Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық ғалым (1862–1942)
British scientist (1862–1942)
Сэр Уильям Генри Брэгг (2 шілде 1862 – 12 наурыз 1942) – ағылшын физигі, химигі, математигі және белсенді спортшы. Ол өзінің ұлы Лоуренс Брэггпен бірге ерекше жағдайда Нобель сыйлығын бөлісті – 1915 жылғы физика саласындағы Нобель сыйлығы: «Х-сәулелердің көмегімен кристалл құрылымын талдау бойынша қызметтері үшін». Оның және оның ұлының құрметіне Брэггит минералы аталған. 1920 жылы ол рыцарь дәрежесіне ие болды.
Sir William Henry Bragg (2 July 1862 – 12 March 1942) was an English physicist, chemist, mathematician, and active sportsman who uniquely shared a Nobel Prize with his son Lawrence Bragg – the 1915 Nobel Prize in Physics: "for their services in the analysis of crystal structure by means of X rays". The mineral Braggite is named after him and his son. He was knighted in 1920.
Алғашқы жылдар
Брэгг Англияның Камберленд, Вигтон қаласының жанындағы Уэствардта, сауда флоты офицері және фермер Роберт Джон Брэгг пен оның әйелі, дін қызметкерінің қызы Мэри Вудтың отбасында дүниеге келді. Брэгг жеті жасқа толғанда анасы қайтыс болды, оны Лестерширдегі Маркет-Харборроу қаласында оның ағасы, сондай-ақ Уильям Брэгг тәрбиеледі. Ол ондағы грамматикалық мектепте, Ман аралындағы Король Уильям колледжінде оқыды және Кембридждегі Тринити колледжіне стипендия жеңіп түсті. 1884 жылы ол үшінші орынмен бітірді, ал 1885 жылы математикалық трипоста бірінші дәрежелі диплом алды.
Bragg was born at Westward, near Wigton, Cumberland, England, the son of Robert John Bragg, a merchant marine officer and farmer, and his wife Mary née Wood, a clergyman's daughter. When Bragg was seven years old, his mother died, and he was raised by his uncle, also named William Bragg, at Market Harborough, Leicestershire. He was educated at the Grammar School there, at King William's College on the Isle of Man and, having won an exhibition (scholarship), at Trinity College, Cambridge. He graduated in 1884 as third wrangler, and in 1885 was awarded a first class honours in the mathematical tripos.
Лидс университеті
Брэгг 1909 жылдан 1915 жылға дейін Лидс университетінің физика кафедрасын басқарды. Ол рентген сәулелерін зерттеуді үлкен табыспен жалғастырды. Ол рентген спектрометрін ойлап тапты және Кембридж университетіндегі зерттеуші студент болған ұлы Лоренс Брэггпен бірге рентген сәулелерінің дифракциясын қолданып кристалл құрылымын талдауға арналған рентген кристаллографиясының жаңа ғылымын қалыптастырды.
Bragg occupied the Cavendish chair of physics at the University of Leeds from 1909 until 1915. He continued his work on X rays with much success. He invented the X ray spectrometer and with his son, Lawrence Bragg, then a research student at Cambridge, founded the new science of X ray crystallography, the analysis of crystal structure using X ray diffraction.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1914 жылы соғыс басталғаннан кейін оның екі ұлы да әскерге алынды. Келесі жылы ол Лондон университетінің колледжінде Куэйн физика профессоры болып тағайындалды. Бұл оқу орны 1929–1930 жылдары жаңадан салынды және Брэггтің басшылығымен лабораториядан көптеген құнды еңбектер жарияланды.
Both of his sons were called into the army after war broke out in 1914 The following year he was appointed Quain Professor of Physics at University College London. This institution was practically rebuilt in 1929–30 and, under Bragg's directorship many valuable papers were issued from the laboratory.
