Кіріспе
Американдық саясаткер (1928–2003)
Пол Мартин Саймон (29 қараша 1928 – 9 желтоқсан 2003) – Иллинойс штатынан шыққан американдық жазушы және саясаткер. Ол 1975 жылдан 1985 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында, ал 1985 жылдан 1997 жылға дейін АҚШ Сенатында қызмет етті. Демократиялық партияның мүшесі болған ол 1988 жылғы Демократиялық партиядан президенттікке үміткерлікті жеңіп ала алмады. Саяси карьерасынан кейін Оңтүстік Иллинойс университетінің Карбондейл қаласындағы қоғамдық саясат институтын құрды, кейіннен институт оның атымен аталатын болды. Ол саясат, тарих және журналистика пәндерін оқытты. Саймон өзінің ерекше бау-тайы және қапталдан жиекті көзілдірігімен танымал болды.
Ерте өмір және мансап
Саймон 1928 жылғы 29 қарашада Орегон штатының Юджин қаласында дүниеге келді. Ол Қытайда миссионерлік қызмет атқарған лютеран пасторы Мартин Пол Саймон мен де лютеран миссионері Рут Лилли (Толцман) Саймонның ұлы еді. Оның отбасы неміс тегінен шыққан. Саймон Портлендтегі лютерандық Конкордия университетінде оқыды. Кейін Орегон университеті мен Небраска штатының Блэр қаласындағы Дана колледжіне түсті, бірақ бітірген жоқ. Жергілікті Lions Club мүшелерімен кездескен соң, 1948 жылы жабылып қалған Troy Call газетін иелену үшін 3600 доллар қарыз алды. Ол Иллинойс штатының Трой қаласында аты өзгертілген Troy Tribune газетінің елдегі ең жас редакторы-баспагері атанды және ақырында 14 апталық газеттен тұратын желі құрды. Troy Tribune газетінде қымарлық ойындарға, жезөкшелікке және мемлекеттік сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресі, жаңадан сайланған губернатор Адлай Стивенсон II-ге осы мәселелерде белсенділік танытуға әсер етті, бұл Саймонға ұлттық деңгейде танылуға мүмкіндік берді, содан кейін ол Кефаувер комиссиясының алдында куәлік берді. 1951 жылдың мамырында Саймон газетін тастап, АҚШ Армиясына қатарына қосылды. Саймон Корея соғысы кезінде Батыс Германияда қызмет етті. Ол Контрразведка корпусына тағайындалып, аға сержант шеніне жетті.
Мемлекеттік саяси мансап
Қызметтен босатылғаннан кейін Саймон Иллинойс штатының өкілдер палатасына сайланды және саяси мансабын бастады. Штаттық өкіл ретінде Саймон азаматтық құқықтарды қолдады және бірде бұрынғы бірінші ханым Элеонора Рузвельт қатысқан шараны өткізді. Бастапқы дебатта екі қарсыласымен тартысқаннан кейін, газетте "боу-тай киген адам жақсы өнер көрсетті" деп жазылды, содан кейін ол өзінің танымал боу-тайы мен мүйізді әйнегін кие бастады. 1963 жылы Саймон Иллинойс штатының сенатына сайланды және 1969 жылға дейін қызмет етті. Сенатта Саймон "Кошер Ностра" деп аталған, партиялық машинаға қарсы либералдық реформаторлар тобының құрамында болды, оған Энтони Скариано, Абнер Миква және Роберт Э. Манн да кірді. 1968 жылы Саймон Иллинойс штатының вице-губернаторы болып сайланды. Демократ ретінде ол республикалық губернатор Ричард Б. Огилвимен бірге жұмыс істеді. Олардың екі партиялық ынтымақтастығы штатта алғашқы табыс салығын енгізді және 1969 жылғы конституциялық конвенцияға жол ашты, нәтижесінде төртінші және қазіргі Иллинойс конституциясы қабылданды. Огилви-Саймон әкімшілігі Иллинойс тарихында сайланған губернатор мен вице-губернатордың әртүрлі саяси партиялардан болуының жалғыз жағдайы болды. Қазіргі Иллинойс конституциясы осы лауазымдарды бірлескен тізім бойынша сайлауды қарастырады. 1972 жылы Саймон демократтардың губернаторлыққа үміткерлігіне түсті. Ұзақ жылдар бойы саяси реформатор ретінде танылғанына қарамастан, оны Чикаго мэрі Ричард Дж. Дейли басқарған Кук округінің демократиялық машинасы қолдады.
