Кіріспе

Электрондық жол белгісі өзгермелі хабарлармен. Өзгермелі (сондай-ақ өзгертілетін, электрондық немесе динамикалық) хабар белгісі немесе хабар тақтасы, көбінесе VMS, VMB, CMS немесе DMS деп қысқартылады, ал Ұлыбританияда матрицалық белгі деп аталады, – жолдарда жиі қолданылатын электрондық жол белгісі. Мұндай белгілер жол қозғалысының тығыны, апаттар, террористік шабуылдар сияқты жағдайлар, AMBER/Silver/Blue ескертулері, жол жұмыстарының учаскелері немесе нақты бір жол бөлігіндегі жылдамдық шектеулері туралы хабарлайды. Қалалық аймақтарда VMS жүргізушілерді бос тұрақ орындарына бағыттау үшін тұраққа бағыттау және ақпараттық жүйелерде қолданылады. Олар көліктерге басқа бағыттармен жүруді ұсынуға, жылдамдықты шектеуге, жағдайдың ұзақтығы мен орны туралы ескертуге, жол жағдайы туралы хабарлауға немесе жалпы қауіпсіздік туралы хабарламаларды көрсетуге мүмкіндік береді.

Тарих

VMS жүйелері алғаш 1950 жылдары Нью-Джерси автожолында орнатылды. Сол кезеңдегі және 2012 жылға дейін NJ Turnpike белгілері неон арқылы бірнеше хабарламаны көрсетуге қабілетті болды, олардың барлығы жүргізушілерді жылдамдықты төмендету туралы ескертуге бағытталған: "ЖЫЛДАМДЫҚТЫ АЗАЙТЫҢЫЗ", одан кейін белгілі бір қашықтықта құрылыс, апат, тығын, мұз, қар немесе тұман туралы ескерту берілді. Нью-Джерси автожолы басқармасы бұл белгілерді (Гарден-Стейт-Парквей бойындағы 1990 жылдардағы нүктелік матрицалық VMS жүйелерімен бірге) 2010 және 2016 жылдар аралығында көбірек мүмкіндік беретін электрондық белгілермен алмастырды. Қазіргі VMS жүйелері көбінесе тас жолдарда, магистральдарда немесе жұмыс аймақтарында қолданылады. Калифорния штатының Сан-Хоакин округінде I 5 және SR 120 автожолдарының қиылысында 1996 жылы көру қабілетінің нашарлауына және баяу немесе тоқтаған қозғалысқа ескерту беру үшін автоматтандырылған көру және жылдамдық ескерту жүйесі орнатылды (құбырлы тұман қыста жиі кездесетін мәселе). Хабар белгілері 1990 жылдары Онтариода пайда болды және қазір 400 сериялы тас жолдарда, сондай-ақ Солтүстік-Шығыс Онтариодағы екі пилоттық екінші деңгейдегі тас жолдарда жаңартылуда.

