Кіріспе
Филиппиннің Солтүстік Минданао аймағындағы жоғары урбанизацияланған 1-ші сыныпты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 363 115 адамды құрайды. Географиялық жағынан Ланао-дель-Норте провинциясының құрамында орналасқан, бірақ провинция басқармасынан тәуелсіз басқарылады. Бұрын 2001 жылы провинция Солтүстік Минданао (10-шы аймақ) құрамына көшірілгенге дейін Орталық Минданао (12-ші аймақ) аймағының бөлігі болған. Іліган провинция орталығы Тубод қаласынан шамамен 90 шақырым, ал Филиппин астанасы Маниладан шамамен 800 шақырым қашықтықта жатыр. Іліганның жалпы жер ауданы , бұл оны Филиппиннің жер ауданы бойынша 10 ең ірі қаланың біріне айналдырады. Филиппиннің 33 жоғары урбанизацияланған қаласының арасында Іліган халқының тығыздығы бойынша ең төменгі үштікке кіреді, бір шаршы километрге 421 адамнан тұрады, тек Бутуан мен Пуэрто-Принсеса қалалары ғана одан азырақ тығыздыққа ие.
Iligan, officially the City of Iligan (; Maranao: Bandar a Iligan; ), is a 1st class highly urbanized city in the region of Northern Mindanao, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 363,115 people. It is geographically within the province of Lanao del Norte but administered independently from the province. It was once part of Central Mindanao (Region 12) until the province was moved under Northern Mindanao (Region 10) in 2001. Iligan is approximately 90 kilometers away from the capital of the province, Tubod, and approximately 800 kilometers from the capital of the Philippines, Manila. Iligan has a total land area of , making it one of the 10 largest cities in the Philippines in terms of land area. Among the 33 highly urbanized cities of the Philippines, Iligan is the third least dense, with a population density of 421 inhabitants per square kilometer, just behind Butuan and Puerto Princesa.
Этимология
Илиган атауы хигаунон (Лумда / Илиганның тумасы) тайпасының "Илиг" сөзінен шыққан, ол "ағысқа қарай жүзу" дегенді білдіреді. Дегенмен, кейбіреулер Илиган атауының хигаунон тіліндегі "илиган" немесе "илижан" сөздерінен алынғанын және олардың "қорғаныс бекінісі" деген мағынаны білдіргенін айтады. Бұл атау пираттардың және басқа Минданао тайпаларының жиі шабуылдарына байланысты тиімді болып саналады.
Испанияның отарлау алдындағы аймақ
Илиган қазіргі Побласионнан солтүстікке қарай төрт шақырым жердегі Байюг ауылында бастау алды. Бұл – теңіз тұрғындарының испандықтар келгенге дейінгі ең ерте мекені. 16 ғасырдың соңында, аймақ тұрғындары Кедатуан аталған арал мемлекетінен келген Висайя көшіп келгендері тарапынан бағындырылды. Иезуит тарихшысы Франсиско Комбстың мәліметтері бойынша, Тернаттың Молукка сұлтаны Панглаоға шабуыл жасады. Бұл оқиға Дапитан халқының көптеп қашуына және Дапитанды қайта құруға, Замбоанга-дель-Нортеде жаңадан орналасуға себеп болды. Елді мекен басқа жаулардың, әсіресе Ланаодан келген мұсылмандардың шабуылдарынан аман қалғанымен, алғашқы қоныс аударушылар мен дінге келгендер Байюгтен Илиганға көшіп келді. 1609 жылы августин реколектері Илиганды құрды, осылайша Солтүстік Минданаодағы ең көне қаланың негізі қаланды. Христиандығы қабылдаған кезде Илиган колонияны құру және нығайту үшін жүз испан сарбазын қабылдады. 1639 жылы иезуиттер реколектердің орнын басты. Илиган испандықтардың Ланао көлі аймағын жаулап алу және христиандыққа айналдыру мақсатымен жүргізген әрекеттерінің базасы болды. 1642 жылы "Сент-Франциск Ксавьер" бекінісі салынды, онда Илиган тұрғындары қарақшылардың шабуылдарынан қорғаныс тапты. Бірақ су тасқынынан кейін бекініс суға батып кетті. Содан кейін тағы бір бекініс салынды, ол Форт Виктория немесе Кота-де-Илиган деп аталды. 1850 жылы су тасқынынан кейін, Илиганның губернаторы Дон Ремиджио Кабили тағы бір бекініс салып, ескі базардың батысында, Тубод өзенінің сағасында орналасқан ескі Илиганды қазіргі орнына көшірді. Солтүстік Минданаодағы ең көне қала болғандықтан, 1832 жылы Илиган бұрын бөлінбеген Мисамис провинциясының құрамына кірді. Алайда, ол дербес діни басқару құқығына ие болған жоқ, өйткені оның епархиясы сол кезде провинциялық астана Мисамисте орналасқан. Бұл Мисамис провинциясының ең ірі муниципалитеттерінің бірі болды. 1899 жылы испандықтар Илиганды тастап кетті, бұл 1900 жылы американдық әскерлердің қонуына жағдай жасады.