Корольдік қоғам және алдағы соғыс
Брэгг 1935 жылы Корольдік қоғамның президенті болып сайланды. Физиолог А. В. Хилл биологиялық хатшы болды, ал көп ұзамай А. К. Г. Эгертон физикалық хатшы қызметін атқарды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде олардың үшеуі де өз біліктіліктерін соғысқа жұмылдыру үшін күткенде, көңілі толмаған айлар өткізді. Енді ғылымның күші, өткен соғыстан алынған сабақтарды зерделеген жоғары деңгейдегі Армия комитетінің баяндамасы арқылы артты; олардың бірінші ұсынысы – «қазіргі ғылыми жетістіктерден хабардар болу» болды. Тағы бір соғысқа дайындалып, Еңбек министрлігі Хиллді ғылыми кадрлар жөніндегі консультант ретінде қабылдауға көндірілді. Корольдік қоғам білікті мамандардың тізімін жасады. Олар Империялық қорғаныс комитетіне кеңес беру үшін ғылыми комитет құруды ұсынды, бірақ бұл ұсыныс қабылданбады. Ақырында 1940 жылы, Брэггтің өкілеттігі аяқталғанда, Соғыс кабинетіне ғылыми кеңесшілер комитеті тағайындалды. Брэггтің есімі нацистердің арнайы іздеу тізіміне енгізілді, онда Ұлыбританияға шабуыл жасағанда тұтқындалып, гестапоға тапсырылатын 2300 көрнекті тұлғаның аты-жөні болған. Брэгг 1942 жылы қайтыс болды.
Bragg was elected president of the Royal Society in 1935. The physiologist A. V. Hill was biological secretary and soon A. C. G. Egerton became physical secretary. During World War I all three had stood by for frustrating months before their skills were employed for the war effort. Now the cause of science was strengthened by the report of a high level Army committee on lessons learned in the last war; their first recommendation was to "keep abreast of modern scientific developments". Anticipating another war, the Ministry of Labour was persuaded to accept Hill as a consultant on scientific manpower. The Royal Society compiled a register of qualified men. They proposed a small committee on science to advise the Committee on Imperial Defence, but this was rejected. Finally in 1940, as Bragg's term ended, a scientific advisory committee to the War Cabinet was appointed. Brag was among the 2,300 names of prominent persons listed on the Nazis' Special Search List, of those who were to be arrested on the invasion of Great Britain and turned over to the Gestapo. Bragg died in 1942.
Құрметтер мен марапаттар
Брэгг 1915 жылы ұлы Лоуренс Брэггпен бірге физика саласындағы Нобель сыйлығын алды: "Х-сәулелерді пайдалану арқылы кристалл құрылымын талдағаны үшін". Брэгг 1907 жылы Корольдік қоғамның мүшесі, 1920 жылы вице-президенті болып сайланды және 1935 жылдан 1940 жылға дейін Корольдік қоғамның президенті қызметін атқарды. 1939 жылы Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының халықаралық мүшесі және Америка философиялық қоғамының халықаралық мүшесі болып сайланды. 1946 жылдың 1 маусымында Бельгияның Корольдік ғылым, әдебиет және көркем өнер академиясының мүшесі болып сайланды. 1917 жылы Британ империясы орденінің командирі (CBE) және 1920 жылғы азаматтық соғыс наградаларында кавалер-командор (KBE) атағымен марапатталды. 1931 жылы "Еңбек орденіне" ие болды. Қазіргі Оңтүстік Австралия Мәжілісіндегі Брэгг сайлау округі 1970 жылы құрылып, Уильям мен Лоуренс Брэггтің құрметіне аталды.
