shaun Bythell's The Diary of a Bookseller, published 2017, and Confessions of a Bookseller (2019) detail his experiences as the owner of The Bookshop, Scotland's largest second hand bookshop. Kathleen Hart's Devorgilla Days, published in 2021 is a memoir of life in Scotland's book town, it is a celebration of the community who helped heal her, including the thousands of followers on Instagram where she is known as Poshpedlar. The BBC reported on 2 October 2018 that options on Fox's book and Bythell's first book had been bought by "a Hollywood film company" with the idea of combining them to create a movie. In the Harry Potter universe, the Wigtown Wanderers quidditch team come from the town.