In the accounts of Jesuit historian Francisco Combes, the Moluccan Sultan of Ternate invaded Panglao. This caused the Dapitans to flee in large numbers to a re established Dapitan, Zamboanga del Norte. Although the settlement survived other raids from other enemies, especially Muslims from Lanao, the early settlers and converts moved their settlement from Bayug to Iligan, which the Augustinian Recollects founded in 1609, thus establishing the oldest town in northern Mindanao. During its Christianization, Iligan received a hundred Spanish soldiers to found and fortify the colony. The Jesuits replaced the Recollects in 1639. Iligan was the Spaniards' base of operations in attempting to conquer and Christianize the Lake Lanao area throughout its history. A stone fort called Fort St. Francis Xavier was built in 1642 where Iliganons sought refuge during raids by bandits. But the fort sank due to floods. Another fort was built and this was named Fort Victoria or Cota de Iligan. In 1850, because of floods, Don Remigio Cabili, then Iligan's gobernadorcillo, built another fort and moved the poblacion of the old Iligan located at the mouth of Tubod River west of the old market to its present site. Being the oldest town in Northern Mindanao, Iligan was already a part of the once undivided Misamis Province by the year 1832. However, it did not have an independent religious administration because its diocese by then was based at Misamis, the provincial capital. It was one of the biggest municipalities of Misamis Province. The Spaniards abandoned Iligan in 1899, paving the way for the landing of the American forces in 1900.
Америка дәуірі
1903 жылы Моро провинциясы құрылды. Илиган, Моро тұрғындары болғандықтан, Мисамис провинциясынан бөлініп алынды. Содан кейін Илиган Ланао округінің астанасы болып, американдық шенеуніктер тұрған және қызмет атқарған үкіметтің орталығына айналды. Кейін 1907 жылы Ланао округінің астанасы Дансаланға көшірілді. 1914 жылы Моро провинциясының (1903–1913 жылдары) таратылуынан кейін Моро елі қайта құрылғанда, Илиган Мандулог муниципалды ауданымен бірге сегіз бариодан тұратын муниципалитетке айналды. Шамамен 40 жыл тыныштық пен гүлденуден кейін, 1942 жылы Илиганға жапон әскері шапты. Япондықтарға қарсы күрес жүргізген Филиппин Достастығының күштері Илиганды азат етті және 1944-1945 жылдарға дейін, соғыс аяқталғанға дейін қалада билік жүргізді. 1944 жылдың 15 қарашасында қалада жапондықтардың жасаған зұлпымдары мен оккупациясының аяқталуын тойлау үшін Достастық күніне арналған шеру өтті.
Илиган болат зауытының құрылуы
Ілеган болат зауыты 1952 жылы Ұлттық кеме жасау және болат корпорациясының (NASSCO) үкіметтік бастама жобасы ретінде құрылды. NASSCO жобаларды қаржыландыру үшін АҚШ-тағы Eximbank-тан 62,3 миллион доллар несие сұрағаннан кейін, ол нысандардың басқаруын жеке компанияға беруді ұсынды. Компания 1963 жылы Ясинто отбасының Iligan Integrated Steel Mills, Inc. компаниясына сатылды. 1969 жылы қала бірінші классқа жатқызылды және 1977 жылдың 1 шілдесінде Президенттік жарлық № 465 негізінде "А" класты бірінші класс қаласы ретінде қайта жіктелді. 1983 жылы Ілеган қайтадан жоғары урбанизацияланған қала ретінде жіктелді.