АҚШ-тың Өкілдер палатасы
Саймон 1974 жылы саяси мансабын қайта бастады, Иллинойс штатының 24-ші округінен Конгресс депутаты болып сайланды, бұрынғы Харрисбург қаласының мэрі Вал Ошелді жеңіп шықты. Ол төрт мәрте қайта сайланды. Кейін ол Иллинойс штатының 22-ші округіне қосылды. 1978 жылы Саймон шетел тілдерін оқыту жөніндегі Солтүстік-Шығыс конференциясының алғашқы «Шет тілдерді қолдау» сыйлығының иегері атанды. Ол президенттің шетел тілдері және халықаралық зерттеулер жөніндегі комиссиясындағы қызметі мен тілдерді оқып үйренуді қолдауы үшін марапатталды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің мәліметінше, Саймонның Конгресс мүшелері арасында айрықша қадір-қасиеті болған емес.
АҚШ Сенаты
1984 жылы ол АҚШ Сенатына үміткер болып, үш мәрте сайланған Чарльз Х. Персиді күтпеген жеңіспен жеңіп, дауыстардың 50% алып сайланды. 1990 жылы ол АҚШ Сенатына қайта сайлауда АҚШ өкілі Линн Морли Мартинді 65% дауыспен жеңіп, Мартиннің 35% дауысына қарсы жеңіске жетті. Сенатта қызмет еткен кезінде Юта штатының республикалық сенаторы Оррин Хатчпен бірлесіп, сәтсіз аяқталған Теңгерімді Бюджет туралы түзетутерді жасады. Саймон 1992 жылғы президенттік науқан кезінде президент Джордж Бушқа сын бағыттағаннан кейін ұлттық деңгейде танымал болды, себебі Буш Кеңес Одағының Шығыс блогының құлауына өзінің орталық рөлін жариялаған еді. Чикагодағы "Польшаның дәмі" фестивалінде сөйлеген сөзінде Буш өзінің президенттік табыстарын және Рейган әкімшілігінің Шығыс Еуропадағы рөліндегі вице-президент ретіндегі маңыздылығын агрессивті түрде жарнамалады. Бұл Буштың сайлау кезінде Иллинойс штатын жеңіп алу үшін Чикагодағы поляк қауымын қолдауға жасаған әрекеті болды. Буштың бұл мәлімдемесі Саймоннан қатты сынға ұшырады, және Буш ақырында Саймонның сөздеріне байланысты штатты жалпы сайлауда жоғалтты. Саймон 1996 жылы қайта сайлануға түспеді.