Bragg was joint winner with his son, Lawrence Bragg, of the Nobel Prize in Physics in 1915: "For their services in the analysis of crystal structure by means of X ray". Bragg was elected Fellow of the Royal Society in 1907, vice president in 1920, and served as President of the Royal Society from 1935 to 1940. He was elected an International Member of the United States National Academy of Sciences in 1939 and an International Member of the American Philosophical Society. He was elected as a member of the Royal Academy of Science, Letters and Fine Arts of Belgium on 1 June 1946. He was appointed Commander of the Order of the British Empire (CBE) in 1917 and Knight Commander (KBE) in the 1920 civilian war honours. He was admitted to the Order of Merit in 1931. The current Electoral district of Bragg, in the South Australian House of Assembly, was created in 1970, and was named after both William and Lawrence Bragg.
Жеке өмір
1889 жылы Аделаидада Брэгг Гвендолин Тодтқа, шебер суретші, су бояумен салуда білікті, және астроном, метеоролог және электр инженері сэр Чарльз Тодттың қызына үйленді. Брэгг 1942 жылы Англияда қайтыс болды, одан кейін оның қызы Гвендолен және ұлы Лоуренс тірі қалды.
In 1889, in Adelaide, Bragg married Gwendoline Todd, a skilled water colour painter, and daughter of astronomer, meteorologist and electrical engineer Sir Charles Todd. Bragg died in 1942 in England and was survived by his daughter Gwendolen and his son, Lawrence.
Мұра
Король Уильям колледжінің (KWC) лекциялық залы Брэггтің құрметіне аталған; KWC-дегі жоғары сыныптық шақыру әдеби пікірсайыс клубы, Брэгг клубы да оның есімімен аталады. Роберт Смит мектебінің Маркет Харбороу, Лестердегі "үйлерінің" бірі, оның онда студент болғандығын еске алу үшін "Брэгг" деп аталды. 1992 жылдан бері Австралия физика институты Австралия университетінің студенті жазған ең үздік докторлық диссертация үшін физика саласындағы Брагг алтын медалін табыс етеді. Медальдің екі жағында сэр Уильям Генри және оның ұлы сэр Лоуренс Брэггтің суреттері бейнеленген. Брунелл университетіндегі Эксперименталды техника орталығы Брэгг ғимараты деп аталады. Лидс университетіндегі сэр Уильям Генри Брэгг ғимараты 2021 жылы ашылды. 1962 жылы сэр Уильям Х. Брэггтің туғанына 100 жыл толуына орай Аделаида университетінде Брэгг зертханалары салынды. Сондай-ақ, Аделаидада, Австралияда 2023 жылдың соңында жаңа ғимарат аяқталды. Ол әкесі мен ұлының есімдерімен аталып, қатерлі ісікпен ауыратын науқастарға сәулелік терапия қызметін ұсынады. 2013 жылдың тамызында Брэггтің туысы, тележүргізуші Мелвин Брэгг 1915 жылғы физика саласындағы Нобель сыйлығын алғандар туралы BBC Radio 4 арнасында "Брэгг Брэггтер туралы" бағдарламасын ұсынды.
The lecture theatre of King William's College (KWC) is named in memory of Bragg; the Sixth Form invitational literary debating society at KWC, the Bragg Society, is also named in his memory. One of the school "Houses" at Robert Smyth School, Market Harborough, Leicester, is named "Bragg" in memory of him being a student there. Since 1992, the Australian Institute of Physics has awarded The Bragg Gold Medal for Excellence in Physics for the best PhD thesis by a student at an Australian university. The two sides of the medal contain the images of Sir William Henry and his son Sir Lawrence Bragg. The Experimental Technique Centre at Brunel University is named the Bragg Building. The Sir William Henry Bragg Building at the University of Leeds opened in 2021. In 1962, the Bragg Laboratories were constructed at the University of Adelaide to commemorate 100 years since the birth of Sir William H. Bragg. also in Adelaide, Australia was completed in late 2023. It is named for both father and son and offers radiation therapy for cancer patients. In August 2013, Bragg's relative, the broadcaster Melvyn Bragg, presented a BBC Radio 4 programme "Bragg on the Braggs" on the 1915 Nobel Prize in Physics winners.