Кіріспе
Карл Дэвид Андерсон (3 қыркүйек 1905 – 11 қаңтар 1991) – американдық физик. Ол 1932 жылы позитронды ашқандығымен, бұл жетістігі үшін 1936 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын алған, сондай-ақ 1936 жылы муонды ашқандығымен әйгілі.
Carl David Anderson (September 3, 1905 – January 11, 1991) was an American physicist. He is best known for his discovery of the positron in 1932, an achievement for which he received the 1936 Nobel Prize in Physics, and of the muon in 1936.
Өмірбаян
Андерсон Нью-Йорк қаласында швед иммигранттарының ұлы ретінде дүниеге келді. Ол физика және инженерияны Калтехте оқыды (B. S., 1927; Ph. D., 1930). Роберт А. Милликанның жетекшілігімен ол ғарыштық сәулелерді зерттеуді бастады, оның барысында ол өзінің (қазіргі заманғы нұсқалары Андерсон камерасы деп аталады) бұлтты камера суреттерінде күтпеген бөлшектердің іздерін кездестірді. Ол оларды электрон сияқты массасы бар, бірақ қарама-қарсы электр заряды бар бөлшектерден пайда болғанын дұрыс түсіндірді. Бұл жаңалық 1932 жылы жарияланды және кейін басқалар растады, ол Пауль Дирактың позитронның бар екендігі туралы теориялық болжамын нақтылады. Андерсон алғаш рет бөлшектерді ғарыштық сәулелерде анықтады. Содан кейін ол ThC'' (208Tl) табиғи радиоактивті нуклидінен шыққан гамма сәулелерін басқа материалдарға бағыттап, позитрон-электрон жұптарын жасады, осылайша дәлелдерін күшейтті. Осы еңбегі үшін Андерсон 1936 жылы Виктор Гесспен бірге физика саласындағы Нобель сыйлығын бөлісті. Елу жыл өткен соң Андерсон өзінің ашылуына Калтехтегі сыныптасы Чунг Яо Чаоның жұмысының ықпалы болғанын мойындады, оның зерттеулері Андерсонның көптеген жұмыстарының негізін құрады, бірақ сол кезде ол лайықты бағаланбады. 1936 жылы Андерсон және оның алғашқы аспиранты Сет Неддермейер муонды (немесе көп жылдар бойы белгілі болған 'му-мезонды') ашты, ол электрондан 207 есе ауыр, бірақ сол теріс электр зарядымен және электрон сияқты 1/2 спинімен ғарыштық сәулелерде табылды. Андерсон мен Неддермейер бастапқыда олар Хидеки Юкаваның күшті өзара әрекеттесу теориясында болжаған пионды тапқан деп ойлады. Андерсонның көргені пион емес екені анықталғанда, физик И. И. Раби күтпеген жаңалықтың бөлшектер физикасының кез келген логикалық схемасына қалай сәйкес келетініне таңғалып, "Бұл кімге керек болды?" деп сұрады (кейбір деректер бойынша, ол сол кезде әріптестерімен қытай мейрамханасында отырған). Муон – субатомдық бөлшектердің ұзақ тізімінің алғашқысы болды, оның ашылуы бастапқыда теоретиктерді шатастырды, олар осы шатастыратын "зоопаркты" біртұтас тұжырымдамалық схемаға сыйғыза алмады. Уиллис Лэмб 1955 жылы Нобель сыйлығының лекциясында "бұрын жаңа элементар бөлшекті тапқан адам Нобель сыйлығымен марапатталатын, бірақ қазір мұндай жаңалық ашқан адам 10 000 доллар айып төлеуге тиіс" деген әзілді айтты. Андерсон өзінің барлық академиялық және ғылыми мансабын Калтехте өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол ракеталық зерттеулермен айналысты. 1938 жылы ол Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының және Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1950 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1975 жылы ол Америка жетістіктері академиясының Алтын тақтасымен марапатталды. Ол 1991 жылдың 11 қаңтарында қайтыс болды және оның мәйіті Калифорния штатының Лос-Анджелестегі Голливуд Хиллз зиратында жерленді. Оның әйелі Лорейн 1984 жылы қайтыс болды.