Президент сайлау науқаны
Саймон 1988 жылы президенттікке Демократиялық партияның тікелей кандидаттығын іздеді. Иллинойс штатынан тыс жерлерде көп танылмаған және 1987 жылдың наурыз айында жарияланғаннан кейін ұлттық сауалнамаларда бір тамыздық көрсеткіштерде болған Саймон, ең ескі, кейбіреулердің пікірінше, өткен заманға сай кандидат ретінде көзге түсті, оның мүйіз жиегі бар көзілдірігі мен галстук-баулысы болды және ол өзін президенттер Франклин Рузвельт және Гарри Трумэнмен байланысты Жаңа келісім либерализмінің жақтасы ретінде мақтан тұтты. Саймон қазан айында Айова штатында көш бастады және желтоқсан айында бұл штаттағы жетекші кандидатқа айналды. Алайда, 1988 жылдың ақпан айында Саймон Айова штатындағы ішкі сайлауда Миссури штатының өкілі Дик Гепардтан тартыспен жеңіліп, келесі аптада Нью-Гэмпшир штатындағы алғашқы сайлауда үшінші орынды иеленді, ал бір аптадан кейін Миннесота және Оңтүстік Дакота штатында нашар нәтижелер көрсетті. Ақшасы мен демпушылығын жоғалтқан Саймон 8 наурыздағы оңтүстік "Супер сейсенбі" штатының ішкі сайлауларын көптеп өткізіп, бір аптадан кейін туған штатына назар аударды, ондағы маңызды жергілікті демократтар делегаттарды іріктеу бюллетенінде Саймонның делегаттары ретінде сайлауға түсіп, Саймонның кандидаттыққа ие болу мүмкіндігіне қарамастан Демократиялық ұлттық конвенцияға қатысуды қалады. Саймон Иллинойс штатындағы ішкі сайлауда жеңіске жетті және сәуір айының басында Висконсин штатындағы ішкі сайлауда соңғы күшін салуға шешім қабылдады, бірақ Массачусетс штатының губернаторы Майкл Дукакис, пастор Джесси Джексон және Теннесси штатының сенаторы Альберт Гордан кейін қалғаннан кейін жарыстан шықты. Саймон шілдеде Демократиялық партияның тікелей кандидаттығын жеңіп алған Дукакисті қолдады, ал Джексон соңғы белсенді қарсыласы болды. Саймон өзінің үгітін жандандыру үшін Saturday Night Live (SNL) бағдарламасына қатысып, музыкант Пол Саймонмен (олар туыс емес) бірге жүргізді.
Әлеуметтік мәселелер
Саймон 1990-шы жылдары бұқаралық ақпарат құралдарындағы ұятсыздық пен зорлық-зомбылыққа қатысты күшті қарсылық танытты, және бұқаралық ақпарат құралдарындағы зорлық-зомбылыққа қарсы оның күш-жігері V-чипінің қабылдануына ықпал етті. 1990-шы жылдары Саймон Республикалықтардың "Америкамен келісім" жобасына және президент Билл Клинтонның әлеуметтік қамтамасыздандыру реформаларына да қарсы шықты. Ол "Жеке жауапкершілік және жұмыс мүмкіндіктері" заңына қарсы дауыс берген 21 сенатордың бірі болды. 1996 жылы Саймон он үш сенатормен (оның ішінде Иллинойс штатынан АҚШ сенаторы Кэрол Мозли Браунмен) бірге "Неке институтын қорғау туралы" заңға қарсы дауыс берді, ол бір жынысты некелерді федералдық деңгейде мойындауға тыйым салды.
Салықтық мәселелер
Саймон қатаң бюджет саясатын ұстанатын консерватор саналды және өзін "қарызды дереу төлейтін демократ" деп сипаттады. Сенатор ретінде Саймон студенттер мен олардың отбасыларына федералды үкіметтен тікелей несие алуға мүмкіндік беру үшін жоғары білім беру несие бағдарламасын жаңартуға көмектесті, осылайша жеке банктерді аралыққа пайдаланбау арқылы қаражатты үнемдеді.
Сыртқы істер
Саймон Джордж Буш президенттігі кезінде Сомалиге әскери жауап беруді ұсынды. Саймон 1994 жылғы Руанда геноцидіне президент Билл Клинтонның жауабын ашық сынады. Саймон Американың тезірек әрекет етуі керек деп есептеді, ал Клинтон кейіннен оның кешіккен жауабы президенттігінің ең ірі қатесі болғанын мойындады. Ол Джим Джеффордспен бірге, 1993-1994 жылдары Руандадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының көмек миссиясының күш командирі, канадалық генерал-лейтенант Ромео Даллердің геноцид кезінде Руандаға гуманитарлық миссия ұйымдастыру үшін Клинтон әкімшілігіне белсенді түрде лоббилеуін қолдады. Даллердің "Ибіліспен қолдасу" кітабында айтылғандай, ол екі сенаторға да "үлкен қарыздылық сезінеді".