1960 жылдардың аяғында күшейген қақтығыстар
Фердинанд Маркостың Филиппин президенті болып сайлануы Минданаоға көптеген христиан топтарының қоныс аударуына себеп болды, бұл көптеген жергілікті тұрғындарды ығыстырып, көптеген жер иелігі дауларына әкелді. Маркос әкімшілігі осы жаңа қоныс аударушыларды жасақ құруға ынталандырды, олар кейіннен Илага деп аталды. Илага көбінесе Моро және Лумад халықтарына қарсы жасалған адам құқықтарының бұзушылықтарымен байланысты болды. Бұл Моро және христиан қауымдастықтары арасында ашкөздік пен зорлық-зомбылық айналымын тудырды, ол бүгінге дейін жалғасып келеді. Осы жергілікті зорлық-зомбылыққа қарамастан, көрнекті Моро ойшылдары 1968 жылғы Джабида қырғыны туралы жаңалықтар Моро көтерілісін басталғанға дейін көбінесе саяси белсенділік танытпады. Моро ерлерінің Филиппин армиясына қабылдануы және кейіннен командирлерімен дауласу кезінде қырғынға ұшырауы туралы хабарлар Моро халқының екінші дәрежелі азаматтар ретінде қарастырылатынына деген сенімділікке әкелді. Осыдан туындаған этникалық шиеленістер Котабато облысының әкімі Дату Удтог Маталамның Мұсылман тәуелсіздік қозғалысы және Ланао-дель-Сур конгрессмені Харун әл-Рашид Лукманның Бангсаморо азаттық ұйымы сияқты сепаратистік саяси қозғалыстардың құрылуына әкелді. Ал кейбіреулері Жаңа Халық Армиясына қосылып, Жаңа Халық Армиясының көтерілісін Минданаоға алғаш рет әкелді.
Маркос диктатурасы кезінде Илиган
Филиппин Конституциясы оған рұқсат берген соңғы мерзімнің соңына таман Маркос 1972 жылы Филиппинді әскери тәртіпке енгізді, бұл Минданаодағы жағдайды одан әрі шиеленістірді. Илиган қаласында 1975 жылы Amnesty International фактілерді анықтау миссиясы құжаттаған бір оқиғада он екі тұтқынның өлтірілуі тіркелді, бұл оқиға түрмеден қашып шыққандай көріну үшін жасалған. Куәгердің өзі сол кезде ордерсіз тұтқындалып, тұрақты түрде азаптау мен мәжбүрлеме жұмысына ұшыраған. Маркостың 14 жылдық диктатурасы кезінде Минданаода көптеген журналистер қаза тапты, олардың ішінде "Бүгінгі бюллетень" газетінің Ланао провинциясы бойынша тілшісі Демосфен Дингконг, "Филиппин Посты" газетінің Илиган қаласы бойынша тілшісі және радио комментаторы Джеффри Сяо, сондай-ақ "DXWG" Илиган комментаторы Чарли Аберилла есімдері айтылады. 1970 жылдары Илиган қаласынан көптеген белсенділер туды, олар жеке тәуекелге баруға дайын болды. Олардың арасында Илиган қаласының тумасы, белгілі медбикелерді қолдаушы Минда Луз Квесада (кейіннен 1987 жылғы Филиппин Конституциялық конвенциясына шақырылды), электр жұмысшылары кәсіподағының төрағасы Дэвид С. Боржа, діни жастар ұйымдастырушысы Эдвин Лагуердер, МСУ Илиган технология институтының белсенді профессоры және жазушысы Эстер Кинтанар, тіпті оппозиция көшбасшысы Нино Акиноның жақтасы болған Масидинг Алонто аға сияқты белсенді саясаткерлер де болды. Кейбір белсенділер өз нанымы үшін қаза тапты, олардың ішінде шаруалар ұйымының өкілдері Джеймс Орбе мен Герберт Кайунда болды. Дингконг, Квесада, Боржа, Кинтанар, Лагуердер, Алонто аға, Орбе және Кайунданың есімдері кейіннен Филиппиннің "Бантайонг Мага Баяни" ескерткіш қабырғасына жазылып, демократияны қалпына келтіру және сол кездегі авторитарлық режимге қарсы күрескендер құрметіне ие болды.