Технологиялар мен түрлері

Ертедегі өзгермелі хабар белгілеріне оқиғаның түрін көрсететін жарық беретін сөздер (көбінесе неон түтіктерін пайдалана отырып) немесе көрсетіліп жатқан хабарды өзгерту үшін айналатын призмаларды (трилон) қолданатын белгілер кіретін. Кейіннен бұлар нүктелік матрицалы дисплейлермен алмастырылды, олар әдетте жұмыртқа жәшігі, оптикалық талшық немесе флип-диск технологиясын қолданады, бұрынғы статикалық өзгермелі хабар белгілеріне қарағанда хабарлардың әлдеқайда кең ауқымын көрсетуге мүмкіндік берді. 1990 жылдардың соңынан бастап өзгермелі хабар белгілері үшін жаңа орнатуларда ең көп қолданылатын технология – LED дисплейлері. Соңғы жылдары кейбір жаңа LED өзгермелі хабар белгілері түрлі-түсті мәтін мен графикалық бейнелерді көрсетуге мүмкіндік береді. Нүктелі матрицалы өзгермелі хабар белгілері үш кіші топқа бөлінеді: таңбалық матрица, қатарлық матрица және толық матрица. Таңбалық матрицалы VMS-де әр таңбаға олардың арасындағы тең көлденең арақашықтықпен, әдетте екі немесе үш қатарлы таңбалармен өз матрицасы беріледі. Толық матрицалы VMS-де бүкіл белгі – әр түрлі қаріптер мен графиканы көрсетуге мүмкіндік беретін бір үлкен нүктелік матрицалық дисплей. Қатарлық матрицалы VMS – екі типтің гибриді, әр қатарды бір әріпке көлденең бөлудің орнына бір ұзын нүктелік матрицалық дисплей ретінде көрсетуді қоспағанда, екі немесе үш қатарға бөлінеді. Жоғары орналасқан өзгермелі хабар белгілері бүгінде үш формада қол жетімді: алдыңғы жағынан кіру, артқы жағынан кіру және ішке кіру. Алдыңғы жағынан кіретін өзгермелі хабар белгісінде техникалық қызмет көрсету алдынан ашып, белгіні көтеру арқылы жүргізіледі. Кішкентай VMS-тің көпшілігі алдыңғы жағынан кіретін формада болады және әдетте бүгінгі таңда негізгі магистральдарға орнатылады. Артқы жағынан кіретін форма факторы алдыңғы жағынан кіретін форма факторына ұқсас, бірақ техникалық қызмет көрсету белгінің артқы жағынан жүргізіледі және көбінесе автокөлік жолдарының бойында орнатылған (жоғарыдан емес) орташа өлшемді динамикалық хабар белгілері үшін қолданылады. Ішке кіретін форма факторы – бұл жақында енгізілген, онда белгіге техникалық қызмет көрсету белгінің ішінен жүргізіледі. Ішке кіру формасының басты артықшылығы – жолды жабу, әдетте, белгіге техникалық қызмет көрсету үшін қажет емес. Бүгінгі таңда орнатылған ең үлкен VMS бірліктерінің көпшілігі – ішке кіретін бірліктер, олар көбінесе автокөлік жолдарында жоғары орнатылады. NJ Turnpike Authority өзінің құзыретінде өзгермелі хабар белгілерінің бес ерекше түрін есептейді, олардың кем дегенде біреуі жаңа белгілермен ауыстырылды. Олар: "ЖЫЛДЫҚТЫ АЗАЙТУ" неон белгілері (1950-ші жылдар, 2010 жыл, ескірген, ауыстырылды). "Өзгермелі хабар белгілері" (жолдарды жабу немесе басқа жолдарға қозғалысты ауыстыру үшін пайдаланылатын трилондық/айналмалы барабанды белгілер). Электрондық VMS: қашықтан басқарылатын хабарламалары бар белгілер; хабарламалар Мемлекеттік Жол қозғалысын басқару орталығынан жіберіледі, белгілер автоматты түрде жаңартылады. Жұмыс аймақтарында және төтенше жағдайларда белгіленген жылдамдық шектеуін өзгертуге арналған өзгермелі жылдамдық шектеу белгілері. Портативті VMS: жылжымалы "электрондық VMS". Портативті VMS тұрақты электрондық VMS сияқты ерекшеліктерге ие, бірақ қажеттілік бойынша бір орыннан екінші орынға жылжытуға болады.

Жылжымалы нұсқалар

Жүк машинасына орнатылған VMS (сонымен қатар портативті өзгермелі хабарлама белгілері немесе PCMS деп аталады) кейде Caltrans сияқты автомобиль жолдары агенттіктері жол-көлік оқиғалары, мысалы, апаттар туралы ескерту үшін, тұрақты VMS-тердің қолжетімді болмаған немесе жеткілікті жақын болмаған жағдайларында, екінші апаттарды азайту мақсатында алдын алу шарасы ретінде пайдаланылады. Олар көбінесе жұптап орналастырылады, себебі көлік тізілімі бірінші жүк көлігін басып өткен кезде екінші VMS жүк көлігі жұмысты жалғастыра алады, бұл бірінші жүк көлігінің тізілімнен жоғарырақ орналасуын қажет етеді, тиімді болу үшін. Құрылғыға сәйкес, үшінші жүк көлігі – топ жетекшісі, оқиғаның өзіне, жол қозғалысының схемасына және кешігу уақытына бақылау жасау үшін, кешігуді азайтуға бағытталған стратегиялық шешімдер қабылдау үшін пайдаланылуы мүмкін – бұл орман өрттерін сөндіруде қолданылатын бақылау ұшақтарына ұқсас. Трейлерге орнатылған өзгермелі хабарлама белгілері жұмыс аймақтарына жақын жердегі жол қозғалысын өзгерту үшін, сондай-ақ арнайы іс-шаралар, табиғи апаттар және басқа уақытша жол қозғалысын басқару үшін қолданылады. Белгіде көрсетілген хабарламалар құрылғының басқару тақтасында жергілікті түрде бағдарламаланады немесе ұялы телефон модемімен жабдықталған құрылғылар компьютер немесе телефон арқылы қашықтан бағдарламаланады. Көптеген өндірушілер портативті тіркемені интеллектуалды көлік жүйесімен интеграциялауға мүмкіндік беретін National Transportation Communications for Intelligent Transportation System Protocol (NTCIP) стандартына сәйкес тіркемелерді шығарады. Трейлерлік VMS радар, камералар және басқа да сенсорлық құрылғылармен жабдықталуы мүмкін, бұл оларды интеллектуалды жұмыс аймағын құрудың бір бөлігі ретінде пайдалануға мүмкіндік береді.

Танымал мәдениетте

1991 жылғы "Л.А. Story" фильмінің сюжетінде өзгермелі хабарлама тақтасы маңызды рөл атқарады.