Төрағалық
Саймон қазіргі президенттер көшбасшылықты емес, "ізбасарлықты" ұстанады деп сенді. Ол былай деді: "Біз не істейтінімізді шешу үшін көбінесе қоғамдық пікір сауалнамаларына сүйеніп келеміз, бірақ сауалнамалардан көшбасшылықты таба алмайсыз, және бұл тек президент деңгейінде ғана емес. Сенаторлар, палата мүшелері және тіпті кейде штат заң шығарушылары да [адамдардың] қандай да бір мәселе бойынша пікірін білу үшін сауалнамалар өткізеді." Саймон Тайваньды қолдады және АҚШ-тың Тайваньды оқшаулау саясатына қарсы болды. Ол президент Клинтонды Тайвань президенті Ли Тенг-хуиге АҚШ-қа сапар жасауға рұқсат беруге көндірді. Сонымен қатар, ол жас кезінде Мем Чан Кай-шек сөйлеген сөздеріне қатты әсерленді және 1995 жылы Капитолий төбесіндегі Екінші дүниежүзілік соғыстың 50 жылдығына арналған қабылдау кезінде онымен кездесті.
Білім
Саймон 1960 жылдары ұлттық назарға ілікті, бұл оның жан-жақты зерттелген кітабы, «Линкольннің ұлылыққа дайындығы: Иллинойс заң шығарушы жылдары» арқасында болды. Авраам Линкольн қайтыс болғаннан кейін 100 жыл өткен соң жарық көргеніне қарамастан, бұл кітап Линкольннің Бас Ассамблеядағы сегіз жылдық қызметіне қатысты түпнұсқа деректерді толық пайдаланған алғашқы еңбек болды. Кейін ол әртүрлі тақырыптарды қамтитын 20-дан астам кітап жазды, олардың ішінде дінаралық некелер (ол лютеран болса, оның әйелі Жанна католик болды), әлемдік су тапшылығы, Роберт Борк және Кларенс Томаспен жеке тәжірибесіне ерекше назар аударған АҚШ Жоғарғы сотына үміткерлерді тағайындау кезіндегі тартыстар, оның өмірбаяны және тіпті азапталған азаттық жақтасы Элиджа Лавджой туралы жақсы қабылданған кітап бар. Оның соңғы кітабы «Біздің жалтақтау мәдениеті» 2003 жылдың қазанында, оның қазасына екі ай бұрын жарық көрді. 1972 жылы губернаторлыққа үміткерліктен жеңілгеннен кейін Саймон Иллинойс штатының Спрингфилд қаласындағы Сангамон мемлекеттік университетінде «Қоғамдық істерді баяндау» аспирантура бағдарламасын құрды, ол 500-ден астам журналистің мансабын бастауға көмектесті. Ол сол кезде жазған төрт кітабымен қатар, Сангамон штатында «Беллетристика емес журналдар мен кітаптарды жазу» курсын оқытты және 1973 жылы Джон Ф. Кеннеди атындағы Үкімет мектебінде дәріс берді. Саймон көп жылдар бойы Карбондейлдің оңтүстігіндегі Маканда шағын қаласында тұрды, онда ол профессор және SIU Саяси қоғам институтының директоры болды. Ол институтты барлық адамдардың өмірін жақсартатын ой-сананы дамытуға бағытталған саяси зерттеу орталығына айналдыруға тырысты. Оның қызметі Либерия мен Хорватияға сайлауды бақылауға бару, университетке маңызды спикерлерді шақыру, өлім жазасына қарсы шығу, Кубаға қарсы АҚШ эмбаргосын тоқтатуға ұмтылу, студенттерінің саяси қайраткерлігін арттыру, сайлау коллегиясын жою үшін АҚШ Конституциясына түзету енгізу және президенттік мерзімді бір алты жылдық кезеңмен шектеу сияқты шараларды қамтыды. 2000 жылғы сайлаудан кейін туындаған сайлау коллегиясының даулы жағдайына қатысты Саймон: «Егер біреу көпшілік дауысқа ие болса, ол президент болуы керек деп ойлаймын. Бірақ, жүйе өзгермейтініне сенемін» деді.