Азиялық қаржы дағдарысы және қалпына келтіру
1997 жылғы Азия қаржы дағдарысы кезінде қалада ауыр экономикалық төмендеу орын алды. Көптеген өнеркәсіптік кәсіпорындар, атап айтқанда Ұлттық болат корпорациясы жабылды. 2004 жылы Ұлттық болат корпорациясы Global Steelworks Infrastructures, Inc. (GSII) деп қайта аталғаннан кейін қала белгілі бір экономикалық жаңаруды бастан кешті. 2005 жылдың қазан айында GSII ресми түрде жаңа корпоративтік атау алды: Global Steel Philippines (SPV AMC), Inc.
Лоне ауданы
Республикалық заң № 9724, Ланао-дель-Норте провинциясының бірінші заңнамалық округінен Илиган қаласын бөліп шығару туралы заң, 2009 жылдың 20 қазанында президент Глория Макапагал Арройо қол қойып бекітті.
География
Ілиган солтүстігінде Мисамис Ориенталдың үш муниципалитетімен (атап айтқанда Лугаит, Мантикао және Опол), оңтүстігінде Ланао-дель-Нортедің үш муниципалитетімен (Баллой, Линамон және Таголон) және Ланао-дель-Сурдың екі муниципалитетімен (Капай және Таголон II), солтүстік-шығысында Кагаян-де-Оро қаласымен, шығысында Букиднонның Талакаг муниципалитетімен және батысында Илиган шығанағымен шектеседі. Батысында Илиган шығанағы паромдық және контейнерлік кемелермен тасымалдауды қамтамасыз етеді. Қаланың шығысында жазық, өңделген жағажай аймағы тік жанартаулық төбелерге және тауларға ауысады, олар бұл аймақтың әйгілі сарқырамаларымен және суық бұлақтарымен қамтамасыз етеді.
Климат
Ілиган үшінші типті климат аймағына жатады, онда маусымдар өте айқын емес. Жаңбыр жыл бойына шамалы біркелкі таралады. Тропиктік орналасқандықтан, қалада суық ауа-райы болмайды. Географиялық орналасуының (тайфун белдеуінен тыс жерде болуының) және қаланы қоршап тұрған таулардың арқасында, қала ауа-райының күрт өзгеруіне де ұшырамайды.
Демография
Илиганон халқының көп бөлігі себуано тілінде сөйлейді, сонымен қатар жергілікті азшылықтар, негізінен маранаолар, басқа да мәдени азшылықтар мен иммигранттар да бар. Бұл қала табиғи ресурстармен және өнеркәсіппен ғана емес, сонымен қатар түрлі мәдениеттердің үйі: Ланао маранаолары, Букиднон хигаонондары, және елдің басқа аймақтарынан келген көптеген қоныс аударушылар мен көшіп келушілер. Ол мәдени әртүрлілігімен белгілі.
Тіл
Себуано қалада ең көп таралған тіл, халықтың 92,27% оны туған тілі деп атайды. Маранао, Хилигайнон, Илокано, Чавакано және Варай сияқты аз қолданылатын тілдер де бар. Халықтың көп бөлігі елдің ресми тілдері болып табылатын тагалог (филиппин) және ағылшын тілдерінде сөйлейді және түсінеді. Тагалог (филиппин) және ағылшын тілдері қала мектептерінде оқытылады.
Дін
Илиган қаласының көпшілік бөлігі христиандарды (көбінесе рим католиктері) құрайды. Қала сонымен қатар Илиган Рим католик епархиясының орталығы болып табылады, ол Илиган қаласында 25 приходқа және Ланао-дель-Норте провинциясының он екі муниципалитетіне (Линамон, Каусаган, Баколод, Майго, Коламбуган, Тубод, Барой, Лала, Капатаган, Сапад, Сальвадор және Магсайсай) қызмет көрсетеді. Оның аумағы 3092 шаршы километрді құрайды, халқы 1 551 000 адамды шамамен жетеді, оның 65,5% рим католиктері. Халықтың ең ірі азшылық тобын мұсылмандар құрайды, олар халықтың 11,48% -ын білдіреді. Олардың көп бөлігі сүнниттер.
