Кіріспе

Стандартталған протокол

Синхронды оптикалық желі (SONET) және Синхронды цифрлық иерархия (SDH) – лазерлерді немесе жарықдиодтардан (LED) алынған жоғары когерентті жарықты пайдаланып, оптикалық талшықтар арқылы бірнеше цифрлық бит ағындарын синхронды түрде жеткізетін стандартталған протоколдар. Төмендетілген беру жылдамдықтарында деректер электрлік интерфейс арқылы да берілуі мүмкін. Бұл әдіс синхронизация мәселелері болмай, бір талшық арқылы көп мөлшерде телефондық қоңыраулар мен деректерді тасымалдау үшін плезиохронды цифрлық иерархия (PDH) жүйесін алмастыру мақсатымен әзірленді. SONET және SDH, мәні жағынан бірдей болатын, бастапқыда әртүрлі көздерден келетін тізбектік режимдегі байланысты (мысалы, DS1, DS3) тасымалдау үшін жоспарланған, бірақ олардың негізгі мақсаты – PCM форматында кодталған, нақты уақыттағы, сығылмаған, тізбектік коммутациялық дауысты қолдау болды. STM-1 кадры бас жақтары мен нұсқаушаларынан, сондай-ақ ақпараттық жүктемеден тұрады. Әрбір кадрдың алғашқы тоғыз бағаны бөлімнің бас жағын және әкімшілік бірліктердің нұсқаушаларын құрайды, ал соңғы 261 баған ақпараттық жүктемені құрайды. Нұсқаушалар (H1, H2, H3 байттары) ақпараттық жүктемедегі әкімшілік бірліктерді (АБ) анықтайды. Осылайша, OC-3 тізбегі бас жақтарын ескергеннен кейін 150,336 Мбит/с ақпараттық жүктемені тасымалдай алады. Өзінің тоғыз қатары мен 261 бағаны бар ақпараттық жүктемесінде нұсқаушалармен анықталған әкімшілік бірліктер орналасқан. Әкімшілік бірлікте бір немесе бірнеше виртуалды контейнерлер (ВК) болуы мүмкін. ВК жолдың бас жағын және ВК ақпараттық жүктемесін қамтиды. Бірінші баған жолдың бас жағына арналған; одан кейін басқа контейнерлерді тасымалдауға болатын ақпараттық жүктеме контейнері орналасқан. Әкімшілік бірліктер STM кадры ішінде кез келген фазалық сәйкестікке ие болуы мүмкін, ал бұл сәйкестік төртінші қатардағы нұсқаушамен көрсетіледі. STM-1 сигналының бас жағы (SOH) екі бөлікке бөлінеді: регенератордың бас жағы (RSOH) және мультиплекстің бас жағы (MSOH). Бас жақтарда беріліс жүйесінен алынған ақпарат бар, ол беріліс сапасын бақылау, қателерді анықтау, дабылдарды басқару, деректерді жеткізу арналары, қызмет көрсету арналары және т.б. сияқты басқару функцияларының кең ауқымында қолданылады. STM кадры үздіксіз және тізбектік түрде беріледі: байт бойынша, қатар бойынша.

Уақыт циклдері

Желідегі желі элементтерінің әрқайсысы уақытын бір-бірінен алғанда, ал олардың ешқайсысы "басты" уақыт көзі болмаса, уақыт тізбегі пайда болады. Мұндай желілік тізбек өз уақытының кез келген сыртқы желілерден "қайып кетуіне" себеп болады, нәтижесінде түсініксіз бит қателері туындайды және ең жаман жағдайда, трафик үлкен жоғалуға ұшырайды. Мұндай қателердің себебін анықтау қиын болуы мүмкін. Әдетте, дұрыс конфигурацияланған желі ешқашан уақыт тізбегіне түспеуі керек, бірақ кейбір жасырын ақаулар осы мәселені тудыруы мүмкін.

Келесі буын SONET/SDH

SONET/SDH-ті дамыту бастапқыда DS1, E1, DS3 және E3 сияқты бірнеше PDH сигналдарын, сондай-ақ 64 кбит/с импульстік кодты модульденген дауыстық трафиктің басқа топтарын тасымалдау қажеттілігімен жүзеге асты. ATM трафигін тасымалдау мүмкіндігі де ерте қолданылған. ATM-нің үлкен өткізу қабілетін қолдау үшін конкатенция әзірленді, онда кішкентай мультиплекстеу контейнерлері (мысалы, STS 1) кері мультиплекстеліп, үлкен контейнер (мысалы, STS 3c) құрылып, үлкен деректерге бағытталған арналарды қолдауға мүмкіндік берді. Дегенмен, дәстүрлі конкатенцияның бір кемшілігі – икемсіздігі. Тасымалданатын деректер мен дауыстық трафик арақатынасына байланысты, конкатенцияланған контейнерлердің белгілі бір мөлшеріне байланысты пайдаланылмаған өткізу қабілетінің үлкен бөлігі қалуы мүмкін. Мысалы, 155 Мбит/с STS 3c контейнеріне 100 Мбит/с Fast Ethernet қосылымын орнату айтарлықтай ысырапқа әкеледі. Маңыздырақсы, барлық аралық желі элементтері жаңадан енгізілген конкатенция мөлшерін қолдауы керек. Бұл мәселе виртуалды конкатенцияны енгізу арқылы шешілді. Виртуалды конкатенция (VCAT) төменгі деңгейдегі мультиплекстеу контейнерлерін кез келген тәртіпте құрастыруға мүмкіндік береді, конкатенцияның осы түрін қолдау үшін аралық желі элементтерінің қажеті болмайды, сондай-ақ, кез келген мөлшерде (мысалы, 100 Мбит/с) үлкен контейнерлер құруға мүмкіндік береді. Виртуалды конкатенция X.86 немесе Generic Framing Procedure (GFP) протоколдарын пайдаланып, кез келген өткізу қабілетіне ие жүктерді виртуалды конкатенцияланған контейнерге бейімдейді. Байланыс сыйымдылығын реттеу схемасы (LCAS) желідегі қысқа мерзімді өткізу қабілетінің қажеттіліктеріне сәйкес контейнерлерді мультиплекстеу арқылы өткізу қабілетін динамикалық түрде өзгертуге мүмкіндік береді. Ethernet тасымалын қамтамасыз ететін SONET/SDH протоколдарының келесі буыны SONET/SDH арқылы Ethernet (EoS) деп аталады.

Өмірдің соңы және зейнетке шығу

SONET/SDH желісі ірі клиенттерге интернет-провайдерлермен қолданылды және жеке желілерді ұсынуда бәсекеге қабілетті емес. Даму соңғы он жылда (2020) тоқтап қалды және жабдық өндірушілер мен SONET/SDH желі операторлары OTN және кең аумақтық Ethernet сияқты басқа технологияларға көшіп жатыр. British Telecom компаниясы жақында (2020 жылдың наурызында) BT SDH-ның соңғы кең ауқымды қолданылымын құраған KiloStream және MegaStream өнімдерін жапты. BT өздерінің SDH желісіне жаңа қосылымдарды тоқтатты, бұл қызметтердің жақын арада тоқтатылатынын көрсетеді.