Отбасы
Саймон – «Дүниеге нан» ұйымын құрған Артур Саймонның бауыры еді. 1960 жылдың 21 сәуірінде Саймон Иллинойс штаты заң шығарушы органының мүшесі Жанна Херли Саймонға үйленді. Бұл Иллинойс тарихында Иллинойс Бас Ассамблеясының екі мүшесінің үйленген алғашқы жағдайы болды. Ол күйеуінің ұлттық деңгейде танымал болуына үлкен үлес қосты. Кейін ол сәтті заңгер, жазушы және Ұлттық кітапханалар мен ақпарат ғылымы жөніндегі комиссия төрағасы болды. Ол 2000 жылдың ақпан айында ми ісінен қайтыс болды. Оның қазасына байланысты Иллинойс сенаторы Дик Дёрбин сенатта миссис Саймонға арнап сөз сөйледі. Олардың қызы Шила Саймон 2011 жылдың қаңтарында Иллинойс штатының 46-шы вице-губернаторы болды. Ол бұрын Карбондейл қалалық кеңесінің мүшесі болып қызмет еткен және Оңтүстік Иллинойс университетінде заң профессоры болған. Саймон 1993 жылғы саяси комедиялық фильмде өзін қысқаша сомдады. 2001 жылдың мамырында Саймон Оңтүстік Иллинойс университетінің бұрынғы президенті Дэвид Дердждің жесірі Патриция Дерджге қайта үйленді.
Мәдениет
Саймон 1987 жылғы 19 желтоқсанда Saturday Night Live бағдарламасында жүргізуші әрі әнші Пол Саймонмен (туыс емес) бірге өнер көрсетті. Сондай-ақ SNL-де Саймон рөлін кейіннен сенатор болған Аль Франкен сомдады.
Марапаттар
1996 жылы Саймонға Америка кітапханалар қауымдастығының құрметті мүшелігі тағайындалды. 1998 жылы Пол Саймон Иллинойс штатының Линкольн академиясының лауреаты атанды және Иллинойс губернаторынан Линкольн орденін (штаттың ең жоғары наградасы) алды, ол мемлекеттік қызмет саласындағы жетістіктері үшін берілді. 1999 жылы Саймон Линкольн Форумының Ричард Нельсон Карент жетістіктер сыйлығымен марапатталды.
Өлім және соңынан
Симон 2003 жылдың 9 желтоқсанында Спрингфилд, Иллинойс қаласында 75 жасында жүрек операциясынан кейін қайтыс болды. WBBM телеарнасы оның өлімін "ауыр асқазан жарылысы" деп хабарлады. Ол ауруханада жатып, операция күтіп тұрса да, қайтыс болғаннан бір күн бұрын 2004 жылғы президенттік сайлауда Говард Динге телефон арқылы қолдау білдірді. Симон сондай-ақ 2004 жылы Барак Обаманың Сенатқа үміткерлігін ерте қолдаған. Симонның қызы Шила оның қайтысынан кейін телеарнада "Барак Обама Пол Симон дәстүрінде АҚШ сенаторы болады" деп мәлімдеді. Бұл жарнама Обаманың Демократиялық партияның ішкі сайлауында күтпеген жеңіске жеткенінің маңызды себебі саналды. Сенатта Обама Симонды "жақын досым" деп атады. 2005 жылдың шілдесінде Симон 25 жыл тұрған Трой, Иллинойс қаласында Пол Симон тарихи мұражайы ашылды. Мұражайда оның өмірінен естеліктер, оның ішінде "Трой Трибюн" газетінің жас редакторы болған кезіндегі үстелі мен камерасы, президенттік науқанынан әртүрлі заттар мен вице-губернатордың тіркеу нөмірлері қойылды. Мұражай 2012 жылдың маусым айында қаржы жетіспеушілігіне байланысты жабылды. Пол Симон атындағы Чикаго жұмыс корпусы – мемлекеттік қаржыландырылатын мектеп, оған оның есімі берілген. PSCJC Чикаго қаласының Кіші Вилладж ауданында, Оңтүстік Кези даңғылында орналасқан және 16-24 жас аралығындағы, өзін жақсартуға және жақсы болашақ құруға ұмтылатын адамдарға қол жетімді.