Өнеркәсіптік
Ілиган қаласы Оңтүстік өнеркәсіп орталығы ретінде танымал, себебі оның экономикасы көбінесе ауыр өнеркәсіпке негізделген. Қала Ұлттық электр корпорациясы (NAPOCOR) арқылы Минданао аймағына гидроэлектр энергиясын өндіреді, бұл Агус V, VI және VII гидроэлектр станцияларын қамтитын Минданао өңірлік орталығының (MRC) орналасқан жері. Сонымен қатар, қалада Филиппиннің ең ірі Минданао цемент зауыты орналасқан. Бұдан басқа, қалада болат, қалайы, цемент және ұн тігізгіш сияқты өнеркәсіп орындары бар. 1950 жылы Ұлттық электр корпорациясы (NPC, NAPOCOR) Мария Кристина (Агус VI) гидроэлектр стансасын салғаннан кейін қала қарқынды индустриялануға ұшырады, бұл 1980 жылдардың соңына дейін жалғасты. 1962 жылы елдегі ең ірі болат зауыты – Ұлттық болат корпорациясы (NSC) құрылды. 1997 жылғы Азия қаржы дағдарысы кезінде қала ауыр экономикалық төмендеуді бастан өткерді. Көптеген өнеркәсіп орындары, әсіресе Ұлттық болат корпорациясы жабылды. Қала 2004 жылы Global Steelworks Infrastructures, Inc. (GSII) болып қайта аталған Ұлттық болат корпорациясының қайта ашылуымен экономикалық жаңаруды көріп, 2005 жылдың қазан айында GSII ресми түрде жаңа корпоративтік атау алды: Global Steel Philippines (SPV AMC), Inc.
Қаржылық
2018 қаржы жылынан бастап, Илигиан қаласының ағымдағы операциялық кірісі 2,052.89 миллион песоны құрайды. Бұл кіріс 2017 қаржы жылымен салыстырғанда, Илигиан қаласының операциялық кірісі 1,900 миллион песо болған кезде, 8% өсті. 2017 жылғы Эсептік палатаның қаржы есебіне сәйкес, Илигиан қаласының жалпы активтері 10.27 миллиард песоға жетті.
Туризм
Ілиганды көбінесе "Ұлы сарқырамалар қаласы" деп атайды, себебі оның аумағында көптеген сарқырамалар орналасқан. Аймақтағы көптеген сарқырамалар өздерінің сұлулығымен және күш-қуатымен әлемнің түкпір-түкпірінен келген туристерді қызықтырады. Қалада шамамен 24 сарқырама бар. Ең танымал – Мария Кристина сарқырамасы. Бұл, Агус VI су электр станциясы пайдаланатын қаланың негізгі электр қуатының көзі болып табылады. Қаладағы басқа сарқырамалар: Тинаго сарқырамасы, Барангай Дитукалан жеріндегі 300 сатылы баспалдақ арқылы қол жетімді. Мимбалут сарқырамасы Барангай Буруун, Абага сарқырамасы Барангай Суарес, Додионган сарқырамасы Барангай Бонбонон жерінде орналасқан. Лимунсудан сарқырамасы Рогонгон барангайында, Илиган қаласынан 50 шақырым қашықтықта жатыр. Бұл Филиппиннің ең биік сарқырамалары, олардың биіктігі 265 метр (870 фут). Илиган қаласы атақты Сан-Мигель-и-Илиганға мекенжай. Бұл – әсіресе, Шайтанмен шайқасқа дайындалғанда, үнділік бас киімін киген бас періште Михаилдың бейнесі. Илиганда бейбіт бірлікте өмір сүретін анимист лумад, мұсылман моро, христиан висайан, чавакано және латиностар Сан-Мигельге арналған осы мерекені тойлайды және оған арналған Эскрима билерін орындайды. Сан-Мигель Эскрима деп аталатын Эскрима жекпе-жегі осы әулиемен байланысты.