Жарияланымдар
АтауыЖылISBNНыспақшыТемаЕскертулерLovejoy: Martyr to Freedom1964 Concordia PublishingЭлиджа Лавджой Жас оқырмандарға арналған; Симон кейіннен осы еңбекті ересек оқырмандарға бейімдеді (төменде қараңыз, Бостандықтың чемпионы). Линкольннің ұлылыққа дайындығы: Иллинойс заң шығарушы жылдары1965Оклахома университеті баспасыАбрахам Линкольннің өмірі мен мансабының бастапқы кезеңі Аштық әлем1966 Concordia PublishingӘлемдік аштық Протестанттық-католик некелері табысты болуы мүмкін1967 Association PressКонфессияаралық некеЖанна Хёрли Саймонмен бірге жазылғанСіз әлемді өзгерткіңіз келе ме? Онда оны өзгертіңіз1971Thomas NelsonБелсенділік Дүниежүзілік аштықтың саясаты1973Harper's Magazine PressАзық-түлік саясатыАртур Саймонмен бірге жазылғанТіл білмейтін американдық: шет тілдер дағдарысына қарсы күрес1980Continuum Publishing CompanyАҚШ-тағы тіл біліміБір кездегі және болашақтағы демократтар: өзгеріс стратегиялары1982Continuum Publishing CompanyШыны үй: ел астанасындағы саясат және мораль1984Continuum Publishing CompanyБастаулар: сенатор Пол Саймон жас американдықтарға сөйлейді1986Continuum Publishing CompanyАмериканы қайта жұмыспен қамтамасыз етейік1987Bonus BooksЖеңімпаздар мен жеңілгендер: 1988 жылғы президенттік жарыс – бір үміткердің көзқарасы1989Continuum Publishing Company1988 жылғы АҚШ президенттік сайлауыКеңес және келісім: Кларенс Томас, Роберт Борк және Жоғарғы сот тағайындау шайқастарының қызықты тарихы1992National Press BooksКларенс Томас, Роберт Борк, АҚШ Жоғарғы сотына тағайындалу және бекіту, АҚШ Сенатының Әділет комитетіБіз жақсырақ жасай аламыз: Американың болашағын қалай сақтауға болады – Президент Клинтонға ашық хат1994National Press BooksБостандықтың чемпионы: Элиджа Лавджой1995Southern Illinois University PressЭлиджа ЛавджойКларенс Пейджтің алды сөзі; Симонның жас оқырмандарға арналған бұрынғы кітабының ересектерге бейімделуі (жоғарыда қараңыз, Бостандықтың шейіті). Доллар дағдарысы: американ арманын қайта құруға көмектесетін жоспар1996The Summit Publishing GroupРосс Перомен бірге жазылған; Саймон мен Пероның Доллар дағдарысы туралы баяндамасы, 15 маусым, 1996 жыл, C SPANСу таусылуға жақын: әлемдік су дағдарысы және біз онымен не істей аламыз1998Welcome Rain PublishersСу тапшылығыP. S.: Пол Саймонның өмірбаяны1999Taylor Trade PublishingСаясатқа қалай кіруге болады – және неге2000Steck VaughnМайкл Дукакиспен бірге жазылғанАмериканы жазу: 21-ғасырға арналған құндылықтар мен көзқарас2003Orbis BooksБіздің жалтақтау мәдениеті2003Southern Illinois University PressЕлу екі қарапайым жол өзгеге көмектесу үшін2004Augsburg Fortress Publishers