Үкімет
Илиган – жоғары урбанизацияланған қала және саяси тұрғыдан Ланао-дель-Норте провинциясынан тәуелсіз. Қаланың тіркелген сайлаушылары енді провинциялық үміткерлерге, мысалы, губернатор мен вице-губернаторға дауыс бермейді, 1950 жылдары қала мәртебесін алғандықтан, провинция құрамына кіретін жақын маңдағы қалалардан өзгеше. Илиган қаласының басқару орталығы, қалалық әкімдігі, Барангай Палаодағы Бухангинан төбелерінде орналасқан. Жергілікті басқару құрылымына бір мэр, бір вице-мэр және он екі кеңесші кіреді. Әрбір лауазым иесі 3 жылдық мерзімге халықтың сайлауы арқылы тағайындалады және бес жылдық мерзімге дейін қайта сайлануға құқылы. Қаланың күнделікті басқаруын қалалық әкімші басқарады.
Теңіз порты
Илиган порты Минданао аралының солтүстік-орталық жағалауында, Илиган шығанағына қарап орналасқан. Ол портты пайдаланушыларға және Ланао-дель-Норте, Ланао-дель-Сур провинцияларының ішкі аймақтарынан, Мисамис-Ориенталдың бір бөлігінен, сондай-ақ Илиган және Марави қалаларынан келген жолаушыларға қызмет көрсетеді. Бұл әуежай Lumbia әуежайын Мисамис-Ориентал және Солтүстік Минданаоның басты әуежайы ретінде алмастырды. Одан күн сайын Филиппин әуе компаниялары мен Cebu Pacific арқылы Манила, Себу, Давао, Илоило және Кларк қалаларына коммерциялық рейстер орындалады. Мария Кристина әуежайы Ланао-дель-Норте облысының Балои қаласында орналасқан және 1980 жылдардың соңында Илиган қаласының басты әуежайы болды. 1990 жылы Aerolift Philippines атты, қазір тоқтатылған аймақтық әуе компаниясы, Манила ішкі әуежайының ұшу-қону жолағының соңындағы нысандарға ұшағы құлағаннан кейін банкротқа ұшырап, қызметін тоқтатты. Осының салдарынан, ол Балоидегі Илиган әуежайына қызмет көрсетуін тоқтатып, әуежайдың жабылуына себеп болды. Филиппин әуе компаниясы Азия қаржы дағдарысының нәтижесінде 1998 жылы рейстерін тоқтатқанға дейін көп жылдар бойы қалаға қызмет көрсетті.
It serves the port users and passengers coming from the hinterlands of the provinces of Lanao del Norte, Lanao del Sur, parts of Misamis Oriental, and the Cities of Iligan and Marawi. The airport replaced Lumbia Airport as the main airport of Misamis Oriental and Northern Mindanao. It has daily commercial flights to and from Manila, Cebu, Davao, Iloilo, and Clark via Philippine Airlines and Cebu Pacific. Maria Cristina Airport is located in Balo i, Lanao del Norte and was the main airport of Iligan in the late 1980s. Aerolift Philippines, a now defunct regional airline, ceased its services when its passenger plane crashed into some structures at the end of the runway of the Manila Domestic Airport in 1990 which resulted to its bankruptcy. Thus, it ended its service to Iligan's airport at Balo i which also resulted in the closure of the airport. Philippine Airlines served the city for many years before ending flights in 1998 due to the Asian financial crisis.
Автобустық терминалдар
Ілиган қаласында екі негізгі автобус терминалы бар. Біріктірілген автобус және джипни терминалы (IBJT) Кагаян-де-Оро, Давао және Мисамис-Ориенталдың түрлі аймақтарына батыс бағытындағы сапарларды қамтамасыз етеді. Оңтүстік бағытындағы автобус және джипни терминалы Диполог, Пагадиан, Котабато қаласы, Озамис қаласы, Замбоанга қаласы және Ланао-дель-Норте мен Маравидің түрлі аймақтарына шығыс бағытындағы сапарларды жүзеге асырады. Rural Transit (RTMI) және Super 5 Land Transport and Services Inc. – Ілиган қаласынан күнделікті рейстер жасайтын ең ірі қоғамдық автобус компаниялары. Сонымен қатар, жолаушылар микроавтобустары мен джиптері Ланао-дель-Норте, Ланао-дель-Сур және Мисамис-Ориентал облыстарындағы түрлі муниципалитеттерге қызмет көрсетеді.
Қалалық көліктер
Қаладағы қоғамдық көлік түрлері – джипнилер, таксилер және педикабтар. "Тартанлиллас" Барангай Палао және Барангай Тамбакан аудандарының басты жолдарында қызмет көрсетеді.
Білім
Ілиган қаласында бір мемлекеттік университет және инженерлік және ақпараттық технология, денсаулық сақтау, теңіз ғылымдары, бизнес және басқару, бастауыш және орта білім беру, өнер және әлеуметтік ғылымдар салаларында мамандандырылған жеті жеке колледж бар. Кәсіптік және техникалық училищелерді қоса алғанда, барлығы 181 мектеп (106 мемлекеттік, 75 жеке, 17 медресе) бар. Илиганның орташа сауаттылық деңгейі 94,71%-ды құрайды, бұл Филиппиннің барлық аймақтарындағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі.
Минданао мемлекеттік университеті Илиган технологиялық институты
Минданао мемлекеттік университеті – Илиган технология институты (Илиган Тех) – Минданао мемлекеттік университетінің (МСУ) сирек кездесетін автономды сыртқы кампустарының бірі және «МСУ жүйесінің барлық кампустарының нұрлы белгісі». Ол Филиппиннің ең үздік университеттерінің бірі саналады, ғылым және технология, инженерия, математика, ақпараттық технологиялар және табиғат ғылымдары салаларында елдегі үздік он университеттің қатарында. Бұл оқу орны сонымен қатар көптеген жоғары нәтиже көрсеткен түлектерді және түрлі емтихан нәтижелері бойынша жоғары орындар алғандарды тәрбиеледі.
Колледждер
St. Michael's College, Iligan City, Ланао аймағындағы ең көне мектеп ретінде танымал, ол 1914 жылы Фр. Феликс Кордова, S. J. тарапынан діни оқу орталығы ретінде негізі қаланды. 1915 жылы ол ресми түрде Escuela de San Miguel деп аталып, мекеменің қасиетті қамқоршысы Архангел Михаилдің құрметіне құрылды. Қазір Илиган қаласының алғашқы жеке католиктік университеті болуға белсенді түрде ұмтылып жатқан Илиган қаласының Сент-Михаэль колледжі қазіргі уақытта 8 мамандық бойынша білім береді: Бизнес-администрация, есеп, қонақ үй және мейрамхана шаруашылығы, инженерлік және компьютерлік зерттеулер, медбикелік, криминология, білім беру, өнер және ғылым, сондай-ақ базалық білім. Сонымен қатар, TESDA бағдарламалық курстарын және білім беру саласындағы аспирантура бағдарламасын ұсынады. 1997 жылы Илиган Капитолий колледжі Илиганның Лицейлік қорысын құрды, ол Илиган қаласының Тубод ауданындағы Корпус Кристи шіркеуінің жанындағы серіктес колледжіне айналды. Iligan Medical Center College – 1975 жылы құрылған жеке және бейтарап медицина және денсаулық сақтау мектебі. Adventist Medical Center College – Iligan, бұрынғы Mindanao Sanitarium and Hospital College, жетінші күндік адвентистер шіркеуінің колледждерінің бірі. Бұл медбикелік, тамақтану және диетология, медициналық технология, физиотерапия, фармация және радиология сияқты денсаулық сақтау курстарын ұсынатын медициналық мектеп. Lyceum of Iligan Foundation теңіз және инженерлік курстарға баса назар аударады. Сонымен қатар, қонақ үй және мейрамхана шаруашылығы, медбикелік, бизнес-администрация және басқа да денсаулық сақтау салалары бойынша курстар ұсынады. Басқа да танымал колледждер мен техникалық мектептер: Илиган Компьютерлік Институты (ICI), Санта-Моника Технологиялық Институты (SMIT), STI колледжі, Пикардал Технологиялық Институты (PISTEch), Сент-Лоуренс Технологиялық Институты, Минданао Мастерлер Технологиялық Институты және ICTI Политехникалық колледжі Inc. (бұрынғы Илиган қалалық техникалық институты (ICTI)).